Danıştay 12. Daire E.2022/6348 K.2025/3244

Dava konusu istem: Bitlis ili, Tatvan İlçe Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde aldığı istirahat ve hava değişimi süreleri toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliği uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 03/03/2020 tarihli işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenmesinden; davacının, 08/11/2019 tarihinden itibaren 30 gün, 08/12/2019 tarihinde 1 gün, 09/12/2019 tarihinden itibaren 30 gün ve 08/01/2020 tarihinden itibaren de 30 gün istirahat için sağlık raporu olmak üzere toplamda 91 gün istirahat raporu aldığı, ancak davacıya ait sağlık raporlarının incelenmesinden.

08/11/2019, 09/12/2019 ve 08/01/2020 tarihlerinde 30 gün istirahat için alınan sağlık kurulu raporlarının Şanlıurfa Ceylanpınar Devlet Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğince düzenlendiği, davacının ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalandığı, bu durumda, her ne kadar davacının sözleşmesi, son bir yıl içerisinde almış olduğu hava değişimi ve istirahat raporları süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle feshedilmiş ise de; ilgili mevzuat hükümleri ile dava dosyasına sunulan tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden;

davacının aldığı 08/11/2019, 09/12/2019 ve 08/01/2020 tarihlerinde 30 gün istirahat için alınan sağlık raporlarında.

"F32-0 Hafif Depresif Nöbet" tanısı konulduğu ve bu durumun 25/02/2020 tarihli ve "Durum Bildirir" konulu Şanlıurfa İl Sağlık Müdürülüğü yazısı ekinde sunulan yazı ile de belirtildiği, ilgili mevzuat uyarınca ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların da ilişiklerinin kesilemeyeceği anlaşıldığından,

sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına tanzim edilen sağlık raporlarının 3 (üç) ayı geçtiğinin sabit olduğu ve görevinden kaynaklanmadığı, davacının rahatsızlığının ilgili mevzuatta belirlenen uzun süre tedaviyi gerektiren hastalıklar kapsamında olmadığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bitlis ili, Tatvan İlçe Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde aldığı istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliği uyarınca 03/03/2020 tarihli işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde; ''Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. (...)'' hükmüne, ''Tedavi'' başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Tedavi" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır....'' düzenlemesine yer verilmiş olup. Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği kurala bağlanmış olmakla birlikte, aynı düzenlemede bu kurala bir takım istisnalar getirilmiş, bu doğrultuda; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi tahdidi olarak sayılan ve uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine,

toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilemeyeceği hükme bağlandığı görülmekle birlikte, Kanun hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık süreninin hesabına dahil edilmeyeceği, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı açıktır.

Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporların incelenmesi neticesinde, davacının, "Hafif depresif nöbet" tanısıyla 08/11/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat raporu, "Üst solunum yolu hastalıkları" tanısıyla 08/12/2019 tarihinden itibaren 1 gün istirahat raporu, "Hafif depresif nöbet" tanısıyla 09/12/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat sağlık kurulu raporu, "Hafif depresif nöbet" tanısıyla 08/01/2020 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için sağlık kurulu raporu olmak üzere toplamda 91 gün istirahat raporu aldığı, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların hiçbirisinin içeriğinde, davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirdiğine yönelik herhangi bir ibarenin yer almadığı görülmüştür.

Bu durumda, davacı ile ilgili olarak düzenlenen istirahat raporlarının süresinin toplamının, en son aldığı istirahat raporundan başlamak üzere geriye doğru son bir yıl içinde üç ayı geçtiğinin sabit olduğu, raporlara konu rahatsızlığının, ilişiklerin kesileceğini düzenleyen kuralın istisnaları arasında yer verilen, görev sırasında veya görev dışında göreviyle alakalı bir durumdan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmadığı gibi rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektiren hafif depresif nöbet (ruh ve sinir hastalıkları) bir rahatsızlık olduğuna yönelik de sağlık raporlarında herhangi bir tespite yer verilmediği, dolayısıyla;

durumunun "kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez." düzenlemesi kapsamında değerlendirilecek bir yönünün de bulunmadığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile davacının yoksun kaldığı parasal haklarının her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesi ve özlük haklarının iadesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.