Danıştay 12. Daire E.2022/5151 K.2022/7127

Dava konusu istem: Deniz Kuvvetleri Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmakta iken, yaş sınırı nedeniyle sözleşmesi sona eren ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, emekli aylığına hak kazanacağı tarihe kadar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memur statüsünde istihdam edilmek üzere, ...

Deniz Üs Komutanlığında veri hazırlama kontrol işletmeni kadrosuna atanan davacı tarafından; kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylığının 1. derecenin 2. kademesinde olması gerekirken, kazanılmış hak aylığının 4. derecenin 3. kademesi, emekli keseneğine esas aylığının ise 3. derecenin 5. kademesi olarak hesaplandığından bahisle, hatalı yapılan intibak işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; daha önce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Onikinci Dairesinin 24/06/2019 tarih ve E:2018/6173, K:2019/5297 sayılı kararıyla eksik inceleme nedeniyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak.

08/09/1992 tarihinde ortaokuldan mezun olan davacının emsalinin 31/07/1999 tarihinde dört yıllık üniversiteyi bitiren kişi olduğu, lisans mezunlarının mesleğe 9. derecenin 1. kademesinden başladığı dikkate alındığında, 31/07/1999 tarihinde 9. derecenin 1. kademesinde göreve başlayan kişinin, 31/07/2013 tarihi itibarıyla (14 yılda 4 derece, 2 kademe alacağı) 5. derecenin 3. kademesine ilerlemesi,

5289 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerine Bir Derece Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca bir derece alarak 4. derecenin 3. kademesine yükselmesi ve son olarak 1 yıl, 6 ay askerlik süresinin de eklenmesiyle kazanılmış hak aylığına esas intibakının 3. derecenin 1. kademesi olarak belirlenmesi gerektiği; ancak, davalı idarece askerlik süresinin dikkate alınmaması nedeniyle yanlış hesaplama yapıldığı;

bu durumda, davalı idare tarafından, davacının kazanılmış hak aylığına esas intibakının hatalı olarak yapıldığı açık olup, emekliliğe esas hak aylığının da bu doğrultuda yeniden hesaplanması gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle; dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların dava tarihinden (01/08/2014) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Tarafların temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onikinci Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından.

3269 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, yaş sınırı nedeniyle görevlerinden ayrılarak, memur olarak istihdam edilenlerin intibak işlemlerine yönelik düzenlemelere yer verildiği; bu madde uyarınca lisans mezunu olması nedeniyle 9. derecenin 1. kademesinden memuriyete başlatılması, daha sonra uzman erbaşlık hizmeti, askerlik süresi ve 5289 sayılı Kanun uyarınca verilen 1 derecenin de eklenmesi suretiyle, 1. derecenin 2. kademesine yükseltilmesi gerekirken, davalı idare tarafından 4. derecenin 3. kademesine intibakının yapıldığı;

söz konusu madde kapsamında uzman erbaşlıktan memuriyete atananlar hakkında, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendi hükümlerinin uygulanmasının yasal olarak mümkün olmadığı. İdare Mahkemesince de eksik değerlendirme yapılmak suretiyle, sadece askerlik hizmeti dikkate alınarak 3. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi yönünde karar verildiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından; davacının uzman erbaşlıkta geçen hizmet sürelerinin 5289 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebileceği tavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirildiği; 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendi hükümleri çerçevesinde emsal uygulaması esas alınarak üst öğrenim intibakının yapıldığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendinde yer alan düzenlemenin memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak üst öğrenimi bitiren personelin intibak işlemlerine yönelik olduğu, memuriyete atanmadan önce ve farklı bir statüde (uzman erbaş olarak) görev yapmakta iken üst öğrenimi bitiren davacı hakkında söz konusu düzenlemenin uygulanmasının mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkeme kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onikinci Dairesinin 26/04/2022 tarih ve E:2021/5662, K:2022/2395 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

01/09/1970 doğumlu olan ve 08/09/1992 tarihinde ortaokulu bitiren davacı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığında 07/09/1993 tarihinde uzman onbaşı olarak 11. derecenin 1. kademesinden göreve başlamış; lise öğrenimini 15/06/2000 tarihinde, dört yıllık lisans öğrenimini ise 05/09/2005 tarihinde tamamlamıştır.

Davacı 3. derecenin 5. kademesinde iken, yaş sınırı nedeniyle 01/05/2014 tarihinde uzman erbaşlık görevinden ayrılmıştır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun, 19/06/2010 tarih ve 6000 sayılı Kanun'la değişik, 5. maddesine istinaden, emekli aylığına hak kazandığı tarihe kadar 657 sayılı Kanun kapsamında memur statüsünde istihdam edilmek üzere, Aksaz Deniz Üs Komutanlığında veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanmış ve 02/05/2014 tarihinde göreve başlamıştır.

657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendi kapsamında yapılan intibak işlemiyle, davacının öğrenim durumu itibarıyla emsali personeli geçemeyeceğinden bahisle, kazanılmış hak aylığı 4. derecenin 3. kademesi olarak belirlenmiştir.

Davacı tarafından, Devlet memuru olarak atamasının yapıldığı sırada, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesi ve 3269 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında, uzman erbaşlıkta geçen 20 yıl, 7 ay, 23 gün hizmet süresi ile 18 aylık askerlik hizmeti ve 5289 sayılı Kanun'la verilen ilave 1 derece dikkate alınmak suretiyle, kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylığının 1. derecenin 2. kademesinde olması gerekirken, intibakının yanlış yapıldığından bahisle, hatalı intibak işleminin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, bakılan dava açılmıştır.

İşbu dava açıldıktan sonra 01/03/2015 tarihinde davacı emekliye sevk edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 16. maddesinde; "...Uzman çavuşlar 10 uncu derecenin birinci kademesinden; uzman onbaşılar ise, 11 inci derecenin birinci kademesinden giriş yaparlar. ..." kuralına yer verilmiştir. 3269 sayılı Kanun'un, 19/06/2010 tarih ve 6000 sayılı Kanun'la değişik, 5. maddesinde, "Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Bunlardan; a) İstihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların,

b) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malûl olanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşıyanların müteakip sözleşmeleri, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla azami kırkbeş yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir.

Yaş sınırı nedeniyle Silahlı Kuvvetlerden ayrılacak olanlardan istekliler, merkezi yönetim bütçe kanunlarında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın, Milli Savunma Bakanlığı, MSB ANT Başkanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarında emekli aylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devlet memuru olarak istihdam edilirler.

Atama işlemleri yaş sınırının dolmasından önce tamamlanır ve atanılan görevin aylık ve diğer mali haklarına göreve başlanılan tarihten itibaren hak kazanılır. Bunların uzman erbaşlıkta geçen hizmet süreleri 02/02/2005 tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri tavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir.

Bu fıkra uyarınca atama işlemine tabi tutulanlara 16 ncı maddenin ikinci fıkrasında yer alan ikramiye ödenmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir..." kuralı yer almıştır.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasında; memurların öğrenim durumlarına göre, memuriyete başlangıç dereceleri ve yükselebilecekleri azami dereceler gösterilmiş olup; bu düzenlemeyle, ortaokul mezunlarının 14. derecenin 2. kademesinden, lise mezunlarının 13. derecenin 3. kademesinden, dört yıllık yüksek öğrenim mezunlarının ise 9. derecenin 1. kademesinden memuriyete başlamaları öngörülmüştür.

657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d alt bendinde; "Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87 nci maddeye tâbi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler." kuralı yer almıştır.

Aynı Kanun'un 84. maddesinde de, "Muvazzaf askerlik görevini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna atananlar adaylık esaslarına tabi olurlar ve muvazzaf askerlikte geçen süreleri asaletlerinin tasdikinden sonra kademe ilerlemesi yapılmak ve sınav veya seçmeye tabi tutulmak suretiyle derece yükseltilmesinde de değerlendirilir." kuralına yer verilmiştir.

Öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 4. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun mülga Ek 18. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bunların, personel kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece, emeklilik keseneğine esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık; ortaokul mezunu olarak uzman erbaşlık görevine başlayan, bu görevi sırasında lise ve lisans öğrenimlerini tamamlayan, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, 45 yaş haddi nedeniyle, emekli aylığına hak kazanacağı tarihe kadar istihdam edilmek üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memur kadrosuna atanan davacının, statü değişikliği (uzman erbaşlıktan memuriyete atanması) sebebiyle yapılacak intibak işleminde, uzman erbaşlık görevi sırasında üst öğrenimi bitirmesi nedeniyle, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendi hükümlerinin (emsal kişi intibakı uygulamasının) dikkate alınıp alınmayacağından kaynaklanmaktadır.

3269 sayılı Kanun'un, 19/06/2010 tarih ve 6000 sayılı Kanun'la değişik 5. maddesinde, 45 yaş sınırı nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılması gereken uzman erbaşlardan istekli olanların, Milli Savunma Bakanlığı, MSB ANT Başkanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerine ait kadrolarda emekli aylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devlet memuru olarak istihdam edilmeleri öngörülmüş, bu şekilde atananların uzman erbaşlıkta geçen hizmet sürelerinin, 5289 sayılı Kanun'la verilen ilave 1 derece de dikkate alınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri tavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği kurala bağlanmıştır.

657 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olanların 9. derecenin 1. kademesinden memuriyete başlamaları ve 1. derecenin son kademesine kadar yükselebilmeleri öngörülmüştür.

Ayrıca, aynı Kanun'un 84. maddesinde de, memuriyet öncesinde askerlik hizmetini yapanların, askerlikte geçen sürelerinin kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden, 3269 sayılı Kanun'a tabi uzman erbaş olarak görev yapmakta iken, yaş haddi nedeniyle 657 sayılı Kanun'a tabi memur kadrolarına atananların; öncelikle memuriyete atanma tarihi itibarıyla son öğrenim düzeyleri dikkate alınarak 657 sayılı Kanun'un 36. maddesine göre memuriyete giriş derece ve kademelerinin belirlenmesi; daha sonra bu derece ve kademeye, uzman erbaşlıkta geçen sürelerin (her yıla karşılık 1 kademe, her 3 yıla karşılık 1 derece olmak üzere) ve 5289 sayılı Kanun'la verilen ilave bir derecenin eklenmesi; son olarak 657 sayılı Kanun'da yer alan intibak hükümlerinden (askerlik intibakı gibi) yararlandırılmak suretiyle kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda; uzman erbaş olarak görev yapmakta iken yaş haddi nedeniyle 01/05/2014 tarihinde bu görevinden ayrılan, 3269 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca, 02/05/2014 tarihinde 657 sayılı Kanun'a tabi veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda göreve başlayan davacının; memur kadrosuna atanmadan önce 4 yıllık lisans mezunu olması nedeniyle, bu öğrenim düzeyi esas alınarak 9. derecenin 1. kademesinden memuriyete başlatılması;

uzman erbaşlıkta geçen 20 yıl, 7 ay, 23 gün hizmet süresi ile 1 yıl, 6 ay askerlik hizmeti olmak üzere toplam 22 yıl, 1 ay, 23 gün hizmetine karşılık (7 derece 1 kademe eklenerek) 2. derecenin 2. kademesine ilerletilmesi ve son olarak 5289 sayılı Kanun'la verilen 1 derecenin eklenmesi suretiyle 1. derecenin 2. kademesine yükseltilmesi (02/05/2014 tarihi itibarıyla da 1 ay 23 gün kıdemli sayılması), ayrıca 5434 sayılı Kanun'un Ek 18. maddesi uyarınca emekli keseneğine esas aylığının da 1. derecenin 2. kademesi olarak esas alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Her ne kadar davalı idare tarafından, davacının ortaokul mezunu olarak uzman erbaşlığa atandığı, bu görevi yürütmekte iken lise ve lisans eğitimlerini tamamladığı, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendine göre memuriyette iken üst öğrenimi bitiren emsali personelin intibakının 4. derecenin 3. kademesinde bulunduğu, söz konusu düzenleme uyarınca davacının, emsali personelin derece ve kademesini aşmasının mümkün olmadığı ileri sürülmüş ise de.

657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin A/12-d bendinde yer alan düzenlemenin memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak üst öğrenimi bitiren personelin intibak işlemlerine yönelik olduğu, memuriyete atanmadan önce ve farklı bir statüde (uzman erbaş olarak) görev yapmakta iken üst öğrenimi bitiren davacı hakkında söz konusu düzenlenmenin uygulanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davalı idarenin bu iddiasına itibar edilmemiştir.

Buna göre, uzman erbaş olarak görev yapmakta iken, 3269 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca, 657 sayılı Kanun'a tabi veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanan davacının, memuriyete başladığı 02/05/2014 tarihi itibarıyla kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylığının 1. derecenin 2. kademesine yükseltilmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların dava tarihinden (01/08/2014) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuki isabet bulunmamakta ise de; anılan karar, hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan, belirtilen husus, kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.