Danıştay 12. Daire E.2023/1291 K.2023/2730

Dava konusu istem: Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (… SEN) arasında 01/01/2022-31/12/2023 tarihleri kapsayan dönemde uygulanmak üzere imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin "Yararlanma" başlıklı 5. maddesinin (a) bendinde yer alan "Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığına bağlı birimlerde çalışan (Kaski Genel Müdürlüğü dahil) bu sözleşmeden faydalanan tüm personelden taraf yetkili sendikaya taban aylığının %1,5 oranında sosyal denge sözleşmesi aidatı kesintisi yapılacaktır." düzenlemesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K…. sayılı kararıyla; davalı belediye ile ...-Sen arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin iptali istenen hükmünde; sosyal denge sözleşmesinde taraf olan sendikanın dışında kalan sendikaların üyesi olan veya hiçbir sendikaya üye olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılmadığı, bu sözleşme hükümlerinden yararlanma koşulu olarak getirilen kesintinin, belediyenin tüm çalışanlarını kapsadığı ve aynı oran olarak belirlendiği ve bu haliyle 4688 sayılı Kanun'un 28. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan.

"Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.'' hükmüne aykırılık teşkil etmediği ve sendikal haklar çerçevesinde sendikalar ile idareler arasında toplu görüşme ve bu görüşme sonunda toplu iş sözleşmesi yapılabileceği dikkate alındığında, iptali istenilen sözleşme hükmünde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; sosyal denge tazminatı sözleşmesinden faydalanan kişinin mali haklarından (maaş, ek ödeme, tazminat vs.) kesintiler yapılmasına cevaz veren herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği gibi sendikanın gelirleri arasında sözleşme aidatı adı altında bir gelirin yer almadığı,

4688 sayılı Kanun'un yapmış olduğu atıf dolayısıyla 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine taraf sendikaya üye olmayan kişilerin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden faydalanabilmesi için dayanışma aidatı kesilebileceği açık ise de sosyal denge sözleşmesinin 4688 sayılı Kanun'da açıkça belirtildiği üzere toplu iş sözleşmesi niteliğinde olmadığı, dolayısıyla 6356 sayılı Kanun kapsamında da bu yönde bir kesinti yapılmasının mümkün bulunmadığı,

gelinen noktada sosyal denge tazminatı sözleşmelerinden faydalanabilmek için aidat veya başka adlar altında sözleşmeden faydalanan kişinin mali haklarından kesintiler yapılmasına cevaz veren yasal bir düzenlemenin bulunmadığı, bu bakımdan sözleşmeden faydalanan kamu görevlilerinden herhangi bir aidat kesintisi yapılamayacağı, ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek temsilci ile sözleşme imzalanacağına ilişkin düzenleme ile tanınan yetkinin, sözleşme imzalanması safhasında yürütülecek işlemler açısından hüküm ifade edeceği,

anılan yetkiye dayalı olarak da sosyal denge sözleşmesiyle, sözleşmeye taraf sendikaya aidat ödenmesine yönelik bir yükümlülük getirilmesine olanak bulunmadığının da açık olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasına;

dava konusu sosyal denge sözleşmesi aidatı adı altında ödenti alınmasına ilişkin Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 5. maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığına bağlı birimlerde çalışan (KASKİ Genel Müdürlüğü dahil) bu sözleşmeden faydalanan tüm personelden taraf yetkili sendikaya taban aylığının %1,5 oranında sosyal denge sözleşmesi aidatı kesintisi yapılacaktır." düzenlemesinin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davalı … Belediye Başkanlığının iddiaları: Toplu sözleşme yapılması zorunlu olsa da sosyal denge sözleşmesinin yapılma zorunluluğu bulunmadığı, idarenin sözleşme yapmakta serbest olması karşısında, sözleşmede kendine özgü yararlanma şartı koyabileceği, taraf sendika üyesi olanla olmayan arasında aidat farkı olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, ancak olayda taraf sendikanın dışında kalan sendika üyesi veya hiçbir sendikaya üye olmayan için aynı oran belirlendiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı … Genel Müdürlüğü iddiaları: Toplu sözleşme yapılması zorunlu olsa da sosyal denge sözleşmesinin yapılma zorunluluğu bulunmadığı, idarenin sözleşme yapmakta serbest olması karşısında, sözleşmede kendine özgü yararlanma şartı koyabileceği, 6356 sayılı Kanun'un mezkur 39/4. maddesine göre taraf sendikaya üye olmayanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmelerinin, sözleşmenin tarafı olan sendikaya dayanışma aidatı ödemelerine bağlı olduğunun hükme bağlandığı, sözleşmeden yararlanacak çalışanın, taban aylığının %1,5 oranında sosyal denge sözleşme aidatı ödemesinin düzenlendiği, eşitlik ilkesinin gözetildiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

3- Müdahil ...

Sendikası iddiaları: İdari sözleşmelere karşı iptal davası açılamayacağı, ancak tam yargı davası açılabileceği, davacı sendikanın ancak üyeleri adına tam yargı davası açabileceği, kendi adına açamayacağı, toplu sözleşme yapılması zorunlu olsa da sosyal denge sözleşmesinin yapılma zorunluluğu bulunmadığı, idarenin sözleşme yapmakta serbest olması karşısında, sözleşmede kendine özgü yararlanma şartı koyabileceği, Sosyal denge tazminatının ödenmesi zorunlu bir tazminat olmadığı, idarenin ödeme yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi olduğu,

sözleşme imzalayan sendika üyesi olan kamu görevlilerinin aidat ödemesine rağmen sendikaya üye olmayan kamu görevlilerinin aidat ödememesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz iddialarının kararın bozulmasını gerektirecek mahiyette olmadığı ve reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.