Danıştay 12. Daire E.2023/4780 K.2025/3581

Davacının iddiaları

Davalı idarenin Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak İktisadi Devlet Teşekkülü şeklinde teşkilatlandırıldığı, Teşekkülün Ana Statüsünde personelin istihdam şekilleri konusunda, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağının ifade edildiği,

TEİAŞ Genel Müdürlüğünün, İŞKUR kanalıyla 146 işçi alımına ilişkin 12/06/2023 tarihinde kurumun kendi internet sitesinde ilana çıktığı, başvuruların 12/06/2023 - 17/06/2023 tarihleri arasında Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) üzerinden alındığı, davacının başvuru yapmak istediği, ancak başvurusunun yaş şartı nedeniyle alınmadığı, yaş şartının 12/06/2023 tarihli ilanla getirildiği, TEİAŞ'ın özel Kanununda ya da KİT Ana Statüsünde işçi alımında yaş şartına ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı,

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte de kamuya işçi alımında getirilen herhangi bir yaş şartının bulunmadığı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/10/2022 tarih ve YD İtiraz No:2022/778 sayılı kararı ve Danıştay Onikinci Dairenin 28/12/2021 tarih ve E:2021/3413 sayılı işlemin yürütmesinin durdurulmasına ilişkin kararının olayla ilgili olarak birebir emsal olduğu,

29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, memurlar, sözleşmeli personel ve isçiler eliyle gördürülen hizmetlerin, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevler olduğu, (c) bendinde;

işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları, 4857 sayılı Kanun (ve ilgili diğer mevzuat) kapsamında ve 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle istihdamının Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünden istenildiği, 17/06/2023 tarihinde son başvuruların alındığı,

kamu işçilerinde üst yaş sınırının ancak özel kanunlarla ya da kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü yönetmeliklerde belirtilmesi gerektiği, kamu kurum ve kuruluşlarında hizmetin özellikleri ve niteliği dikkate alınarak, yaş konusunda üst sınır belirlenmesinin mümkün olduğu,

üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanunlarında belirtilmesi gerektiği, İlan gibi alt düzenleyici işlemlerle üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve ilgili düzenlemelere aykırı olacağı, Anayasa ile koruma altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuracağı, belirtilen nedenlerle düzenleyici işlemin bu kısmının iptalinin gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davanın süre aşımı, yargı yolu, derdestlik, hak düşürücü süre, zamanaşımı, taraf ehliyeti, husumet, hukuki yarar yokluğu ve davanın niteliği yönünden de incelenerek reddi gerektiği, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tüzel kişiliğe sahip, sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalıştıracağı işçiyi “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”te belirtilen usul ve esaslar dahilinde Türkiye İş Kurumu aracılığı ile işe aldığı,

anılan yönetmeliğin işçi talebinde dikkat edilecek hususlar başlıklı 7. maddesine göre işçi talep eden kamu kurum ve kuruluşu tarafından, işçinin alınacağı mesleğin niteliğine göre özel şartlar belirlenebileceği, 322 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 4. maddesiyle söz konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan “Ortaöğretim” ibaresi ile aynı fıkranın (c) bendinin yürürlükten kaldırıldığı,

(c) bendindeki başvurularda yaş sınırı getirilmemesi yönündeki kısıtlamanın kaldırılması ve söz konusu maddenin 1. bendinin “İşçi talep eden kamu kurum ve kuruluşu tarafından, işçinin alınacağı mesleğin niteliğine göre özel şartlar belirlenebilir.” hükmüne istinaden Teşekküle işe alınacak işçilerde aranan şartlara “35 yaş” şartının konulduğu, Teşekkülün verdiği hizmetin niteliğinin sahip olduğu önem nedeniyle hizmetlerde kalite ve devamlılığın gerektiği, istenilen seviyede verimin alınarak sistemin aksaklıklara meydan verilmeden işletilmesi gerekmekte, bu da sayıca yeterli ve kalifiye işçi personelle mümkün olduğu,

24 saat kesintisiz yürütülen elektrik enerjisinin iletimi faaliyeti çok tehlikeli iş grubuna girdiği ve bu faaliyetlerde görev alan/alacak olan teknisyen kariyerli işçi personelin, usta-çırak ilişkisi ile kazanılacak deneyimlere ve uzun süreli hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duyması, bu nedenle sisteme tam olarak dâhil edilmelerinin belli bir süre (3-5 yıl) alması, yeni devreye giren Trafo Merkezi ve enerji iletim hatları, yatırımlara paralel olarak artan iş yoğunluğu gibi sebeplerle Şirketimizin işçi personel ihtiyacının sürekli artması,

buna karşın mevzuattaki sınırlamalar nedeniyle yeterli personel temin edilememesi nedeniyle işe alınacak işçi teknisyenlerin genç yaşta olmasının Teşekküle daha uzun süre hizmet vermesini sağlayacağı, her türlü arazi ve iklim şartlarında (-30 ila +45 derece arasındaki sıcaklıklarda) arızalara en kısa zamanda müdahale edebilecek genç elemanlar olmasını gerektirdiği, iletim faaliyetlerini yerine getiren ekip çalışanlarının yaşının ilerlemesi ile performanslarının düştüğünün, fonksiyonel açıdan da yeteneklerinin azaldığının gözlemlendiği,

17-18 yaşlarında meslek lisesinin bitirildiği göz önüne alındığında, getirilen 35 yaş üst sınırının kişilerin çalışma hakkını kısıtlamadığı, davacının talebinin haksız olduğu ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına aykırı olduğundan iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının vekili tarafından açılan davada; Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü'nün taşra teşkilatında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 146 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanının, başvuru kısmında başvuruda aranılan şartlar arasında yer alan "35 yaşını bitirmemiş olmak" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (İletim A.Ş.) 08/06/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve değişiklikleri ile 22/01/1990 tarih ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak çıkarılan, 2001/2026 sayılı Kararname'nin eki Bakanlar Kurulu kararı ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere, teşkil olunan iktisadi devlet teşekkülüdür.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Anastatüsü'nün "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, K.H.K.'nin "08/06/1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve değişiklikleri ile 22/01/1990 tarih ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve değişiklikleri," ifade ettiği belirtilmiş, "Personele İlişkin Hükümler" başlıklı 17. maddesinde, "Teşekkül ve Bağlı Ortaklık personelinin;

istihdam şekilleri, atama, göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tespiti, ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışına gönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekalet ücretlerinin dağıtımı ile Yönetim Kurulu üyesi, denetçi ve Tasfiye Kurulu üyelerinin ücret ve hakları konusunda yürürlükteki yasal düzenlemeler uygulanır.", 21. maddesinde ise, "Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülen hizmetlerin, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevler olduğu, (e) bendinde; işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları belirtilmiştir.

Kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere, sürekli veya geçici işçi alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan ve 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 4. maddesinin (b) bendinde, "18 yaşını tamamlamış olmak" kuralına, "İşçi talebinde dikkat edilecek hususlar" başlıklı 7. maddesinin (c) bendinde ise.

"Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" kuralına yer verilmiş ancak 09/08/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek personelin işe alınmasında aranacak şartlar arasında hizmetin özellikleri ve niteliği gözetilerek yaş konusunda üst sınır belirlenmesi doğal ve tutarlı bir tutum olmakla birlikte, üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanun ve kuruluş statülerinde veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü tüzük ve yönetmeliklerde belirtilmesi gerekmektedir. İlan gibi alt düzenleyici işlemlerle üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve ilgili düzenlemelere aykırı olacağı gibi Anayasa ile koruma altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuracağı açıktır.

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nün taşra teşkilatında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 146 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanda, işçi statüsünde 66'sı tekniker, 80'i teknisyen olmak üzere toplam 146 işçi personelin 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre Türkiye İş Kurumu aracılığı ile istihdam edileceği belirtilmiştir.

Bu durumda Bakanlar Kurulu kararıyla iktisadi devlet teşekkülü olarak kurulan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü'nün gerek Anastatüsü'nde, gerekse uyuşmazlığa uygulanması gereken Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışacak olan sürekli işçi alımında, aranacak koşullar arasında üst yaş sınırı ile ilgili olarak herhangi bir koşula yer verilmemesine karşın, davaya konu ilan'da 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışacak olan sürekli işçi alımına ilişkin ilanda başvuracak adaylarda aranacak şartlara "35 yaşını bitirmemiş olmak" koşulu getirilmek suretiyle üst yaş sınırı konulmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Belirtilen nedenlerle dava konusu ilanın başvuru kısmında başvuruda aranılan şartlar arasında yer alan "35 (Otuzbeş) yaşını bitirmemiş olmak" ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğünün 12/06/2023 tarihinde resmi internet sitesinde yayınlanan, taşra teşkilatında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 146 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanda, işçi statüsünde 51 elektrik teknikeri, 14 harita teknikeri, 1 makine teknikeri, 7 elektronik teknisyeni, 13 inşaat teknisyeni, 5 kimya teknisyeni ve 55 elektrik teknisyeni olmak üzere toplam 146 işçi personelin istihdam edileceği belirtilmiştir.

Başvurular, Türkiye İş Kurumu resmi internet sitesi adresi üzerinden 12/06/2023 - 17/06/2023 tarihleri arasında alınmış, İstanbul ilinde elektrik teknisyenliği kadrosu için başvuru yapmak isteyen davacının, anılan İlanda "35 yaşını bitirmemiş olmak" koşulunu sağlamadığı için başvurusu sistem üzerinden kabul edilmemiştir.

Davacı tarafından; anılan koşulun iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülen hizmetlerin, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevler olduğu; (c) bendinde, işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları belirtilmiştir.

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, 05/02/2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. Teşekkülün Ana Statüsünde personelin istihdam şekilleri konusunda, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirlenmiştir.

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ)'nin taşra teşkilatındaki iş yerlerinde ihtiyaç duyduğu işçi personelin, 4857 sayılı Kanun (diğer ilgili mevzuat) kapsamında ve 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle istihdamının Türkiye İş Kurumundan istenildiği; anılan Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde.

Yönetmeliğin, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil olmak üzere kuruluşların sürekli veya geçici işçi alımını kapsadığının belirtildiği, "İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde. "18 yaşını tamamlamış olmak", (ç) bendinde. "Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak" şartı arandığı, 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise.

"Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" düzenlemesine yer verilmekte iken, 09/08/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca bu bendin yürürlükten kaldırıldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu kurum ve kuruluşlarında hizmetin özellikleri ve niteliği dikkate alınarak, yaş konusunda üst sınır belirlenmesi mümkün olup, üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanun ve kuruluş statülerinde veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü yönetmeliklerde belirtilmesi gerekmektedir. Genel düzenleyici işlem niteliğini haiz olmayan İlan gibi alt düzenleyici işlemler ile üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve dayanağı üst norm niteliğindeki düzenlemelere aykırı olacağı gibi, Anayasa ile güvence altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabileceği de açıktır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Bakanlar Kurulu kararıyla iktisadi devlet teşekkülü olarak kurulan davalı Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine sürekli işçi alımında üst yaş sınırı ile ilgili olarak kuruluşun Ana Statüsünde bir düzenleme bulunmadığı gibi, uyuşmazlığa uygulanması gereken alt düzenleyici işlem olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te de bir hüküm mevcut olmadığı anlaşıldığından, dava konusu İlan'da elektrik teknisyenliği için başvuracak adaylarda aranacak şartlar arasında "35 yaşını bitirmemiş olması" şartının aramasında üst hukuk normuna uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.