Danıştay 12. Daire E.2024/1510 K.2024/1890

Dava konusu istem: Maltepe Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...-Sen) arasında imzalanan ve 01/01/2022-31/12/2023 tarihleri arasını kapsayan Toplu İş Sözleşmesi'nin 5. maddesinin "Yararlanma" başlıklı (B) bendinin (b) alt bendi ve aynı maddenin "Yararlanamama" başlıklı (C) bendinin (d) alt bendinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Toplu İş Sözleşmesi'ne taraf olan Sendika dışındaki sendikaların üyesi olan veya hiçbir sendikaya üye olmayan kamu görevlileri arasında Sözleşme'den yararlanma koşulları yönünden ayrım yapılmadığı görüldüğünden, dava konusu Sözleşme'nin 5. maddesinin (B) bendinin (b) alt bendinde hukuka aykırılık olmadığı,

Sözleşme'nin 5. maddesinin (C) bendinin (d) alt bendi yönünden ise, iptali istenilen maddede, her ne kadar çalışanın aile içi şiddet uyguladığı hususunun resmi sağlık kurumundan alınmış sağlık raporu, mahkeme kararı, karakol veya savcılık tutanağı belgelerinden herhangi biriyle birlikte, yetkili resmi bir kurumdan alınmış sosyal inceleme raporuyla ortaya konulması halinde sözleşmeden doğan mali hakların mağdur eşe ödeneceği düzenleme altına alınmış ise de, aile içi şiddete ilişkin eylem aynı zamanda Türk Ceza Kanunu uyarınca suç teşkil edeceğinden,

suçun işlenip işlenmediği hususunun savcılık ve ceza mahkemeleri tarafından yapılacak yargılama faaliyeti neticesinde ortaya çıkacağı, bu haliyle, suçun işlenip işlenmediği hususunun bir sosyal çalışmacının incelemesine ve tespitine bırakılmasının mümkün olmadığı, diğer taraftan, ilgililer açısından ikinci bir cezalandırma amacı taşıyacağından Sözleşme'nin 5. maddesinin (C) bendinin (d) alt bendinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu Toplu İş Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (B) bendinin (b) alt bendinin iptali istemi yönünden davanın reddine, 5. maddesinin (C) bendinin (d) alt bendinin ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. Toplu İş Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (B) bendinin (b) alt bendine yönelik olarak davacının istinaf başvurusu incelendiğinde, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatını belirlemek olduğu,

4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 28. maddesinde belirtildiği şekilde sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, aksine bir yorumun sosyal denge tazminatının adaletli bir ücret dağılımı yoluyla ekonomik ve sosyal barışı sağlama amacına ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu,

Sözleşme'nin imzalandığı tarihte, yasal sınırlama nedeniyle sendika üyesi olamayanlar, bir başka sendikaya üye olanlar ya da 4688 sayılı Kanun'a göre sendika üyesi olabilecekler arasında olduğu halde herhangi bir sendikaya üye olmayan çalışanlardan, yetkili sendikaya üye olanlardan alınan üyelik aidatı kadar ya da bu miktarın altında veya üstünde dayanışma aidatı alınmasına ilişkin yasal bir düzenlemeye yer verilmediği, kanunda öngörülmeyen bir mali yükümlülüğün sözleşme ile getirilemeyeceği ve sosyal denge sözleşmesini imzalayan yetkili sendikaya üye olmayanlardan dayanışma aidatı kesintisi yapılamayacağı sonucuna varıldığından,

sosyal denge sözleşmesinden yararlanma şartı olarak dayanışma aidatı kesilmesine ilişkin dava konusu Sözleşme hükmünde hukuka uygunluk bulunmadığı, Toplu İş Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (C) bendinin (d) alt bendine yönelik olarak davalı idarenin istinaf başvurusu incelendiğinde ise, davalı idarede çalışan memurlara sosyal denge tazminatı ödenmesinin dayanağı olan mevzuatta yer verilmeyen kısıtlamaların sözleşme hükümlerine konularak davacının parasal haklarından yoksun bırakılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının;

dava konusu Toplu İş Sözleşmesinin 5. maddesinin (B) bendinin (b) alt bendinin iptali isteminin reddine ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kaldırılmasına, bu kısım yönünden (Toplu İş Sözleşmesinin 5. maddesinin (B) bendinin (b) alt bendinin) iptaline, dava konusu Toplu İş Sözleşmesinin 5. maddesinin (C) bendinin (d) alt bendinin iptaline ilişkin kısmı yönünden davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun ise gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu Sözleşme maddelerinde, memurlara ödenen ücretten kesinti yapılmasına yönelik düzenleme bulunmadığı, yapılması öngörülen kesintinin, sosyal denge tazminatlarına ilişkin olduğu, Sözleşme'ye taraf olan sendika üyelerinden aidat kesintisi yapılmaktayken, üye olmayan personelin hiç bir yükümlülük altına girmeksizin sözleşme hükümlerinden yararlanmasının kabul edilemeyeceği, diğer taraftan, aile içi şiddet yaşanması halinde tazminatın mağdur eşe ödenmesi yolundaki hükmün de, hukuk Devleti ilkesine uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.