Danıştay 12. Daire E.2024/984 K.2025/1520

Dava konusu istem: Cumhurbaşkanlığında, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14. maddesi kapsamında sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

06/10/2022 tarihli ara kararıyla davalı idareden, davacının sözleşmesinin, Sözleşmenin 8. maddesinin hangi bendi kapsamında feshedilmiş olduğunun ve dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce, davacıya sözleşmesinin feshedileceğine dair ihbarda bulunulup bulunulmadığının sorulduğu; davalı idarenin dosyaya sunduğu cevap yazısında, davacının hizmet sözleşmesinin, anılan Sözleşme'nin 8. maddesinin (b) fıkrası uyarınca hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle feshedilmiş olduğunun belirtildiği, sözleşmesinin feshedileceğine ilişkin olarak ise davacıya bir ihbarda bulunulmadığı;

bu durumda, her ne kadar davacı ile imzalanan hizmet sözleşmesinin 8. maddesinin (b) fıkrası uyarınca tarafların, sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshedebileceği anlaşılmaktaysa da, davalı idarece, anılan sözleşme hükmünde yer alan "bir ay önce ihbar etme" şartı yerine getirilmeden tesis edilmiş olduğu anlaşılan işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Sözleşmeli personelin farklı ve geçici bir istihdam modeli olup kurumun sözleşmeli personel ihtiyacının ortadan kalkması halinde sözleşmenin feshedilmesinde hukuka aykırı ve iptali gerektirici bir yön bulunmadığı, bunun dışında Cumhurbaşkanlığının önemi gereği, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında 657 sayılı Kanun'un ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılabileceğinin hüküm altına alındığı; davacının, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının... sayılı soruşturması kapsamında 4 gün göz altında tutulduğu, bu durumun dahi sözleşme feshine haklı sebep oluşturduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Cumhurbaşkanlığında, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14. maddesi kapsamında sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacı 01/01/2018 tarihinde göreve başlamış, en son 01/01/2022 - 31/12/2022 tarihlerini kapsayan sözleşmesinin, Sözleşme'nin 8. maddesinin (b) fıkrası uyarınca, hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle, Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işlemiyle feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen bu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasında "Sözleşmeli personel", "Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda,

mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasında, "Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler." hükmü yer almıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, "Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır."düzenlemesine.

"Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde "Personelin; a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması,

(Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarih ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir. Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Personelin statüsü" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Merkez Teşkilatında; a) Kadrolu personel, b) Kadroya bağlı süreli personel, c) Kadroya bağlı olmayan süreli personel, ç) Kısmi zamanlı personel, d) Sözleşmeli personel, görev yapar. ...

(7) Sözleşmeli personel, 657 sayılı Kanun ile diğer Kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına dair hükümlerine bağlı kalınmaksızın, bu Kararname hükümlerine ve akdedilecek sözleşmeye göre istihdam edilen personeldir." hükmü. "Sözleşmeli personele ilişkin hükümler" başlıklı 14. maddesinde ise; "(1) İdari İşler Başkanlığında, 657 sayılı Kanunun ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılabilir.

Sözleşmeli personel hakkında, bu Kararnamede düzenlenmeyen ve sözleşmede yer almayan hususlarda sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır. (2) Sözleşme yapmaya İdari İşler Başkanı yetkilidir. ..." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idare ile davacı arasında imzalanan sözleşme, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Sözleşmeli personele ilişkin hükümler" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasındaki "657 sayılı Kanunun ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın" ibaresi kapsamında akdedildiğinden ve anılan ibare, 27/02/2024 tarih ve 32473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Anayasa Mahkemesinin 26/10/2023 tarih ve E:2018/118, K:2023/180 sayılı kararıyla iptal edildiğinden, dava konusu işlemin yasal dayanağı kalmamıştır.

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan, doğumu anında hukuka uygun olarak tamamlanmış ve böylece kişiye özgü, lehe sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği veya işlemin geri alınması gibi nedenlere rağmen, hukuk düzenince korunması gereken haklara yönelik olup; Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş bir düzenlemeyle ilgili uyuşmazlıkların, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmeleri Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla; dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.