Danıştay 12. Daire E.2023/3535 K.2025/4329

Dava konusu istem: Edirne Devlet Türk Müziği ve Rumeli Müzikleri Topluluğu Müdürlüğünde saz sanatçısı olarak görev yapan davacının, kendisiyle 2022 yılında yeniden sözleşme imzalanmayacağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve sosyal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K...sayılı kararıyla; davacının 15/12/2021 tarihinde göreve gelmeme sebebinin göz altında bulunması olduğu, bu durumun mazeretsiz olarak göreve gelmeme olarak nitelendirilemeyeceği kanaatine varılmış ise de, 04/11/2021, 05/11/2021 ve 08/11/2021 tarihlerinde mazeretsiz ve izinsiz olarak göreve gelmediğinin, davalı idare tarafından düzenlenen tutanaklar ile sabit olduğu, yetkili makamdan izin almaksızın başka kurumlarda sanatsal etkinliklerde görev aldığı hususunun ise somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulamadığı; öte yandan, hakkında "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan açılan davada,...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:....

K:... sayılı kararı ile "yaralama" suçunu işlediği kanaatine varılarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve itirazın reddedilerek kararın 28/09/2022 tarihinde kesinleştiği, bu durumda, davacının imzaladığı hizmet sözleşmesi ile belirlenen usul ve esaslara uymadığı, sözleşmenin yenilenmesi konusunda idarenin takdir hakkının bulunduğu,

bu hususta idarenin yargı kararıyla zorlanamayacağı, idarece kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullanıldığına yönelik somut bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesince; davacının mazeretsiz ve izinsiz olarak göreve gelmediği ve yetkili makamdan izin almaksızın başka kurumlarda sanatsal etkinliklerde görev aldığı hususunun, bu isnatların niteliği gereği inceleme veya soruşturma yaptırılmak suretiyle her türlü şüpheden uzak bir biçimde somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulmadığı; öte yandan, davacı hakkında "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan açılan davada,...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "yaralama" suçunu işlediği kanaatine varılarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, davacı tarafından yapılan itirazın reddedilerek anılan kararın 28/09/2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakta ise de, Anayasa Mahkemesinin bir bireysel başvuru kararında;

hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde, kişi hakkında masumiyet karinesinin devam ettiğinin kabulünün gerekeceğinin, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının, mahkumiyet konusunda vicdani kanaate ulaşmış mahkemenin buna ilişkin hükmü açıklamayı belirli bir süre ertelemesini, bu süre zarfında hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ve bu süre sonunda kişinin başka suç işlememesi halinde açıklanması geri bırakılan hükmün ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilmesini ifade edeceğinin, bu çerçevede,

ceza davası dışında fakat ceza davasına konu olan eylemler nedeniyle devam eden idari uyuşmazlıklarda, açıklanması geri bırakılan mahkumiyet kararına dayanılmasının masumiyet karinesi ile çelişebileceğinin belirtildiği, buna göre anılan ceza mahkemesi kararının ayrı bir soruşturma olmaksızın davanın reddine doğrudan dayanak olamayacağının açık olduğu, davacıya isnat edilen eylemlerin niteliği gereği bu fiillerin davacı tarafından işlendiği,

inceleme veya soruşturma yaptırılmak suretiyle somut bilgi ve belgelerle açıkça ortaya konularak işlem tesisi mümkün ise de, bu husus gözetilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Genel duyurulu alım ve sınav yapılmaksızın, yalnızca takviye ritim sanatçısına ihtiyaç duyulduğundan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi uyarınca 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 8. maddesi kapsamında, 1 yıldan kısa (kısmi) süreli

olacak şekilde imzalanan sözleşmelerle görev yaptığı, takviye sanatçı statüsünün; kurumun kadrolu sanatçılarının sanatsal etkinlikler için sayı olarak yetersiz kaldığı durumlarda, bu eksikliğin kurum dışından sanatçılar ile kısmi süreli olarak imzalanan ve yenilenmesi zorunlu olmayan sözleşmelerle karşılanmasını amaçlayan bir personel statüsü olduğu, bu nedenle de işe alım ve daha sonra sözleşme yenileyip yenilememe noktasında, idareye nispeten geniş bir takdir yetkisinin tanındığı, davacının son sözleşme döneminde düzenlenen 04/11/2021, 05/11/2021 ve 08/11/2021 tarihli tutanaklarla, anılan tarihlerde mazeretsiz olarak işe gelmediğinin kayıt altına alındığı, davacının 14/12/2021 tarihinde, polisevinde resepsiyon görevlisi ile tartışma yaşaması ve resepsiyon görevlisine saldırıda bulunarak

darp etmesi nedeniyle hakkında yasaklama talebinde bulunulduğu,

bunun yanında davacı hakkında "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan açılan davada,... Asliye Ceza Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "yaralama" suçunu işlediği kanaatine varılarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, davacının izinsiz olarak göreve devamsızlık

gösterdiği, kurumun çalışma düzenini bozan, diğer çalışanlara kötü örnek olan ve kurumun adı ile

itibarına gölge düşüren eylemlerde bulunduğunun sabit olduğu, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Edirne Devlet Türk Müziği ve Rumeli Müzikleri Topluluğu Müdürlüğünde 31/12/2019 tarihinden itibaren saz sanatçısı olarak görev yapan davacının, imzaladığı hizmet sözleşmesinin 3. maddesi uyarınca kendileri için öngörülen çalışma gün, saat ve sürelerine uymaması ve aynı sözleşmenin 7. maddesi uyarınca, makamdan izin almadan özel veya resmi kurumların sanatsal etkinliklerinde görev alması nedeniyle, Sanat Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile takviye sanatçısı olarak hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle sözleşmesinin yenilenmesinin uygun görülmemesine karar verildiği,

bu karar doğrultusunda Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle davacı ile 2022 yılında yeniden sözleşme imzalanmamasına karar verilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve sosyal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 7. maddesinde, "190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde belirtilen kamu idare, kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuatı uyarınca kadro karşılıksız, 657 sayılı Kanunun ek geçici 16 ncı maddesi ile yükseköğretim mevzuatı uyarınca sözleşme ile çalıştırılacak personelin belirlenmesine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadan önce Maliye Bakanlığından izin alınması şarttır.

Bu idare, kurum ve kuruluşlarda mali yılla sınırlı olmak üzere sözleşmeyle çalıştırılacak personel pozisyonlarına ilişkin birim, unvan, nitelik, sayı ve/veya isim, ücret ile sözleşme örneği; kadro karşılığı çalıştırılan sözleşmeli personel için sadece sözleşme örneği Maliye Bakanlığının vizesine tabidir. Söz konusu vize işlemlerine ilişkin iptal ve değişiklikler de aynı usule tabidir..." kuralına yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Sözleşmeli personel" başlıklı 4. maddesinde, "Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir...

Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler." kuralına yer verilmiştir.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 1. maddesinde "Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır." kuralına, "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde, "Personelin; a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,

b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,

e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.

Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer." kuralına.

"Bir yıldan az süreli veya mevsimlik çalışma" başlıklı Ek-8. maddesinde, ''Bu madde kapsamında istihdam edilmiş olmak, idareler açısından sonraki yıllarda aynı şekilde yeniden çalıştırma zorunluluğu doğurmaz. Bu madde hükümlerine aykırı olmamak üzere, çalıştırılacak personelin çalışma usul ve esaslarına dair şartlar ile diğer hususlar hizmet sözleşmelerinde düzenlenir.

Bu madde hükümlerine aykırı olmamak üzere, aranacak özel şartlar ile alım yöntemleri kurumlarca düzenlenebilir. Bu kapsamda görev yapacak personele ait tip sözleşme örneklerinin Maliye Bakanlığına vize ettirilmesi zorunludur. Vize işlemi yapılmadan sözleşme yapılamaz ve herhangi bir ödemede bulunulamaz." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 8'inci maddesinde, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası uyarınca bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet kapsamında yılın, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı veya parça başı ücret vermek suretiyle sözleşme süresiyle sınırlı olarak çalıştırılabilecek hizmetler ile bu hizmetlerde çalıştırılacakların ücret ve adet üst sınırları belirlenmiş, Esaslar'da, bu madde kapsamında istihdam edilmiş olmanın, idareler açısından sonraki yıllarda aynı şekilde yeniden çalıştırma zorunluluğu doğurmayacağı düzenlenmek suretiyle bir önceki mali yılda sözleşmeli olarak istihdam ettiği personeli yeni sözleşme dönemin de de istihdam edip etmeme konusunda idarelere takdir yetkisi tanınmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı ile davalı idare arasında imzalanan hizmet sözleşmesinin 3. maddesinde, "İlgili, Kültür ve Turizm Bakanlığınca kendileri için öngörülen çalışma gün, saat ve sürelerine uymak zorundadır." kuralı; 6. maddesinin üçüncü fıkrasında; "İlgili, hizmet içindeki veya dışındaki davranışlarında, iş ilişkilerinde Kurumu temsil ettiği bilinciyle hareket etmek ve bu görevin gerektirdiği itibar ve güvene layık olduğunu göstermek zorundadır." kuralı; 7. maddesinde ise, "İlgili, sözleşme süresi içinde yetkili makamdan izin almadan özel veya resmi kurumların sanatsal etkinliklerinde görev alamaz." kuralı bulunmaktadır.

Olayda, davacının yetkili makamdan izin almaksızın başka kurumlarda sanatsal etkinliklerde görev aldığı hususunun davalı idarece somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulamadığı, 15/12/2021 tarihinde göz altında bulunması sebebiyle iş yerine gelmemesinin ise geçerli bir mazerete dayandığı; ancak, 04/11/2021, 05/11/2021 ve 08/11/2021 tarihlerinde mazeretsiz ve izinsiz olarak göreve gelmediği hususunun davalı idare tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen tutanaklar ile sabit olduğu, personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir yetkisi bulunan idarenin, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı,

idarece sübjektif nedenlerle hareket edildiği yönünde herhangi bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı, idarenin yeni dönem için davacıyla yeniden sözleşme imzalamaya yargı kararıyla zorlanamayacağı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, sözleşme süresi sona eren davacının sözleşmesinin 2022 yılı için yenilenmemesine ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.