Danıştay 12. Daire E.2023/6377 K.2024/5199

Hukuk Müşaviri Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Devlet Hastanesinde sağlık memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendi ve 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ... tarihinden itibaren görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin "... tarihinden itibaren memuriyetine son verilmesine ilişkin kısmının" iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında "silahla tehdit" suçundan yapılan yargılama neticesinde 1 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına hükmedildiği, anılan kararın ... tarihinde kesinleştiği, bu suretle davacının ... tarihinden itibaren, Devlet memurluğuna atanma şartlarının sayıldığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde yer alan, "Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak" koşulunu sağlayamadığı ve bu tarih itibarıyla görevine son verilmesi gerektiği,

davalı idarece geç işlem tesis edilmesinin bu sonucu değiştirmeyeceği anlaşıldığından, davacının ... tarihinden itibaren memuriyetine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin geriye dönük olarak tesis edildiği; belirtilen nedenle, yaklaşık 20 aylık memuriyet süresinin yok sayılması durumunda, emeklilik hakkının da elinden alınmış olacağı; bu durumun hukuka ve mevzuata aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Devlet Hastanesinde sağlık memuru olarak görev yapan davacının, silahla tehdit suçundan yargılandığı, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 1 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, anılan kararın ... tarihinde kesinleştiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendi ve 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ... tarihinden itibaren görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin "... tarihinden itibaren memuriyetine son verilmesine ilişkin kısmının" iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartların düzenlendiği 48. maddesinin birinci fıkrasının "Genel şartları" belirleyen (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde; " Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak." ve "Özel şartları" belirleyen (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" kurallarına yer verilmiştir.

657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi", Devlet memurluğunu sona erdiren haller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin (düzenleyici veya birel), işlemin tamamlandığı, hukuk aleminde doğduğu, yani, son idari makamın işlemi tesis ettiği veya son idari makamca işlemin onandığı tarihten itibaren hukuken geçerlilik kazandığı; diğer bir anlatımla, tüm idari işlemlerin hukuk alemindeki doğumunun, ortaya çıkışının ve üçüncü kişileri olumlu veya olumsuz olarak etkiledikleri tarihin, işlemin tamamlandığı veya onandığı tarih olduğu; idari işlemin geçerlilik tarihinin işlemin tamamlanma tarihi olduğu, bu bağlamda, idari işlemin geriye etkili olarak tesis edilmesinin mümkün olmadığı;

işlemin tesis tarihinin, aynı zamanda o işlemin geçerlilik veya hüküm tarihi, etkili olma tarihi olarak kabulü gerektiği; bu ilkenin kabulündeki temel nedenin, hukuk devleti ve hakkaniyet ilkesi olduğu, zira hakkaniyet ilkesinin hukukun tüm alanlarında uygulanması veya göz önünde bulundurulması gereken bir ilke olduğu açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesi nedeniyle hukuken memuriyetine son verilmesi şartları oluştuğu halde memuriyetinin hemen sonlandırılmadığı; tıpkı, hakkında hiçbir işlem olmayan diğer memurlar gibi davacının da "fiili memurluk" yaptığı, söz konusu memuriyetinin devam ettirilmesi iradesinde davacının bir katkısının, müdahalesinin veya hilesinin de dosya kapsamına yansımadığı, ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinden yaklaşık 20 ay sonra dava konusu işlemin tesis edildiği, anılan süreçte davacının görevine devam ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacının, hakkındaki kesinleşmiş mahkumiyet kararına rağmen işlem tarihine kadar fiili olarak görevine devam etmiş olmasının, kamu görevinin sürdürülmesi anlamında kendisine bir kazanılmış hak bahşetmeyeceği açık olmakla birlikte, ilgili hakkındaki bu durumdan kaynaklanan subjektif etki ve sonuçların korunması da gerekmektedir.

Bu itibarla, memuriyeti devam ederken kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl 3 ay hapis cezasına mahkûm olması nedeniyle davacının memuriyetine son verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakta ise de; memuriyetinin, Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesi tarihine kadar geriye yürütülerek sonlandırılmasının, Anayasa'da da yer verilmiş olan hukuk devleti ilkesi ile İdare Hukukunun genel ilkelerinden olan hakkaniyet ilkesine de uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin, davacının memuriyetinin, "... tarihinden itibaren sona erdirilmesine" ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.