Danıştay 12. Daire E.2023/3692 K.2023/5977

Davanın konusu

Davacı Sendika tarafından; 28/12/2022 tarih ve 32057 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2022 tarih ve 7429 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1., 11. ve 12. maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespiti suretiyle iptali ile anılan maddelerin Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle iptalleri için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

28/12/2022 tarih ve 32057 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7429 sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddeleriyle, 375 sayılı KHK’nın Ek 4. maddesinin değiştirildiği ve aynı KHK’ya geçici 42. maddenin eklendiği; söz konusu düzenlemelerle, kamu görevlileri sendikalarına üye olanlara “toplu sözleşme ikramiyesi” ve “toplu sözleşme desteği” olmak üzere 2 farklı ödemenin getirildiği.

Ek 4. maddeyle kamu görevlileri sendikasının kurulu olduğu hizmet kolunda sendika üyesi olabilecek toplam kamu görevlisi sayısının en az %2’sini sendika üyesi kaydeden kamu görevlileri sendikalarına üye olanlara ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında aylık veya ücretleri ile birlikte toplu sözleşmeyle belirlenen tutarda toplu sözleşme ikramiyesi ödenmesinin öngörüldüğü; geçici 42. madde ile de, 2022 - 2023 dönemi için toplu sözleşme ikramiyesinin “2119 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeneceğinin kurala bağlandığı;

%2 koşulunu sağlamayan sendikalara üye olan kamu görevlilerine ise 750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda toplu sözleşme desteği yapılmasının öngörüldüğü.

7429 sayılı Kanun'la getirilen düzenlemelerin, %2 koşulunu sağlayan sendikalara üye olan kamu görevlilerine daha fazla (yaklaşık 3 katı tutarında) ödeme yapılması sonucunu doğurduğu, bu durumun sendikal özgürlüğün kısıtlanmasına ve sendikalar arasında eşitsizliğe yol açtığı, kamu görevlilerini belirli sendikalara üye olmaya, belli sendikalardan da ayrılmaya zorladığı; sendika seçme ve örgütlenme özgürlüğü hakkını ortadan kaldırdığı; bu nedenle, 7429 sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespiti suretiyle iptali ve söz konusu kanun maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak, kanuni düzenlemelere karşı Danıştayda iptal davası açılmasının mümkün bulunmadığından, 7429 sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddelerinin iptali istemiyle açılan işbu davanın incelenmeksizin reddi gerektiği, ayrıca davacı Sendikanın işbu davayı açmada meşru, kişisel ve güncel bir menfaati bulunmadığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, 7429 sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddeleriyle getirilen düzenlemelere yönelik davacı Sendika tarafından ileri sürülen iddiaların haklı ve hukuki bir dayanağının bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca kanunların, Anayasa'ya şekli ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme görevinin Anayasa Mahkemesine ait olduğu ve "kanunların" iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkların 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardan olmadığı dikkate alındığında; 7429 sayılı Kanun'un 1., 11. ve 12. maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespiti suretiyle iptali isteminden kaynaklanan işbu davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın, 148. maddesinin birinci fıkrasında, "Anayasa Mahkemesi, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler..." kuralına.

150. maddesinde, "Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir." kuralına ve "Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" başlıklı 152. maddesinde, "Bir davaya bakmakta olan mahkeme,

uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır. Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır. Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar.

Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır. ..." kuralına yer verilmiştir.

Ayrıca, Anayasa'nın 155. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar." kuralı yer almıştır.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: (Değişik 02/07/2018-KHK-703/184.md.) a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, .... karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 148. maddesiyle "kanunların" Anayasa'ya şekli ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme görevi Anayasa Mahkemesine verilmiş; 152. maddesiyle de, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uyuşmazlıkta uygulanacak bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kanun hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilmesine imkan sağlanmıştır.

Öte yandan, Anayasa'nın 155. maddesinde, Danıştayın, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olduğu; ayrıca kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakacağı kurala bağlanmış.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesiyle de, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar sayma yoluyla tek tek belirlenmiş olup; söz konusu maddeyle "Cumhurbaşkanı kararlarına, Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki diğer düzenleyici işlemlere, bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere" karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda karara bağlanacağı düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı Sendika tarafından, 28/12/2022 tarih ve 32057 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2022 tarih ve 7429 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1., 11. ve 12. maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespiti suretiyle iptali ile anılan maddelerin Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle iptalleri için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca "kanunların" Anayasa'ya şekli ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme görevinin Anayasa Mahkemesine ait olduğu ve "kanunların" iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkların 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardan olmadığı dikkate alındığında; 7429 sayılı Kanun'un 1., 11. ve 12. maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespiti suretiyle iptali istemiyle açılan davanın Danıştayda karara bağlanmasına hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.