Danıştay 12. Daire E.2025/1048 K.2025/3837

Dava konusu istem: ... Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde muhafaza memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) altı bendini uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; serbest bölgede olmayan aracın çıkışının, davacı tarafından aynı yerde görev yapan arkadaşının şifresi kullanılarak yapıldığının tespit edilmesi suretiyle memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğu anlaşılan davacının, devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; aynı eylem nedeniyle davacı hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasındaki ceza soruşturmasının halen devam ettiği, ceza hukuku ve disiplin hukuku kapsamında örtüşen bir fiil ve suçun bulunması nedeniyle, ceza soruşturması neticesinde verilecek karar ya da yürütülecek kovuşturma üzerine verilecek kararının sonucu beklenilerek ve bu karar göz önüne alınarak hak kaybının da önüne geçilmek suretiyle, işbu uyuşmazlığın değerlendirilip (bekletme kararı verilip) çözüme ulaşılması gerektiğinden, davacının istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemesine iadesine, kesin olarak karar verilmiştir.

Bahsi geçen karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde, kararı veren mercinin temyiz isteminin reddine karar vereceğine ilişkin düzenleme uyarınca, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Henüz iddianamenin hazırlanmadığı, ceza davasının yıllarca sürebileceği, uyuşmazlık konusu olayda kendisi dışında çok sayıda memurun gözetim ve denetim yükümlülüğü olmasına rağmen sadece kendisi hakkında idari işlem tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararın hukuka uygun olduğu, dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, istemin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... ve E:..., K:... sayılı kararı temyiz yolu açık kararlardan olduğundan, temyiz isteminin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde muhafaza memuru olarak görev yapan davacının, Kocaeli Serbest Bölgesinde yerleşik bir firmaya ait çeşitli eşyanın usulsüz olarak serbest bölge dışına çıkarıldığı iddiasıyla hakkında başlatılan soruşturma sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) altı bendini uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin ikinci fıkrasında, istinafın temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu; dördüncü fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği, bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; beşinci fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu,

davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ilk derece mahkemesince verilen kararda istinaf aşamasında tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin, Bölge İdare Mahkemesi tarafından tamamlanarak nihai kararın Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilmesinin genel kural olduğu; ancak, ilk derece mahkemesinin ilk inceleme üzerine vermiş olduğu kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı görüldüğü veya ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olduğu hallerde, Bölge İdare Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmak suretiyle dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verileceği anlaşılmaktadır.

Bu yasal düzenleme karşısında; yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması durumunda istinaf başvurusunun reddine; hukuka uygun bulmaması durumunda ise, istinaf başvurusunun kabulü ile kararı kaldırarak işin esası hakkında yeniden bir karar verecek olan Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesine konu kararın ilk inceleme üzerine veya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış bir davada verilmiş bir karar olmadığı sürece, dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi mümkün değildir.

Bu durumda; idare mahkemesi kararının, ilk inceleme üzerine verilen kararlardan olmaması ve 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin beşinci fıkrasında sınırlı olarak sayılan haller arasında yer almaması nedeniyle, Bölge İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, davacı hakkında, ceza hukuku ve disiplin hukuku kapsamında örtüşen bir fiil ve suçun bulunması nedeniyle, ceza soruşturması neticesinde verilecek karar ya da yürütülecek kovuşturma üzerine verilecek kararının sonucu beklenilerek karar verilmesi gerektiğinden bahisle verilen;

davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının İdare Mahkemesine iadesine ilişkin temyize konu kararda usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir.