Danıştay 12. Daire E.2022/555 K.2025/4611

Hukuk Müşaviri Av. ...

DAVANIN KONUSU

25/07/2018 tarih ve 1312 sayılı Onay ile yürürlüğe konulan "Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi"nin, ''Ücret Esası ve Ödeme Şekli'' başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin 28/12/2021 tarih ve E-49635782-010.99-18160 sayılı "Hizmet Sözleşmesi" konulu Bakan Olur'unun iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde gereğince, sürekli işçi kadrosuna geçirilen alt işveren şirket işçileri ile Sağlık Bakanlığı arasında 25/07/2018 tarihinde Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi imzalandığı, bu Sözleşmenin 7. maddesinin birinci fıkrasında; işçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap döneminin, her ayın 15'i ile bir sonraki ayın 14. günü olduğu, işbu sözleşme süresince işçiye her ay brüt asgari ücretin %... fazlası üzerinden günlük olarak ödeme yapılacağı düzenlemesinin yer aldığı, %.. kısmının tarafların karşılıklı rızası ile doldurulduğu,

doldurulan orana göre işçinin ücretinin belirlendiği; daha sonra idarece yapılan tek taraflı değişiklik ile "İşçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap dönemi, her ayın 15'i ile bir sonraki ayın 14. günüdür. İş bu sözleşme süresince işçiye, yetkili sendika ile imzalanan faydalanmakta olduğu toplu iş sözleşmesinin ücrete ilişkin amir hükümleri çerçevesinde ödeme yapılır.

İşçi yürürlükte olan yetkili sendika ile imzalanan toplu iş sözleşmesinden faydalanmıyorsa ilgili mevzuat çerçevesinde düzenleme altına alınan ücret kendisine ödenecektir" şeklinde düzenleme getirildiği, her bir işçinin rızası olmaksızın, alacağı ücret konusunda işçi aleyhine esaslı değişiklik yapıldığı, düzenlemenin 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 4857 sayılı İş Kanunu, idari işlemlerin gerekçeli olarak yapılması ilkesi, Danıştay'ın yerleşik içtihatları ve Anayasa'nın hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. maddesi uyarınca, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin tamamlandığı, altıncı fıkrasında; sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerin, ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde, kadroya geçirilmeden evvel alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağı, kadroya geçirilmeden evvel bir toplu iş sözleşmesi bulunmadığından,

kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanılmaya devam ettiği toplu sözleşmesi bulunmakla birlikte, alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirleneceğinin kabul edildiği;

uygulamalarda görülen lüzum ve kamu yararı gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı işlem ile Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin "Ücret Esası ve Ödeme Şekli" başlıklı 7. maddesinde değişiklik yapıldığı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. maddesinin özel nitelikte düzenleme olduğu, ücret bakımından 4857 sayılı Kanun'un 22. maddesine ve 66. maddesine aykırılık iddialarının mesnedinin bulunmadığı;

öte yandan, aynı kurumda, aynı statüde görev yapanların sözleşmelerinde farklı arttırım oranlarına yer verilmesinin çalışma barışını engelleyeceği, hizmet gerekleri, kamu yararı ve ilgili mevzuat çerçevesinde uygulamaya konulan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı Sendika tarafından, 25/07/2018 tarih ve 1312 sayılı Onay ile yürürlüğe konulan ‘’Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’'nin, ''Ücret esası ve ödeme şekli'' başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin 28/12/2021 tarih ve E-49635782-010.99-18160 sayılı ‘’Hizmet Sözleşmesi’’ konulu Bakan Olur'unun iptali istemiyle dava açılmıştır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Geçici 23. maddesinde. 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı,

yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanların, 1. fıkrada belirtilen şartları taşımaları kaydıyla ve maddede belirtilen usul ve esasların sağlanması şartıyla, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete,

yazılı olarak başvuranların sürekli işçi kadrolarına geçişlerinin yapılması hükme bağlanmış, aynı maddenin 6. fıkrasında ise, ''Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları,

bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde.

6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir. '' hükmü yer almıştır.

Sağlık Bakanlığı bünyesinde alt işveren işçisi olarak çalışan ve yukarıda yer verilen Geçici 23. maddede sayılan şartları sağlayan ve idarece yapılan sınavda başarılı kabul edilen işçiler, 25/07/2018 tarih ve 1312 sayılı Onay ile yürürlüğe konulan "Belirsiz Süreliİş Sözleşmesini" imzalayarak görevlerine başlamışlardır.

25/07/2018 tarih ve 1312 sayılı Onay ile yürürlüğe konulan ‘’Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’'nin, ''Ücret esası ve ödeme şekli'' başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, "İşçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap dönemi, her ayın 15'i ile bir sonraki ayın 14'üncü günüdür.

İş bu sözleşme süresince işçiye her ay brüt asgari ücretin %... fazlası üzerinden ödeme yapılır." şeklinde düzenlenmiş iken, dava konusu 28/12/2021 tarih ve E-49635782-010.99-18160 sayılı Bakan Onayı ile, anılan 7. maddenin birinci fıkrasında; işçiye, yetkili sendika ile imzalanan faydalanmakta olduğu toplu iş sözleşmesinin ücrete ilişkin amir hükümleri çerçevesinde ödeme yapılacağı, işçi yürürlükte olan yetkili sendika ile imzalanan toplu iş sözleşmesinden faydalanmıyorsa, ilgili mevzuatı çerçevesinde düzenleme altına alınan ücretin kendisine ödeneceği şeklinde değişiklik yapılmıştır.

Bu durumda, aynı kurumda, aynı statüde görev yapanlar arasında ücret yönünden ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması, hizmet gerekleri ve kamu yararı dikkate alınmak suretiyle hazırlandığı ve üst normlara uygun olduğu sonucuna varılan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü işlemiyle, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçilerle imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin “Ücret esası ve ödeme şekli” başlıklı "İşçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap dönemi, her ayın 15’i ile bir sonraki ayın 14’üncü günüdür. İş bu sözleşme süresince işçiye her ay brüt asgari ücretin %... fazlası üzerinden günlük ödeme yapılır." düzenlemesini içeren 7. maddesinin birinci fıkrasında tek taraflı değişiklik yapılması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. maddesinin birinci fıkrasında; "İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;

a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,

b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,

c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,

ç) En son çalıştığı idare veya şirket ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler.

Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin süreç bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırılır.'', altıncı fıkrasında ise.

"Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz.

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları,

bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde.

6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir." hükmü öngörülmüştür.

25/07/2018 tarih ve 1312 sayılı Onay ile yürürlüğe konulan Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi'nin "Ücret esası ve ödeme şekli" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası. "İşçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap dönemi, her ayın 15’i ile bir sonraki ayın 14’üncü günüdür.

İş bu sözleşme süresince işçiye her ay brüt asgari ücretin %... fazlası üzerinden günlük ödeme yapılır." şeklinde iken, 28/12/2021 tarih ve E-49635782-010.99-18160 sayılı "Hizmet Sözleşmesi" konulu Bakan Olur'uyla. "İşçiye yapılacak ödemelere ilişkin hesap dönemi, her ayın 15’i ile bir sonraki ayın 14’üncü günüdür. İş bu sözleşme süresince işçiye, yetkili sendika ile imzalanan faydalanmakta olduğu toplu iş sözleşmesinin ücrete ilişkin amir hükümleri çerçevesinde ödeme yapılır.

İşçi yürürlükte olan yetkili sendika ile imzalanan toplu iş sözleşmesinden faydalanmıyorsa, ilgili mevzuat çerçevesinde düzenleme altına alınan ücret kendisine ödenecektir." şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında 375 sayılı KHK'nın Geçici 23. maddesi uyarınca 02/04/2018 tarihi itibarıyla sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemleri tamamlanarak Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi ile çalışmakta olan sürekli işçiler hakkında ücret esası ve ödeme şekilleri konusunda Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce 375 sayılı KHK'nın Geçici 23. maddesine göre Bakanlık teşkilatında istihdam edilen sürekli işçilere yönelik olarak akdedilen Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Taslak 28/12/2021 tarih ve 18160 sayılı Bakanlık Onayı ile 01/01/2022 tarihinde yürürlüğe konulmuştur.

Buna göre; sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde, kadroya geçirilmeden önce işçilerin bireysel iş sözleşmelerinin yanı sıra alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin var olup olmadığına göre ayrıma gidilerek;

bu hakların kadroya geçirilmeden önce bir toplu iş sözleşmesi mevcut ise, toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağı, kadroya geçirilmeden önce bir toplu iş sözleşmesi mevcut değil veya kadroya geçtikten sonra yararlanılmaya başlanılan ve idarelerce kabul edilen toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce süresi sona eren bir toplu iş sözleşmesi var ise, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirleneceğinin kabul edildiği görülmektedir.

Bu durumda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. maddesinin altıncı fıkrasında, bu madde hükmüne göre sürekli işçi kadrosuna alınanların, kamu maliyesine ek yük getirmemesi gerektiğinin, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,

Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağının hüküm altına alındığı görülmekte olup, işçi ücretlerinin ödenmesi ile ilgili mevzuatın uygulanmasının bildirimine ilişkin düzenlemenin hizmetin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla yapıldığının anlaşılması ve aynı kamu kurumunda,

aynı statüde görev yapan sürekli işçilerin sözleşmelerinde farklı artırım oranlarına yer verilmesinin çalışma barışını engelleyeceği ve eşitlik ilkesine aykırı olacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde, anılan sözleşmede değişiklik yapılmasına ilişkin düzenlemede üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.