Danıştay 12. Daire E.2024/1955 K.2024/4394

Dava konusu istem: Diyanet İşleri Başkanlığı ... Genel Müdürlüğü ... Daire Başkanlığında din hizmetleri uzmanı olan davacının, Kırgızistan Bişek Din Hizmetleri Müşavirliği bünyesinde Oş şehrinde bulunan imam hatip lisesinde idareci ve meslek dersleri öğretmeni olarak görev yaptığı dönemde işlediği fiiller nedeniyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ... ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; evli ve dört çocuk babası olan davacının D.R. isimli kadınla gönül ilişkisi yaşadığı ve bu durumun davacının çevresinde bilindiği, nihayetinde durumun üstlerine ve Kurumuna ulaştığı, söz konusu fiillerin doğrudan mesleğin niteliği itibarıyla aleni olarak yapılmasının beklenemeyeceği hususları göz önüne alındığında, dini kabullere aykırı tutum ve davranışlar içerisinde olduğundan, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Soruşturma dosyasını inceleme ve savunma hakkının kullandırılmadığı, olayla ilgili bilgisi olmayan, kendisiyle husumeti olan kişilerin soyut iddiaları ile dava konusu işlemin tesis edildiği, hukuka aykırı olarak elde edilen whatsapp konuşmalarının delil olarak kullanılamayacağı, çevirinin tercümana yaptırılmadığı ve hatalı olduğu, ortak nitelik şartını kaybetmesine sebep olacak bir fiilinin olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyanet İşleri Başkanlığı Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünde din hizmetleri uzmanı olarak görev yapmakta olan davacının, Kırgızistan Bişek Din Hizmetleri Müşavirliği bünyesinde Oş şehrinde bulunan imam hatip lisesinde idareci ve meslek dersleri öğretmeni olarak görevlendirildiği dönemde, Oş İlahiyat Fakültesinde bilgisayar teknikeri ve görev yaptığı lisede bilgisayar öğretmeni olarak görev yapan B.İ.'den kullandığı masaüstü bilgisayara format atmasını istemiş, bu sırada bilgisayara whatsapp programı üzerinden mesajlar gelmesi üzerine B.İ. tarafından mesajların içeriğine bakılmış,

mesaj atan ve "o" diye kaydedilen kişinin Oş İlahiyat Fakültesinde yurtta aşçı olarak görev yapmış olan D.R. isimli kadına ait olduğunu tespit edilmiş ve yazışmaların kendi cep telefonu ile videosunu çekilip, Rusça ve Özbekçe yapılan bu konuşmaların Türkçe çevirisi yapılarak Oş İlahiyat Fakültesi Kur'an-ı Kerim öğretmeni S.R.G.'ye verilmesi üzerine, durum Bişkek Din Hizmetleri Müşavirliğine intikal ettirilmiş ve davacı hakkında "D.R. isimli evli bir kadınla gönül ilişkisi olduğu, ...

Vakfı (...) hesaplarından bir kadına yüksek model bir araba aldığı, vakfa kesilen faturaların gerçekte olduğundan daha yüksek düzenlettirilerek vakfı zarara uğrattığı ve vakıf hesaplarında birtakım usulsüzlükler yaptığı" yönündeki iddiaları araştırmak üzere başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda;

bir kadınla gönül ilişkisi olan davacının, İslam törelerine ve ahlaki değerlere uygun olmayan, toplumun sahip olduğu aile yapısı ile örf, adet, gelenek ve görenekleri açısından asla kabul edilemez,

topluma örnek olma vasfına aykırı nitelikte olan bahse konu eylemleri nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını görevi sırasında kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca görevinin sona erdirilmesinin yerinde olacağı yönündeki tespit ve tekliflerin değerlendirilmesi sonucu çevresinde şüyu bulduğu anlaşılan, temel dini ve ahlaki değerlere ters düşen söz konusu davranışlarıyla, “itikat, ibadet,

tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olması” şeklindeki ortak nitelik şartını memurluğu sırasında kaybettiğinden bahisle Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının görevinin sona erdirilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde; memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.

15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde.

"Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşulu, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında gösterilmiş, 13/09/2023 tarih ve 32308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle, bu (b) bendi.

"Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlar bakımından; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygun olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda görev yapan personelin.

657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "itikat, ibadet,

tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklinde düzenlenen ortak nitelik şartının kaybedildiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, Oş İlahiyat Fakültesinde bilgisayar teknikeri ve görev yaptığı lisede bilgisayar öğretmeni olarak görev yapan B.İ.'nin soruşturma kapsamında alınan ifadesinden; davacının, kullandığı masaüstü bilgisayara format atmasını istemesi üzerine, whatsapp programı üzerinden gelen mesajların yine ifadesinde geçen haliyle "tesadüfen" görülmesi üzerine,

yazışmaların Türkçe'ye çevirisinin de yapılarak Oş İlahiyat Fakültesi Kur'an-ı Kerim öğretmeni S.R.G.'ye verildiği ve bu öğretmenin ifadesinde ise, D.R.'nin davacı ile arasında ilişki olduğu dedikoduları üzerine okuldan ayrıldığını ve bu ilişkiyi ilk olarak yine aynı okulda öğretmen olarak görev yapan A.B.'den duyduğunun beyan edildiği, ancak A.B.'nin ya da başka bir tanığın ifadesine başvurulmadığı, soruşturma raporunda ise yazışmaların B.İ. tarafından yapılan çevirisinin kullanıldığı,

bu yazışmaların yeminli tercüman vasıtasıyla Türkçe'ye tercüme ettirilmeden, B.İ. tarafından yapılan beyan ile yazışmanın çevirisi doğru kabul edilerek soruşturma raporunun hazırlandığı, bu raporda getirilen teklifin Atama ve Yer Değiştirme Kurulunda görüşülmesi üzerine davacının görevine son verildiği anlaşılmıştır.

Dosyada mevcut bilgi ve belgeler dikkate alındığında; davacı ile D.R. arasında olduğu iddia edilen ilişkinin daha önce şikayete konu olmadığı, yazışmaların yeminli tercüman vasıtasıyla Türkçe'ye tercüme ettirilmediği, ifadesi alınan B.İ. ve S.R.G.'nin bu konuda yalnızca duyumlarının olduğu, A.B.'nin bilgisine başvurulmadığı dolayısıyla davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğini gösteren, her türlü şüpheden uzak, somut bilgi ve belge bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu durumda, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.