Danıştay 12. Daire E.2023/1600 K.2024/2539

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Camii Kız Kur'an Kursu Öğreticisi olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; aynı apartmanda ikamet ettiği evli bir erkekle ilişki yaşadığı anlaşılan davacının, bu durumunun, görev yaptığı yerin halkı tarafından da biliniyor olması nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğu çevresinde bilinir olmak" özel şartını kaybettiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesi isteminin de reddi gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkındaki iddiaların yeterince araştırılmadığı, özel hayatın gizliliği hakkının ihlal edildiği, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde yer alan düzenleme nedeniyle görevine son verilmesinin hukuka aykırı olduğu, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile bu davanın tarafları ve konusu aynı olduğundan bu iki davanın birleştirmesi gerektiği, bağlantı isteminde bulunulduğu ancak ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ara kararıyla bu istemin reddedildiği, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin, hizmet gereklerine, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, ... ilçesi, ... Camii Kız Kur'an Kursu Öğreticisi olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile görevine son verilmiştir.

Davacı tarafından, 01/02/2021 tarihli dava dilekçesi ile görevine son verme işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle ... Valiliği hasım gösterilmek suretiyle ... İdare Mahkemesinde dava açılmış; ... İdare Mahkemesince ...

Valiliği yanında Diyanet İşleri Başkanlığı da hasım mevkiine alınarak ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ve bu kararın temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 02/11/2023 tarih ve E:2023/4207, K:2023/5562 sayılı kararıyla istinaf kanun yoluna 30 günlük yasal süre içinde başvurulduğu gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Davacı, ... tarihli dava dilekçesiyle, aynı işlemin (... tarih ve ... sayılı) iptali ve yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Diyanet İşleri Başkanlığına karşı açtığı davada;... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine, bu kararının temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya bir başka mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış; aynı Kanun'un 115. maddesinde ise; mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi hâlinde, davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu olan ve iptali istenilen Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle 01/02/2021 tarihli dilekçe ile ... Valiliği hasım gösterilerek ... İdare Mahkemesinde; (üç gün sonra) 04/02/2021 tarihli dilekçe ile bu kez Diyanet İşleri Başkanlığı hasım gösterilerek... İdare Mahkemesinde dava açıldığı, .... İdare Mahkemesinde açılan davadan hemen sonra açılan davada, ...

İdare Mahkemesince davanın tarafları, konusu ve sebebinin aynı olduğu gözetilerek derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına geçilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmış olup; bu hukuki durum karşısında, uyuşmazlık konusu olaya ilişkin olarak ....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, derdestlik yönünden değerlendirilmesi gerekirken, işin esası incelenmek suretiyle verilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir.