Danıştay 12. Daire E.2023/2002 K.2024/2767

Dava konusu istem: Konya ili, ... İcra Müdürü olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararının iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında, borçlusu ..'ye ait olan bazı icra dosyalarında hukuki yardımda bulunduğu, bunun sonucu haciz ve satış işlemlerinin ertelenmesini, geciktirilmesini sağladığı, bazı bilgileri e-mail olarak gönderdiği, karşılığında bir araba satın aldığı, satış bedelinin bir kısmını ödemediği, bir kısım yemek ücreti, otel barınma ücretinin borçlu tarafından ödendiği,

Yozgat'ta yaptırmak istediği evle ilgili olarak maddi talepte bulunduğu iddiaları ile ilgili olarak hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucu eylemlerinin tanık ifadeleri, sosyal medya yazışmaları, e-mail vb belgeler ile sübuta erdiğinin anlaşıldığı; yine aynı eylemle ilgili olarak hakkında rüşvet ve irtikap suçlamasıyla açılan ceza davasında, ... (...) Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ilamıyla üzerine atılı "Rüşvet almak" suçunun vasıf ve mahiyet değişikliğine uğrayıp "Görevi kötüye kullanmak" suçuna dönüşüp sübuta ermekle "1 yıl 15 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına" karar verildiği,

anılan kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, anılan eylemlerin devlet memurluğu sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte olduğu anlaşıldığından, davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Ağır Ceza Mahkemesi tarafından rüşvet suçlamasından beraat kararı verildiği, irtikap suçundan ise hakkında iddianame dahi düzenlenmediği, görevi kötüye kullanma suçu nedeniyle Anayasa Mahkemesine müvekkil tarafından hak ihlali yapıldığı gerekçesi ile yapılan bireysel başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince hak ihlali kararı verildiği, yüz kızartıcı bir suçtan dolayı meslekten çıkarılmış olmasının, Anayasada belirtilen masumiyet karinesinin ihlal niteliğinde olduğu,

Anayasa Mahkemesi kararlarında ısrarla vurgulandığı üzere, disiplin suçuna ve ceza yargılamasına konu eylemlerin aynı olduğu hâllerde disiplin soruşturmasıyla ilgili uyuşmazlıklara bakan idari mahkemelerin fiilin sübutuyla ilgili olarak ceza mahkemesinin ulaştığı kanaate saygı göstermesi ve bunu sorgulayacak ifadeler kullanmamasının belirtildiği, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerektiği, sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra,

suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulmasının da zorunlu olduğu, söz konusu fiilin, ilgili mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı; bu itibarla, fiilinin 657 sayılı Kanun hükmündeki suç tanımına uymadığı, disiplin hukukunda yer alan tipiklik şartının da gerçekleşmediği, etkin bir soruşturma yapılmadığı, Devlet memurluğundan çıkarma kararının ölçüsüz ve orantısız olduğu, atamaya yetkili amirin Devlet memurluğundan çıkarılması yönünde bir teklifinin bulunmadığı,

savunma istem yazısında suç isnadının bildirilmediği, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulmasının zorunlu olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin ve Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Konya ili, .Adliyesinde İcra Müdürü olarak görev yaptığı, hakkında Av...ve ... tarafından verilen şikayet dilekçeleri üzerine; " ... dan takas yoluyla satın alınan aracın ücretinin eksik ödenmesi, aracın çeşitli giderlerinin müşteki tarafa ödetilmesi, şikayetçinin çalışanı ... ile çeşitli defalar yemek yemeye gidilmesi ve yemeklerin ücretinin ... tarafından ödenmesi, Konya'da ...

Otel isimli Otelde ... isimli kadınla rezervasyon yapılarak kalınması ve otel ücretinin müştekinin yanında çalışan ... taralından ödenmesi, müşteki taraftan 15.000,00 TL nakit para islenmesi, Yozgat ilinde yapılacak olan ev için müşteki taraftan para ve malzeme talep edilmesi ve tüm bunların karşılığında maddi yönden kötü durumda olan müşteki tarafın sahibi olduğu ... Hayvancılık adlı şirketin ...

İcra Dairesinde bulunan haciz dosyalarında yardımcı olunması" iddiaları ile ilgili olarak disiplin soruşturması açıldığı; aynı zamanda hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturma sonucu düzenlenen 15/01/2021 tarihli rapor neticesinde, davacının isnat edilen suçu işlediğinin sabit olduğu anlaşıldığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'unun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendnin (g) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarılmasının teklif edildiği ve Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... karar sayılı işlemi ile Devlet memurluğundan çıkarılması üzerine,

anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanunun yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.

Konya ili, ... ilçesinde İcra Müdürü olarak görev yapan davacı hakkında, atfedilen bazı eylemler nedeniyle "rüşvet almak" suçundan, ... (...) Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası yürütüldüğü, yargılama sırasında anılan Mahkemece suç, "görevi kötüye kullanmak" olarak nitelendirilerek, ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davacının 1 yıl 15 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Dairesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla reddine karar verilmesiyle anılan kararın kesinleştiği; davacı tarafından Anayasa Mahkemesine 2021/7616 sayılı bireysel başvurunun yapıldığı, yapılan inceleme sonucunda, Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün 07/06/2023 tarih ve Başvuru No:2021/7616 sayılı kararıyla, "Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki isnadı (suçlamayı) öğrenme hakkının ihlal edildiğine, yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ... (...) Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine" karar verildiği, dolayısıyla bu kararla, kesinleşen mahkumiyet kararının ortadan kalktığı;

anılan Mahkemece ... tarih ve E:... sayılı kararla yargılamanın yenilenmesine karar verildiği ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla "sanık ... hakkında verilen Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı hükmünün 5271 sayılı CMK'nın 323/1 maddesi gereğince onaylanmasına" karar verildiği ve söz konusu kararın istinaf incelemesinde olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiiller sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.