Danıştay 12. Daire E.2022/5629 K.2025/3656

Dava konusu istem: Kırklareli ili, Babaeski ilçesi, 1'inci Zırhlı Tugay Topçu Tabur Komutanlığında topçu uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, uyuşturucu, uyarıcı madde kullandığından bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin üçüncü fıkrası ve Uzman Erbaş Yönergesinin 4. maddesi uyarınca istifade edilememe nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığının... tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta; her ne kadar, davacının ve evinde kalan arkadaşı Top.Uzm.Onb.

M.Ö'nün ifadelerinde; söz konusu uyuşturucu madde ve düzeneklerin kendilerine ait olmadığı, üzerlerine atılı suçlamaları kabul etmedikleri görülmekte ise de; davacının ikametinde yapılan aramada 3 gr kubar esrar olduğu değerlendirilen madde ve 4 adet pet şişeden imal edilmiş metanfetamin içmek için imal edilmiş düzenek ve bu düzeneğe ait pipo bulunduğunun sabit olduğu;

bu itibarla, davacının davranışlarında askerlik mesleğinin değerlerini sergilemede istenen düzeye ulaşamadığı ve kendisinden istifade edilemeyeceğinin anlaşıldığı ve idareye tanınan takdir yetkisinin hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek objektif ve ölçülü bir şekilde kullanılmış olduğu kanaatine varıldığından,

davacının fiillerinin niteliği, olayın meydana geliş şekli ile yürüteceği kamu hizmetinin önemi ve niteliği ile silahlı olarak ifa ettiği görevin niteliği dikkate alındığında, bu değerlendirmeye dayalı olarak dava konusu uzman erbaş sözleşmesinin feshine dair dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf edilen mahkeme kararının verildiği tarih itibariyle henüz yürürlüğe girmediği açık olan Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının, bakılan davada uygulanmasının mümkün olmadığı, aksi yöndeki düşüncenin kabulü halinde.

Anayasanın 153. maddesi hükümleri ihlal edilecek ve hukuki boşluğa sebebiyet verileceği; bu durum ise, Anayasa Mahkemesinin anılan kararının, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih ile kararın yürürlüğe gireceği tarih arasında idarece disipline aykırı eylemlere karşı hiçbir disiplin cezası verilememesi ve daha önce verilip de henüz yargılama süreci devam eden tüm disiplin cezalarının da iptali sonucunu doğuracak, böylece bu süreçte işlenen ve disiplin cezasını gerektiren tüm fiilerin yaptırımsız kalması sonucunu doğuracağı;

bu durumda, dava konusu işlemin tesis olunduğu tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesinin anılan kararının henüz yürürlüğe girmemiş olması ve dolayısıyla 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ''...kendilerinden istifade edilememe...'' ibaresi ile 19. maddesinde yer alan "...kendilerinden istifade edilememe...'' ibaresinin halen yürürlükte olduğu hususu nazara alınarak yapılan istinafa konu İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Savunma hakkı tanınmadan ve hakkındaki yasal soruşturmanın akıbeti araştırılmadan işlem tesis edildiği, hakkında en ağır cezanın uygulanmasının yasaya aykırı olduğu, hakkında Yüksek Disiplin Kurulu tarafından yapılan bir soruşturmanın bulunmadığı, sadece yapılan bir yol kontrolü sonucunda doğan soruşturma nedeni ile sözleşmenin feshedilemeyeceği, yol kontrolünde bulunan uyuşturucu madde olduğu iddia edilen madde ile kendisinin hiç bir ilgisinin bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kırklareli ili, Babaeski ilçesi, 1'inci Zırhlı Tugay Topçu Tabur Komutanlığında topçu uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, uyuşturucu, uyarıcı madde kullandıklarından bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin üçüncü fıkrası ve Uzman Erbaş Yönergesinin 4. maddesi uyarınca istifade edilememe nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığının ...tarih ... sayılı işlemi üzerine temyizen incelenmekte olan işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemek olduğu, 4. maddesinde.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından hazırlanan ve ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlıklarınca onaylanan uzman onbaşı ve uzman çavuş kadrolarına göre her yıl alınacak uzman erbaşlarla ilgili kadro görev yerlerinin yayımlanarak duyurulacağı, istekli olan ve yönetmelikte belirtilen niteliklere sahip ve maddede belirtilen şartları taşıyanların istenilen belgelerle müracaat edecekleri, "Başarı Gösteremeyenler ve Ceza Alanlar" başlıklı 12. maddesinde;

görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesileceği ve yedekte er kaynağına alınacağı, görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde.

"Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ...n) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak,", "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında.

"Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların,

barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler; (...) b) Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmak," hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; iptali istenilen dava konusu... tarih ve ... sayılı işlemin içeriğinde; davacının sözleşmesinin "disiplinsizlik ve kendisinden istifade edilememesi"nden dolayı feshedildiği belirtilmesine karşın; 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendinde düzenlenen "ahlaki zayıflık" düzenlemesi gereğince, uyuşturucu kullanımı ve buna bağlı olarak askeri disiplini esastan sarsacak ve itibarını zedeleyecek nitelikleri fiilleri işlediğinden, kendisinden istifade edilmesine imkan bulunmadığından bahisle sözleşmesinin feshedildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen, “… kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.” ibaresi ile 19. maddesinde yer alan “… kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli …” ve “… yönetmelikte gösterilir.” ibaresinin itiraz yoluyla iptali istemiyle yapılan başvuruda, Anayasa Mahkemesinin 10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/06/2022 tarih ve E:2022/4,

K:2022/64 sayılı kararıyla "Anayasa’nın 13. ve 70. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle anılan ibarelerin iptaline karar verilmiş ise de; davacının eyleminin karşılığında uygulanan mevzuat hükümlerinin söz konusu maddelerle ilgili olmadığı; dava konusu işlemin sebep unsurunun;

davacının, uyuşturucu kullanmak sebebiyle disiplinsizlik göstermesi olduğu ve bu fiilinin 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendi kapsamında kaldığı ve bu fiilleri nedeniyle Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinin (n) bendinde belirtilen, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak" niteliğini taşımadığı anlaşılan davacının sözleşmesinin feshedilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla , davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.