Danıştay 12. Daire E.2023/6568 K.2025/4981

Dava konusu istem: Muş ili, 49. Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile alamadığı ve geri ödemek zorunda kaldığı maaşlar ile ek ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yapılan güvenlik soruşturması sonucunda hakkında olumsuz bir bilgiye rastlanmayan davacının, Devletin güvenliğini tehlikeye düşürebilecek yasa dışı faaliyetlerde veya kurumun güvenliğini ihlal edebilecek tutum ve davranışlar içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir somut bir tespite yer verilmediği,

hakkında herhangi bir soruşturma, kovuşturma bulunmadığı ve herhangi bir suçtan hüküm giymediği dikkate alındığında, bilgi notunda yer alan kardeşi hakkındaki istihbari bilgiler nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle alamadığı ve varsa geri ödemek zorunda kaldığı maaşlar ile ek ödemelerin yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince.

İdare Mahkemesi kararın hüküm kısmındaki "adli yardım talebinin kabulü nedeniyle alınmayan ve aşağıda dökümü yapılan 408,40-TL yargılama giderinin kararın kesinleşmesinden sonra davalı idareden tahsili için tahsil dairesine müzekkere yazılmasına," ilişkin kısmının kaldırılarak; "davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden aşağıda dökümü yapılan 408,40-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılması gerekmekte ise de;

davalı idarenin harçtan muaf olduğu nazara alınarak başvurma harcı, karar harcı, YD harcı bakımından tahsil işlemine yer olmadığına, resmi posta giderinden harcanan 114,00-TL'lik kısmının davalı idareden tahsili için kararın kesinleşmesinden sonra ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına" şeklinde istinaf başvurusunun düzeltilerek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın esasa ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, her ne kadar, temyize konu kararda, davacının yoksun kaldığı parasal haklarına uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise de; Dairemizin konuya ilişkin yerleşik kararlarında da vurgulandığı üzere, davacının dava konusu işleme dayalı parasal haklarına uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak, davanın açıldığı 23/07/2022 tarihinin esas alınacağı açıktır.

Temyize konu kararın, davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılması gerekmekte ise de; davalı idarenin harçtan muaf olduğu nazara alınarak başvurma harcı, karar harcı ve yürütmeyi durdurma harcı bakımından tahsil işlemine yer olmadığına ilişkin kısmına gelince;

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin gönderme yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, harçlar yargılama giderleri içinde sayılmış olup; "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; "Yargılama giderlerine hükmedilmesi" başlıklı 332. maddesinin birinci fıkrasında ise, yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği düzenlenmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde, "Genel bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemleri harçtan müstesnadır." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanun'un 1 ve 3 sayılı tarifelerinde ise, yargı harçları ve vergi yargısı harçları düzenlenmiştir. Her iki tarifenin de, yargı yerlerine bir başvuru anında başvurandan ve yargı hizmetinden yararlanandan alınacak harçları düzenlediği anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan düzenlemelerden anlaşıldığı üzere, yargılama sonunda haksız çıkan tarafa yargılama giderleri re'sen yükletilmekte olup, bunun içinde harçlar da mevcuttur. Başka bir ifadeyle, yargılama sonunda haksız çıkan taraftan ayrıca harç tahsil edilmemekte, yasa gereği yargılama giderleri yükletilmektedir. Dolayısıyla, yargı yerine başvururken ödenmesi gereken harç muafiyeti veya istisnası, yargılama sonunda yükletilen yargılama giderlerini kapsamamaktadır.

Bu kapsamda, davacı tarafın lehine sonuçlanan davalarda, davacıdan alınmayan yargılama giderlerinin (harçlar dahil) tümünün davalı idareden re'sen tahsili gerekmektedir.

Bu duruma göre, temyize konu kararın hüküm fıkrasında; "davalı idarenin, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca harçtan muaf olduğu değerlendirildiğinde, yalnızca posta gideri olarak hesaplanan 114,00-TL'nin davalı idareden tahsiline karar verilmesi gerekirken, harçtan muaf olan idarelere dava harçlarının yükletilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" şeklinde hüküm kurulmasında, Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de, bu yanlışlık 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan;

kararın anılan kısmının, "...davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden davanın açıldığı esnada alınmayan yargılama giderleri arasında yer alan başvurma harcı, karar harcı ve yürütmenin durdurulması harcının da davalı idare üzerinde bırakılarak, idareden tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına..." şeklinde düzeltilerek onanması gerekmekte ise de; kararın sadece davalı idarece temyiz edilmesi ve temyize gelen tarafın aleyhine hüküm kurulamayacağı (aleyhe bozma yasağı) ilkesi karşısında, bu hususla ilgili olarak hüküm kurulmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin gönderme yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, harçlar yargılama giderleri içinde sayılmış olup; "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; "Yargılama giderlerine hükmedilmesi" başlıklı 332. maddesinin birinci fıkrasında ise, yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği düzenlenmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde, "Genel bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemleri harçtan müstesnadır." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 1 ve 3 sayılı tarifelerinde ise, yargı harçları ve vergi yargısı harçları düzenlenmiş olup, her iki tarifenin de, yargı yerlerine bir başvuru anında başvurandan ve yargı hizmetinden yararlanandan alınacak harçlar düzenlenmiştir.

Yukarıda anılan düzenlemelerden anlaşıldığı üzere, yargılama sonunda haksız çıkan tarafa yargılama giderleri resen yükletilmekte olup, bunun içinde harçlar da mevcuttur. Bir başka ifadeyle, yargılama sonunda haksız çıkan taraftan ayrıca harç tahsil edilmemekte, yasa gereği yargılama giderleri yükletilmektedir. Nitekim, yargı yerine başvuruda ödenmesi gereken harç muafiyeti veya istisnası, yargılama sonunda yükletilen yargılama giderlerini kapsamamaktadır.

Bu kapsamda, davacı tarafın lehine sonuçlanan davada, davacıdan alınmayan yargılama giderlerinin (harçlar dahil), karar sonucunda verilen hüküm fıkrasında davalı idareye yükletilmesi ve bunun sonucu olarak da tümünün davalı idareden re'sen tahsili gerekmektedir.

Bu duruma göre, temyize konu kararın hüküm fıkrasında, "... davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden aşağıda dökümü yapılan 408,40-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılması gerekmekte ise de; davalı idarenin harçtan muaf olduğu nazara alınarak başvurma harcı, karar harcı, YD harcı bakımından tahsil işlemine yer olmadığına..." şeklinde hüküm kurulmasında hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmadığından, kararın bu kısmının bozulmasına, bozulan kısmın hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.