Danıştay 12. Daire E.2022/5170 K.2025/4633

1. Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları kısmının 2. maddesinin (a) bendinde yer alan; “..her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır.” şeklindeki ibare ile 23. maddesinde yer alan; “...iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda...” şeklindeki ibarenin,

2. “Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları kısmında, değerlendirmelerde görev alacak sınıf öğretmenlerine, görevlerine karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılır.” şeklinde ibareye yer verilmemek suretiyle yapılan eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları’nın 2. maddesinin (a) bendinde yer alan; “..her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır.” ibaresi ile 23. maddesinde yer alan “...iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda...” ibaresi yönünden.

Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci alım işlemlerinin, 07/07/2006 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 33. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “BİLSEM'e öğrenci alımı Bakanlıkça yayımlanan kılavuzda belirtilen takvim çerçevesinde gerçekleştirilir..” hükmü uyarınca yürütüldüğü, 2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunun, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 30/12/2021 tarihli yazısı ekinde yayınlandığı.

Kılavuzun 3-5 “Ön değerlendirme uygulamalarında Bakanlıkça belirlenen ölçme araçları kullanılacaktır. Uygulamalara ilişkin usul ve esaslar ile ilgili ayrıca bilgilendirme yapılacaktır.” maddesi gereği, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 21/02/2022 tarihli yazısı ekinde Uygulama Esaslarının yayımlandığı.

Uygulama Esaslarının 1. maddesinin “Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme süreci 19 Mart - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında Cumartesi ve Pazar günleri “Bildiren Sözel Olmayan Test” uygulanarak gerçekleştirilecektir.” şeklinde düzenlendiği; dolayısıyla, uygulamaların hafta sonu gerçekleştirileceğinin anlaşıldığı,

Uygulama Esaslarının 2. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinin; “a) Bir gün iki oturumdan, her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır. b) Birinci oturumda yer alacak uygulamaların başlangıç saatleri 9.00 ve 10.30; ikinci oturumda yer alacak uygulamaların başlangıç saatleri ise 13.00 ve 14.30 olacak şekilde planlanacaktır.

c) Her bir uygulama salonu on beş öğrenciden oluşturulacaktır.....” şeklinde. 23. maddesinin ise. “Ön değerlendirme sürecinde iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılacaktır.” şeklinde düzenlendiği.

Uygulama Esasları’nın 23. maddesinde atıfta bulunulan ve 16/12/2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 12. maddesinin beşinci fıkrasının.

“5) Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezi sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu bakan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir.

Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz.” denildiği, söz konusu Esaslar'ın 2. maddesinin (b) bendinde bir günde dört uygulama yapılacağı; (c) bendinde her uygulamada on beşer kişilik gruplar halinde farklı öğrencilerin uygulamaya alınacağının açıkça belirtilmiş olmasına karşın, (a) bendinde iki farklı uygulamanın bir oturum olarak değerlendirilerek, 23. maddede görevlendirilen öğretmenin sabah iki uygulama için bir (5 saat ek ders), öğleden sonra iki uygulama için bir (5 saat ek ders) oturum olacak şekilde ücretlendirileceğinin düzenlendiği.

Esaslar'ın 23. maddesinin beşinci fıkrası gereği.

Bakanlığa bağlı bir kuruma öğrenci seçme sürecinde hafta sonları görevlendirilen öğretmenlere, 15'er kişilik gruplar halinde ve her grupta farklı öğrencilere yapacakları dört oturum uygulama için ayrı ayrı ücretlendirme yapılması gerekirken, sabah ve öğleden sonraki ikişer oturumun birleştirilerek birer oturum olarak değerlendirilmesinin, hatalı bir uygulama olduğu ve hukuki dayanağının bulunmadığı; sınav giriş belgeleri ve salon yoklama listeleri incelendiğinde, 1. oturumun 1. uygulamasıyla 2. uygulamasına katılacak adayların aynı kişilerden oluşmadığının görüldüğü;

dolayısıyla her bir uygulamanın ayrı birer oturum değerlendirilmesini gerektiği; diğer taraftan, 2022 Yılı Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu'nda Cumartesi ve Pazar günü yapılacak sınavlar için;

“3.5. Ön Değerlendirme Uygulama Esasları

D) Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme uygulamaları Cumartesi / Pazar günleri ve her gün için 5 (beş) oturum şeklinde yapılacaktır.” olarak tanımlama yapıldığı,

Davalı idarece, dava konusu yazı ekindeki Esaslar'da Cumartesi ve Pazar günü yapılacak her bir sınavı uygulama, her iki uygulamayı bir oturum olarak tanımlanırken, anılan kılavuzda ise, her bir sınavın bir oturum olarak tanımlandığı, her bir uygulama 1 oturum kabul edilerek, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 12. maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödenmesi gerektiği; Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 05/01/2016 tarihli yazısında, Bakanlıkça her oturumda ayrı ücret ödenmesi yönünde görüş belirtildiği,

“Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarında ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarında görev alacak sınıf öğretmenlerine, bu görevlerine karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılır.” şeklinde ibareye yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden ise.

Esaslar’da, “Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları” bölümünün, 1. maddesinin. “Müzik yetenek alanı ön değerlendirme süreci 28 Mart - Nisan 2022 tarihleri arasında “Müzikal Yatkınlık Testi” uygulanarak gerçekleştirilecektir.”, 3. maddesinin.

“Ön değerlendirme Uygulaması öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda, öğrencilerin sınıf öğretmenleri tarafından, 8.00 - 17.00 saatleri arasında ve MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır...”, 7. maddesinin. “Yasal mazeretleri bulunmayan sınıf öğretmenleri aday gösterdikleri öğrencilerin Uygulamalarını yapmakla yükümlüdürler...” şeklinde olduğu. “Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları” bölümünün 1. maddesinin.

“Resim yetenek alanı ön değerlendirme süreci 04-08 Nisan 2022 tarihleri arasında “Görsel Algı Testi” uygulanarak gerçekleştirilecektir.”, 3. maddesinin. “Ön değerlendirme uygulaması öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda, öğrencilerin sınıf öğretmenleri tarafından, 8.00 - 17.00 saatleri arasında ve MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır...”, 7. maddesinin.

“Yasal mazeretleri bulunmayan sınıf öğretmenleri aday gösterdikleri öğrencilerin uygulamalarını yapmakla yükümlüdürler.” şeklinde belirlendiği; sınıf öğretmenlerinin, yürürlükte bulunan mevzuatımızda bu sınavları yapma konusunda görev ve yükümlüklerinin bulunmamasına karşın, Müzik Yetenek Alanı ve Resim Yetenek Alanı ön değerlendirmelerinde fiilen görevlendirildiği, 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek Ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un 3. maddesindeki hüküm uyarınca maaş karşılığı haftalık 18 saat ders okutmakla yükümlü olduğu,

bu görevin dışında sınıf öğretmenlerine verilecek tüm görevlerin ek görev olduğundan, ek ders ücreti ödenmesi gerektiği, ek ders ücreti verilmeksizin, sınav görevi verilmesinin Anayasa’da güvence altına alınan “angarya yasağı” ile çeliştiği; diğer taraftan, genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme işlemlerinde görevlendirilen öğretmenlere ek ders ücreti ödenirken, müzik ve resim ön değerlendirme işlemlerini gerçekleştirecek sınıf öğretmenlerine ek ders ücreti ödenmemesinin Anayasa’nın “eşitlik ilkesi"ne aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

2021 - 2022 eğitim ve öğretim yılı bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçim sürecinin ilk aşamasında, Bildiren Sözel Olmayan Test'in (BNV) kullanılmasına karar verildiği, söz konusu sürecin sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla, uygulama sayısı endeksli mahalli ve merkezi olarak uygulayıcı eğitimlerinin planlandığı, il tanılama komisyonlarınca uygulayıcı sayısı ve uygulama merkezi salon sayıları dikkate alınarak, aday öğrenciler için randevular oluşturulduğu,

bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçiminin ön değerlendirme sürecinde kullanılan Bildiren Sözel Olmayan Test'in araştırma raporunda belirtildiği üzere, uygulama süresinin ortalama 20-25 dakika sürdüğü. 40 dakika süren bir ders karşılığında bir ek ders saati ödemesi yapılacağı göz önüne alındığında; ortalama 20-25 dakika süren her bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ödenmesinin mümkün olmadığı.

Personel Genel Müdürlüğünün resmi yazısı doğrultusunda, öğleden önce (09:00 uygulaması, 10:30 uygulaması) ve öğleden sonra (13:00 uygulaması, 14:30 uygulaması) olmak üzere toplam 2 oturum yapılması için planlama yapıldığı, 24/12/2021 tarihli Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nde yer alan planlama yapma yetkisine dayanılarak, merkez tanılama sınav komisyonu görüşü ile uygulama esaslarının düzenlendiği,

24/12/2021 tarihli Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nin merkez tanılama sınav komisyonu başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan yetki doğrultusunda, söz konusu sürede tamamlanan uygulama için 2 uygulamanın 1 oturum kabul edilerek, 1 oturum için 5 ek ders saati ücret ödenmesinin kararlaştırıldığı.

29/12/2021 tarihli makam onayı ile uygun görülen 2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunun (e) fıkrasında, "Resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme uygulamaları sınıf öğretmenleri tarafından yürütülecektir." ibaresinin yer aldığı, dava konusu işlemle, "Ön değerlendirme uygulaması öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda, öğrencilerin sınıf öğretmenleri tarafından, 8.00 - 17.00 saatleri arasında ve MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır..." denildiği, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 12. maddesinin birinci fıkrasında.

“Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ilgili mevzuatı gereğince yapılan bekleme, sorumluluk, dışarıdan bitirme, final, ortalama yükseltme, seviye tespiti, mesleki formasyon, adaylık eğitimi, beceri sınavı ve beceri/proje yarışması sınavlarında görevlendirilen öğretmenlere,... her bir sınav komisyon üyeliği ve her bir sınav gözcülüğü için 5 saat ek ders ücreti ödenir", beşinci fıkrasında ise.

“Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezi sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir. Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz." hükümlerine yer verildiği.

Milli Eğitim Bakanlığının 27/02/2007 tarih ve 2007/19 sayılı Genelgesi’nin 171. sırasının 4. paragrafında ise, “Ek ders ücreti ödenebilmesi için öncelikle görevin Kararda belirlenmiş olması ve karşılığında ek ders ücreti ödenmesinin de öngörülmüş olması gerekmektedir.

Bu nedenle, Kararda belirlenmemiş görevler için, bu yönde alınan onaylara bağlı olarak ek ders ücreti adı altında herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır." denilmek suretiyle, Karar'da belirlenmemiş olan hiçbir etkinliğe bağlı olarak ek ders ücreti ödenemeyeceğinin vurgulandığı,

dava konusu işleme konu olan bilim ve sanat merkezi öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinde resim ve müzik yetenek alanında gerçekleştirilen ön değerlendirme uygulamalarının, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 12. maddesinde isimleri sayılan ve merkezi sistemle yapılan sınavlar arasında yer almadığı, söz konusu uygulamanın, Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler için merkezi sistemle yapılan sınavlara yönelik olarak düzenlenen beşinci fıkra kapsamında değerlendirilmesinin hukuken mümkün olmadığı belirtilerek,

istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Genel yetenek alanı öğrenci seçim sürecinin ön değerlendirme sürecinde kullanılan "Bildiren Sözel Olmayan Test"in araştırma raporuna göre, uygulama süresinin ortalama 20 - 25 dakika sürdüğünün belirlendiği halde 40 dakika süren bir dersin karşılığı olan bir ek ders ücreti ödendiği göz önüne alındığında, ortalama 20 - 25 dakika süren her bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun düşmediği, her iki uygulamanın bir oturum sayılmasının hukuka uygun olduğu, üst normlara aykırılık ve eksik düzenleme bulunmadığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 21/02/2022 tarih ve 44038915 sayılı yazısı ekinde yer alan “Ön Değerlendirme Uygulama Esasları”nın, "Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" kısmının 2. maddesinin (a) bendinde yer alan; “..her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır.” şeklindeki ibare ile 23. maddesinde yer alan;

“...iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda...” şeklindeki ibarenin, "Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" ve "Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" kısmında, "değerlendirmelerde görev alacak sınıf öğretmenlerine, görevlerine karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılır.” şeklinde ibareye yer verilmemek suretiyle yapılan eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.( 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.)

439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un 03/04/1998 tarih ve 4359 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik Ek 1. maddesinde; kimlere zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, ayrıca zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

439 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Ek Ders Görevinden Sayılan Haller" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "Sınav görevi" başlıklı 12.maddesinde, "(13/03/2017 tarihli ve 2017/10010 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik)(1) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ilgili mevzuatı gereğince yapılan bekleme, sorumluluk, dışarıdan bitirme, final,

ortalama yükseltme, seviye tespiti, meslekî formasyon, adaylık eğitimi, beceri sınavı ve beceri/proje yarışması sınavlarında görevlendirilen öğretmenlere, her bir sınav komisyon üyeliği ve her bir sınav gözcülüğü için 5 saat ek ders ücreti ödenir." kuralı, "(5) Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezî sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir.

Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz." kuralı, 25. maddesinde ise, "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." kuralı yer almıştır.

Özel eğitim ihtiyacı olan bireylere sunulacak eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine yönelik hükümleri içeren, 07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 4. maddesinin d) bendinde "Bilim ve sanat merkezi: Örgün eğitim kurumlarına devam eden;

genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olan öğrencilere, yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla destek eğitim hizmeti vermek üzere açılan kurumu,", ş) bendinde, "Özel eğitim: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmiş eğitim programları ve özel olarak yetiştirilmiş personel ile uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi," ifade eder şeklinde tanımlanmış, 40. maddesinde,

Bakanlıkça tanılanan özel yetenekli öğrencilerin Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) yerleştirilmesi ile ilgili karar almanın özel eğitim hizmetleri kurulunun görevleri arasında olduğu belirtilmiş, 44. maddesinde bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması yaparak özel eğitim ihtiyacına karar vermek özel eğitim değerlendirme kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile 24/12/2021 tarihli ve 39811325 sayılı Makam onayı ile uygun görülen Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi hükümleri doğrultusunda, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerine alınacak özel yetenekli öğrencileri belirlemek üzere 2021-2022 eğitim öğretim yılında yapılacak olan tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin olarak hazırlanan ”Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunda", 2021 - 2022 eğitim öğretim yılında örgün eğitim kurumlarına devam eden ve genel zihinsel,

resim veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olarak tanılanan öğrencilerin bilim ve sanat merkezlerine (BİLSEM) öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ön değerlendirme uygulamalarının genel zihinsel yetenek alanı için il tanılama sınav komisyonları tarafından belirlenen uygulama merkezlerinde, resim ve müzik yetenek alanları için ise, öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda 19 Şubat - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında yapılacağı, il tanılama sınav komisyonlarının oluşumu ve görevleri açıklanmış,

resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme uygulamalarının sınıf öğretmenleri tarafından yürütüleceği, ön değerlendirme uygulamalarında Bakanlıkça belirlenen ölçme araçlarının kullanılacağı, ön değerlendirme uygulamaları tamamlandıktan sonra yetenek alanlarına göre Bakanlık tarafından belirlenecek puanı geçen öğrenciler yetenek alanlarına göre bireysel değerlendirmeye alınacağı, bireysel değerlendirme uygulamaları sonucunda Bakanlık tarafından yetenek alanlarına göre belirlenecek olan puanı geçen öğrenciler bilim ve sanat merkezine kayıt hakkı kazanacakları belirtilmiştir.

Bu çerçevede genel zihinsel yetenek alanı için gerçekleştirilecek olan ön değerlendirme uygulama esasları, MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 21/02/2022 tarihli ve 44038915 sayılı yazısıyla uygulamaya konulmuştur.

Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları'nın 1. maddesinde, "Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme süreci 19 Mart - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında cumartesi ve pazar günleri “Bildiren Sözel Olmayan Test” uygulanarak gerçekleştirilecektir." kuralı, 2. maddesinde, "Ön değerlendirme uygulamalarında öğrenci yerleştirme işlemleri il tanılama sınav komisyonu tarafından 25 Şubat 2022 tarihine kadar rehberlik ve araştırma merkezinin hizmet bölgesinde bulunan öğrenci ve uygulayıcı sayısına göre;" kuralı, a)bendinde de, "Bir gün iki oturumdan, her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır." kuralı, 23. maddesinde ise,

"Ön değerlendirme sürecinde iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 12’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılacaktır." kuralı yer almıştır.

Uyuşmazlıkta, 2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçim süreci için uygulayıcı eğitimleri planlandığı, il tanılama komisyonu tarafından uygulayıcı sayısı ve uygulama merkezi salon sayıları dikkate alınarak aday öğrenciler için randevu sistemi oluşturularak sürecin tamamlandığı,

bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek alanı öğrenci seçim sürecinin ön değerlendirme sürecinde kullanılan "Bildiren Sözel Olmayan Test"in araştırma raporuna göre, uygulama süresinin ortalama 20 - 25 dakika sürdüğünün belirlendiği halde 40 dakika süren bir dersin karşılığı olan bir ek ders ücreti ödendiği göz önüne alındığında, ortalama 20 - 25 dakika süren her bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun olmadığı,

ancak, merkezi tanılama sınav komisyonunun, Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nde yer alan hüküm doğrultusunda söz konusu sürede tamamlanan uygulama için 2 uygulamanın 1 oturum kabul edilerek, 1 oturum için 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin daha uygun olacağı, öte yandan, bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinin hiçbir aşamasının bir başarı sınavı olmadığı, norm değerleri olan bilimsel, standart ve bilişsel değerlendirmenin yapıldığı performansa dayalı bir test olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer yandan; BİLSEM Bilim ve Sanat Merkezlerine alınacak öğrencileri saptamak amacıyla ön değerlendirme kapsamında zihinsel, müzik ve resim alanlarındaki yeteneklerin belirlenmesi için sınıf öğretmenlerince yapılan müzikal yatkınlık ve görsel yatkınlık düzeylerini ölçmeye yönelik ön değerlendirme uygulamaları merkezi bir sınav olmadığı konusunda herhangi bir duraksama bulunmamaktadır. Ön değerlendirme uygulamasında yer alan "Müzikal Yatkınlık Testi" ile "Görsel Algı Testi" uygulamalarının Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 12. maddesinin 1. fıkrasında sayılan sınavlar ve merkezi sistemle yapılan sınavlar arasında yer almadığı, öte yandan bu görevin mesai saatleri içinde yerine getirildiği tartışmasızdır.

Bu durumda, kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı BİLSEM sınavlarında uygulayıcı olarak görevlendirilenlere, kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun olmak suretiyle ne kadar ek ders görevi ve ek ders ücreti verileceği" hususları ile ilgili usul ve kriterler belirlenerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etme amacına yönelik olarak çıkarıldığı sonucuna varılan uyuşmazlık konusu düzenlemelerde, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği, Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi ile 439 sayılı Kanun ve 657 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık bulunmadığı gibi eksik düzenlemenin varlığı da söz konusu değildir.

Bu nedenle; üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşılan Uygulama Esaslarında, hak ve adalet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı Sendika tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 21/02/2022 tarih ve 44038915 sayılı yazısı ekinde yer alan “Ön Değerlendirme Uygulama Esasları”nın;

1. Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları kısmının 2. maddesinin (a) bendinde yer alan; “..her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır.” şeklindeki ibare ile 23. maddesinde yer alan; “...iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda...” şeklindeki ibarenin,

2. “Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları kısmında, değerlendirmelerde görev alacak sınıf öğretmenlerine, görevlerine karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılır.” şeklinde ibareye yer verilmemek suretiyle yapılan eksik düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunacağı kuralına yer verilmiştir.

439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesinde; kimlere zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, ayrıca zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

439 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Ek Ders Görevinden Sayılan Haller" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "Sınav görevi" başlıklı 12. maddesinde;

"(1) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ilgili mevzuatı gereğince yapılan bekleme, sorumluluk, dışarıdan bitirme, final, ortalama yükseltme, seviye tespiti, meslekî formasyon, adaylık eğitimi, beceri sınavı ve beceri/proje yarışması sınavlarında görevlendirilen öğretmenlere, her bir sınav komisyon üyeliği ve her bir sınav gözcülüğü için 5 saat ek ders ücreti ödenir." kuralı, "(5) Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezî sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina,

salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir. Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz.", 25. maddesinde ise.

"Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." düzenlemesi yer almıştır.

07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 4. maddesinin d) bendinde.

"Bilim ve sanat merkezi: Örgün eğitim kurumlarına devam eden; genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olan öğrencilere, yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla destek eğitim hizmeti vermek üzere açılan kurumu", ş) bendinde, "Özel eğitim: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmiş eğitim programları ve özel olarak yetiştirilmiş personel ile uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi," ifade eder şeklinde tanımlanmış,

40. maddesinde, Bakanlıkça tanılanan özel yetenekli öğrencilerin Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) yerleştirilmesi ile ilgili karar almanın özel eğitim hizmetleri kurulunun görevleri arasında olduğu belirtilmiş, 44. maddesinde, bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması yaparak özel eğitim ihtiyacına karar vermek özel eğitim değerlendirme kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile 24/12/2021 tarih ve 39811325 sayılı Makam onayı ile uygun görülen Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi hükümleri doğrultusunda, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerine alınacak özel yetenekli öğrencileri belirlemek üzere 2021-2022 eğitim öğretim yılında yapılacak olan tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin olarak hazırlanan "Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunda", 2021 - 2022 eğitim öğretim yılında örgün eğitim kurumlarına devam eden ve genel zihinsel,

resim veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olarak tanılanan öğrencilerin bilim ve sanat merkezlerine (BİLSEM) öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ön değerlendirme uygulamalarının genel zihinsel yetenek alanı için il tanılama sınav komisyonları tarafından belirlenen uygulama merkezlerinde, resim ve müzik yetenek alanları için ise, öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda 19 Şubat - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında yapılacağı, il tanılama sınav komisyonlarının oluşumu ve görevleri açıklanmış,

resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme uygulamalarının sınıf öğretmenleri tarafından yürütüleceği, ön değerlendirme uygulamalarında Bakanlıkça belirlenen ölçme araçlarının kullanılacağı, ön değerlendirme uygulamaları tamamlandıktan sonra yetenek alanlarına göre Bakanlık tarafından belirlenecek puanı geçen öğrenciler yetenek alanlarına göre bireysel değerlendirmeye alınacağı, bireysel değerlendirme uygulamaları sonucunda Bakanlık tarafından yetenek alanlarına göre belirlenecek olan puanı geçen öğrenciler bilim ve sanat merkezine kayıt hakkı kazanacakları belirtilmiştir.

Bu çerçevede genel zihinsel yetenek alanı için gerçekleştirilecek olan ön değerlendirme uygulama esasları, MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 21/02/2022 tarihli ve 44038915 sayılı yazısıyla uygulamaya konulmuştur.

Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları'nın 1. maddesinde, "Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme süreci 19 Mart - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında cumartesi ve pazar günleri “Bildiren Sözel Olmayan Test” uygulanarak gerçekleştirilecektir." kuralı, 2. maddesinde, "Ön değerlendirme uygulamalarında öğrenci yerleştirme işlemleri il tanılama sınav komisyonu tarafından 25 Şubat 2022 tarihine kadar rehberlik ve araştırma merkezinin hizmet bölgesinde bulunan öğrenci ve uygulayıcı sayısına göre;" kuralı, a)bendinde de, "Bir gün iki oturumdan, her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır." kuralı, 23. maddesinde ise,

"Ön değerlendirme sürecinde iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 12’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılacaktır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçim süreci için uygulayıcı eğitimlerin planlandığı, il tanılama komisyonu tarafından uygulayıcı sayısı ve uygulama merkezi salon sayıları dikkate alınarak aday öğrenciler için randevu sistemi oluşturularak sürecin tamamlandığı,

bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek alanı öğrenci seçim sürecinin ön değerlendirme sürecinde kullanılan "Bildiren Sözel Olmayan Test"in araştırma raporuna göre, 40 dakika süren dersin karşılığının bir ek ders ücreti olarak ödendiği göz önüne alındığında, ortalama 20 - 25 dakika süren her bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun düşmediği, ancak, merkezi tanılama sınav komisyonunun, Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nde yer alan hüküm doğrultusunda söz konusu sürede tamamlanan uygulama için 2 uygulamanın 1 oturum kabul edilerek,

1 oturum için 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin daha yerinde olacağı, bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinin hiçbir aşamasının bir başarı sınavı olmadığı, norm değerleri olan bilimsel, standart ve bilişsel değerlendirmenin yapıldığı performansa dayalı bir test olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan; BİLSEM Bilim ve Sanat Merkezlerine alınacak öğrencileri saptamak amacıyla ön değerlendirme kapsamında zihinsel, müzik ve resim alanlarındaki yeteneklerin belirlenmesi için sınıf öğretmenlerince yapılan müzikal yatkınlık ve görsel yatkınlık düzeylerini ölçmeye yönelik ön değerlendirme uygulamaları merkezi bir sınav olmayıp, ön değerlendirme uygulamasında yer alan "Müzikal Yatkınlık Testi" ile "Görsel Algı Testi" uygulamalarının da Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 12. maddesinin birinci fıkrasında sayılan sınavlar ve merkezi sistemle yapılan sınavlar arasında yer almadığı açıktır.

Diğer taraftan, sınıf öğretmenlerince yapılacak olan müzikal yatkınlık ve görsel yatkınlık düzeylerini ölçmeye yönelik ön değerlendirme uygulamalarının, mesai saatleri içerisinde yerine getirildiği tartışmasızdır.

Bu durumda, kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesi amacıyla hizmetin gerekleri esas alınarak, 20 - 25 dakika süren 2 uygulamanın bir oturum olarak kabul edilmesinin, hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi ve kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılmasının temin edilmesi amacına yönelik olarak çıkarıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu düzenlemelerde, yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Her ne kadar davacı tarafından, “Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları kısmında, değerlendirmelerde görev alacak sınıf öğretmenlerine, görevlerine karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar'ın 12'nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılır.” şeklinde ibareye yer verilmemek suretiyle yapılan eksik düzenleme olduğu ileri sürülmüş ise de,

"Müzikal Yatkınlık Testi" ile "Görsel Algı Testi" uygulamalarının da Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 12. maddesinin birinci fıkrasında sayılan sınavlar ve merkezi sistemle yapılan sınavlar arasında yer almadığı ve ön değerlendirme uygulamalarının, mesai saatleri içerisinde yerine getirildiği göz önüne alındığında, ek ders ücreti ödenmesine ilişkin eksik düzenlemenin varlığının kabulü de mümkün değildir.