Danıştay 12. Daire E.2024/2223 K.2024/3471

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Belediye Başkanlığı ile ... arasında 30/05/2019 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi'nden yararlanma şartı olarak getirilen dayanışma aidatı tutarlarının iadesi ile bundan sonra dayanışma aidatı kesintisinin yapılmaması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan maddi kayıplarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare ile ... arasında imzalanan Sözleşme'nin üst hukuk normu olan Anayasa ve kanunların emredici bir hükmüne aykırılık taşımadığı; karşılıklı rızalarının uyuşması sonucunda imzalanan Sözleşme'nin, toplu görüşme kavramı içinde kabul edilebilecek nitelikte olduğu; davacı tarafından, kesinti yapılması konusunda kendi isteğiyle taahhüt verilmesi nedeniyle, yapılan kesintilerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. Danıştay Onikinci Dairesinin 21/11/2022 tarih ve E:2022/4712, K:2022/5668 sayılı bozma kararına uyularak; ilgili mevzuat hükümlerinden; sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatını belirlemek olduğu,

yine Kanun'un 28. maddesinde belirtildiği şekilde sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, aksine bir yorumun sosyal denge tazminatının adaletli bir ücret dağılımı yoluyla ekonomik ve sosyal barışı sağlama amacına ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kaldı ki;

anılan Kanun'un 32. maddesinde böyle bir ayrım yapılmasına imkan sağlayan bir düzenleme bulunmadığı gibi sosyal denge sözleşmesinde ancak görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre bir farklılığa gidilebileceği, bunun dışında sendika üyesi olan ile sendika üyesi olmayan ya da başka bir sendikaya üye olanlar arasında ayrım yapılamayacağının anlaşıldığı;

bu duruma göre, ... ile davalı idare arasında 30/05/2019 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin "Sözleşmenin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları" başlıklı 4. maddesinin (B) fıkrasının (b) bendinde yer alan ibarelerde dayanağı olan üst hukuk normlarına uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu idari işlemin iptaline karar verilmesine rağmen, işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi kayıplarının tazmini talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş olması yönünden temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Keçiören Belediye Başkanlığı ile ... (... Sendikası) arasında 30/05/2019 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 4. maddesinin "Yararlanma Koşulları " başlıklı (B) fıkrasının (b) bendinde;

"Sosyal Denge Sözleşmesi imzalandığı tarihte ...'den başka sendikaya üye olanlar, sonradan işe girip de üye olmayanlar veya üyelikten ayrılan veya çıkarılanların, bu Sosyal Denge Sözleşmesinden yararlanabilmesi; ...'e sözleşme aidatı ödemeyi kabul ve taahhüt edecekleri dilekçeyi idareye vermesi ile mümkündür. Sözleşme aidatı ... üyelerinin maaş bordrolarından kesilen üyelik aidatının (Taban aylığının %1'i) 2 (iki) katı olup, SDS ödeneğinden tevkif edilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

Davacı tarafından, Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nden yararlanma şartı olarak getirilen dayanışma aidatı tutarlarının tarafına iadesi ile bundan sonra dayanışma aidatı kesintisi yapılmaması istemiyle yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun ... tarih ve E... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Kararlarda Bulunacak Hususlar " başlıklı 24. maddesinin (e) bendinde kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hükmün kararda belirtileceği kuralı yer almıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26.maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir." "Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dilekçesinde, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmesine rağmen bölge idare mahkemesince bu husus hakkında ayrıca inceleme yapılmadığı ve hüküm kurulmadığı görülmektedir.

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu ve istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.

Davacının dava konusu işlemin iptali yanında, yoksun kalınan parasal hakların işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebinde de bulunduğu, bölge idare mahkemesince davacının bu talebi hakkında ayrı bir hukuki inceleme yapılmadığı ve ayrı bir hüküm kurulmadığı anlaşıldığından, temyize konu kararda eksik hüküm nedeniyle hukuki isabet bulunmamaktadır.