Danıştay 12. Daire E.2023/1959 K.2023/6986

Dava konusu istem: Manisa 1. Komando Eğitim Tugay Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak eğitim gören davacının, sözleşmeli er olma şartını taşımadığından bahisle, 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ön sözleşmesinin feshine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davalı idarenin 26/01/2022 havale tarihli yazısı ekinde yer alan "Bilgi Çizelgesi"ne göre, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesinin sebebinin, hakkında "7258 sayılı Kanun'un 5/a maddesine muhalefet (Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına yer ve imkan sağlama) suçundan.

Asliye Ceza Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan dava olarak gösterildiği, yargılamanın devam ettiğinin belirtildiği anlaşıldığından, söz konusu dosyanın UYAP kayıtları üzerinden incelenmesinde; bahse konu dosyadaki … tarih ve E:… sayılı iddianamede, … isimli iş yerinde yapılan aramada şüphelilerden 1 adet laptop ile 1 adet cep telefonu ele geçirildiği, ele geçirilen bilgisayar ve cep telefonunun imajının alındığı, yapılan incelemede yasa dışı bahis oynatıldığı tespit edilen 2 siteye birden çok giriş yapıldığının tespit edildiği, yine 5 adet pdf uzantılı belge içinde yasa dışı bahis kuponlarının tespit edildiği,

şüphelilerin atılı suçu kabul etmedikleri, tüm dosya bir bütün halinde ele alındığında şüphelilerin internet üzerinden spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını yasa dışı oynattığı, bu şekilde üzerlerine atılı suçu işlediklerinden haklarında iddianame düzenlenmesine karar verildiğinin belirtildiği,

ceza yargılamasına konu fiilin niteliği dikkate alındığında bu hususun güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesini gerektirecek mahiyette olmadığı gibi soruşturmaya konu suçun 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinde sayma suretiyle belirtilen katalog suçlardan olmadığı anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının mevzuatta yer alan şartları taşımadığından güvenlik soruşturmasının olumsuz kabul edildiği, güvenlik soruşturmasının titizlikle yürütüldüğü, davacının TSK'da çalışmasının risk teşkil edeceği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa 1. Komando Eğitim Tugay Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak eğitim gören davacının, hakkında 7315 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına yer ve imkan sağlama suçundan yargılanması gerekçe gösterilerek, olumsuz değerlendirilmesi nedeniyle sözleşmeli er olma şartını taşımadığından bahisle, 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ön sözleşmesinin feshine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem tesis edilmesi üzerine, temyizen incelen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak" sözleşmeli er olabilmek için aranan şartlar arasında sayılmış,

"Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:

c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek" hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir.

" kuralına, "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, (1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.

(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." kuralına, "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, (1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;

a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,

c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." hükmüne, hükmüne, 'Değerlendirme Komisyonu' başlıklı 7.maddesinde, "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur.

Değerlendirme Komisyonu.

Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.

(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur. " düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu olayda, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesinin sebebinin 7258 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan … Asliye Ceza Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan ceza davası olduğu, UYAP üzerinden yapılan incelemede ceza yargılamasının devam ettiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı hakkındaki ceza yargılaması sonucunun araştırıldıktan sonra isnat edilen fillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin, henüz yargılama aşamasında bulunan ceza davasına dayanılarak eksik araştırma ve inceleme sonucunda dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.