Danıştay 12. Daire E.2023/6039 K.2025/4815

Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2018 yılı Uzman Erbaş temini kapsamında başvurusu kabul edilerek eğitim gören ve eğitiminin sona ermesinden sonra güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle adaylık işlemleri sonlandırılan davacının, Anayasa Mahkemesinin 28/04/2020 tarihli kararı sonrasında yeni bir hukuki durum oluştuğundan bahisle uzman erbaş olarak göreve başlatılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine, davacı hakkında 7315 sayılı Yasa uyarınca yeniden yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında reşit olmayanla cinsel ilişki ve tehdit suçlarından yapılan kovuşturma sonucunda ...

Asliye Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davacı hakkında mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında yer alan olguların da değerlendirileceğinin kurala bağlandığı,

davacının, duygusal ilişki yaşadığı bir kız çocuğu ile yaşadığı cinsel ilişki ve sonrasında kız çocuğunun çıplak fotoğraflarının elinde olduğunu ileri sürerek tehdit ettiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, sabit eylemlerinin askerlik hizmetinin gerekleriyle bağdaşmadığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek adaylık işlemlerine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Anayasa Mahkemesi ve İdare Mahkemesi kararlarında suça sürüklenen çocuk sıfatıyla alınan cezaların dikkate alınamayacağının belirlendiği, hakkında başkaca soruşturma ya da kovuşturma bulunmadığı, eksik inceleme ve araştırma sonucunda karar verildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan nedenlerin bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2018 yılı Uzman Erbaş temini kapsamında eğitime başlayan ve eğitimini tamamlayan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde elde edilen ".. ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk sıfatı ile yargılandığı, 'Reşit olmayan ile cinsel ilişki' suçundan 1 yıl, 8 ay hapis cezası, 'şantaj' suçundan ise 6 ay, 13 gün hapis ve 260 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı, HAGB, 3 yıl denetimli serbestlik..." yönündeki bilgi notuna istinaden güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandırıldığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesi feshedilerek ilişiğinin kesilmesi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun, "Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar" başlıklı (dava konusu olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan) 12. maddesinde; "Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri

feshedilerek, Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.

....

Ayrıca;

....

b) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi;

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların,

2) Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olanların,

c) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olanların,

ç) Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm olanların,

d) Son olarak verilen de dahil olmak üzere, kararın kesinleştiği tarihten itibaren geriye doğru son bir yıl içinde toplamda otuz gün ve daha fazla oda hapsi veya hizmet yerini terk etmeme cezasına mahkûm olanların veya en son aldığı disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içinde en az iki disiplin amirinden toplam sekiz defa veya daha fazla disiplin cezası alanların,

.....

Sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." hükmüne yer verilmiştir.

Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek....d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak...." hükmüne yer verilmiştir.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup

olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." kuralına.

"Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralına.

"Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde, "...sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur.

Değerlendirme Komisyonu;... bakanlıklarda bakan yardımcısının,.. görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin,.. başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur....(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.

(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." kuralına yer verilmiştir.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun "Diğer bilgiler kaydı" başlıklı 6. maddesinde, “Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim, askerî hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askerî savcılık tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedilir." düzenlemesi; "Arşiv bilgilerinin istenmesi" başlıklı 10. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Onsekiz yaşından küçüklerle ilgili adlî sicil ve arşiv kayıtları; ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının on sekiz yaşından önce işlediği suç kayıtlarının davalı idarece yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması sonucunda temin edildiği ve bu kayıtlar değerlendirilmek suretiyle, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Kamu görevlilerinin sadakat, tarafsızlık ve devlete bağlılık yükümlülüğü çerçevesinde, devleti temsil eden ve hassasiyet içeren bazı kamu görevlerine atanacak kişilerde; kamu güvenliği, milli ve ekonomik güvenlik ile kamu düzeni bakımından daha sıkı nitelikler aranması ve birtakım sınırlamaların getirilmesi doğaldır. Bu şekilde aranan nitelikler ve kanunlarda öngörülen kısıtlamalar, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir biçimde

yürütülmesi amacına yöneliktir.

Anayasa'nın 10., 41., 58., 61. ve 141. maddelerinde; devletin çocukların korunması, topluma kazandırılması ve yargılanmalarının özel kurallara tabi tutulması konularında gerekli tedbirleri alacağı, teşkilat ve tesisleri kuracağı belirtilmek suretiyle bazı pozitif yükümlülükler öngörülmüştür. Bu kapsamda bazı kanuni düzenlemelere yer verilmiş ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde, kasten işlediği bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum olmuş ve fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış olanların kamu hizmetinden sürekli olarak mahrum bırakılamayacakları kurala bağlanmıştır.

Bakılan olayda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesine neden olan ve bunun sonucu olarak sözleşmesinin feshedilmesine esas alınan, üzerine atılı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve tehdit fiilleri on sekiz yaşından önce işlenmiş olup, bu suça ait arşiv kayıtlarının davalı idarece 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Araştırması Kanunu kapsamında değerlendirilmesine ilişkin hususların ayrıca incelenmesi gerekmektedir.

7315 sayılı Kanun'da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında elde edilecek verilerin, kişiye ait olgu ve bu kapsamda elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinde "çocuklar" yönünden bir düzenleme yapılmamıştır.

Ancak, on sekiz yaşından önce işlenmiş bir suça ilişkin kayıtların arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması kapsamında, ceza mahkemesine ait olan karar ve kayıtların idarelerce ve yargı mercilerince elde edilmesinde ve değerlendirilmesinde, 5352 sayılı Adli Sicil Kanununda öngörülen düzenleme ve kuralların uygulanması gerekmektedir.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesinin üçüncü fıkrasında, on sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarının, ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hakim veya mahkemelerce istenebileceği düzenlenmiştir. 5352 sayılı Kanunda öngörülen bu hüküm, 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre on sekiz yaşından küçükler yönünden de uygulanması gereken bir düzenlemedir. Buna göre, on sekiz yaşından önce işlenen suç kayıtlarının idari makamlara bildirilmesi, idari makamlar tarafından bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin elde edilmesi hukuken mümkün değildir.

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, davacının on sekiz yaşından önce işlediği suça ilişkin kayıt, davalı idarece elde edilmiş olup; kanunen elde edilmesi mümkün olmayan bilgi, belge ve ceza yargılamasına dair kayıtlara dayalı olarak yapılan güvenlik soruşturması üzerine davacının sözleşmesinin feshi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2018 yılı Uzman Erbaş temini kapsamında başvurusu kabul edilerek eğitim gören ve eğitiminin sona ermesinden sonra güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle adaylık işlemleri sonlandırılan davacının, Anayasa Mahkemesinin 28/04/2020 tarihli kararı sonrasında yeni bir hukuki durum oluştuğundan bahisle uzman erbaş olarak göreve başlatılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine, davacı hakkında 7315 sayılı Yasa uyarınca yeniden yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin altıncı fıkrasında, "Bölge idare Mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un, 6545 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen ve 7524 sayılı Kanun'la bir bent eklenen "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde ise; Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin bu maddede sayılan davalar hakkında verdikleri kararların, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebileceği belirtilmiş ve temyiz edilebilecek uyuşmazlıklar, (a)'dan (n)'ye kadar on beş bent halinde sayma yoluyla belirlenmiştir.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 48. maddesinin altıncı fıkrasında; temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde, kararı veren merciin temyiz isteminin reddine karar vereceği, bu kararlara karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği, yedinci fıkrasında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hallerde, altıncı fıkrada sözü edilen kararların, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesince kesin olarak verileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri karşısında, istinaf incelemesinden geçtikten sonra temyiz incelemesine tabi tutulacak olan davalar arasında sayılmayan ve istinaf incelemesi üzerine kesinleşen bir karar hakkında temyiz isteminde bulunulması ve dosyanın esasının incelenmesi hukuken mümkün değildir. Buna göre, temyiz istemine konu uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesi kapsamında sayılan uyuşmazlıklardan olmadığı anlaşıldığından ve bu nedenle temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.