Danıştay 12. Daire E.2025/2309 K.2025/4023

Dava konusu istem: Türkiye Taşkömürü Kurumu tarafından, ... tarihinde noter huzurunda yapılan işçi alımına ilişkin kurada, asil olarak belirlenen davacının; işe başlatılma talebiyle yaptığı başvurusunun, sağlık kurulu raporuna istinaden, şartları sağlamadığından bahisle reddine ilişkin Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile işlemin dayanağı olan Türkiye Taşkömürü Kurumu Beden Gücü Yönergesi'nin, "Yeraltında Pano Ayak Üretim İşine Yeni Alınacak Personelde Aranılacak Sağlık Şartları" başlıklı EK-1 kısmının 12. maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... tarih ve E-... sayılı bireysel işlemin iptali istemi yönünden; davacının 2019 yılında psikiyatriden tedavi girişi olduğunun tespit edilmesi nedeniyle "Pano ayak üretim işçiliği" sanatında çalışamayacağının gerek ... Devlet Hastanesince düzenlenen ... sağlık kurulu raporu gerekse ...

Atatürk Devlet Hastanesinden alınan ... sağlık kurulu raporu ile belirlendiğinden bahisle Türkiye Taşkömürü Kurumu Beden Gücü Yönergesi'nin 12. maddesi uyarınca işe başlatılmaması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu bireysel işlemin hukuki dayanağı niteliğindeki Türkiye Taşkömürü Kurumu Beden Gücü Yönergesinin "Yeraltında Pano Ayak Üretim İşine Yeni Alınacak Personelde Aranılacak Sağlık Şartları" başlıklı Ek-1 kısmının 12. maddesi olan "Anamnezinde psikolojik veya psikiyatrik tedavi olmuş veya süren hastalık hikâyesi olmamalıdır.

Epilepsi gibi nöropsikiyatrik, alkol ve madde bağımlılığı gibi psiko patolojik bozukluğu olmamalıdır. IQ < 70 veya debilite seviyesi ve/veya daha aşağıda zekâ geriliği olmamalıdır.

(Hastalığını saklamış olup, tesbiti işe giriş muayenelerinde mümkün olmayanların 1 yıl içerisinde tesbiti, iş akdinin sona erdirilmesini gerektirir)." ibaresinin iptali yönünden; davalı idarenin, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde "çok tehlikeli" işler sınıfında sayılan taş kömürü madenciliğinde çalıştırılmak üzere işe alınacak işçilerin sağlık durumlarının elverişli olmaması nedeniyle sebebiyet verebilecekleri kazalar ile hem kendi hem de mesai arkadaşlarının hayatlarına mal olabilecek durumlara yol açabileceği,

bu kapsamda bu iş kollarında çalıştırılacak yeraltı maden işçilerinin ruhen ve bedenen tam olarak sağlıklı olması, en nihayetinde de sağlık raporu mevzuat doğrultusunda olumsuz gelen işçinin işe alınmasının mümkün olmaması gerektiğinden, çok tehlikeli işler sınıfında yer alan bu iş kolunda çalıştırılmak üzere alınacak işçilerin sağlık durumlarına ilişkin düzenleyici nitelikte bir işlem olan Yönerge'nin Ek-1 Kısmının 12. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığından davacının bu maddenin iptali isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine, kesin olarak karar verilmiştir.

Bahsi geçen karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde, kararı veren mercinin temyiz isteminin reddine karar vereceğine ilişkin düzenleme uyarınca, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu edilen bireysel işlem de düzenleyici işlem olduğundan uyuşmazlığın temyiz kanun yoluyla incelenmesi gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddine ilişkin kararın kaldırılarak, istinaf isteminin reddine ilişkin kararın bozulması gerekiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Uyuşmazlığa temyiz kanun yolunun açık olmadığı, çalışma şartları göz önüne alındığında bu iş kolunda çalıştırılacak kişilerin ruhen ve bedenen sağlıklı olması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı temyiz yolu açık kararlardan olduğundan, temyiz isteminin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak, dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türkiye Taşkömürü Kurumu tarafından, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak daimi işçi statüsünde çalıştırılmak üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında Zonguldak, Bartın ve Karabük Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri vasıtası ile davalı idareye bağlı yeraltı işyerlerinde, "pano-ayak üretim işçiliği" sanatında çalıştırılmak üzere, toplam 2.000 adet işçi alımı için ilana çıkıldığı, 13/10/2023 tarihinde noter huzurunda yapılan kura sonucunda asil ve yedek adayların belirlendiği, davacının ise asil aday olarak listede yer aldığı,

davalı Kuruma belgelerini teslim eden davacının, ilk işe giriş sağlık raporunun alınmasını teminen sağlık muayenesi için sevk edildiği ... Devlet Hastanesince verilen ... tarihli "0201 Pano Ayak Üretim İşçiliği Sanatında Çalışamaz" yolundaki sağlık kurulu raporu ile bu rapora itirazı üzerine gönderildiği ...

Devlet Hastanesinin aynı yöndeki ... tarihli sağlık kurulu raporuna istinaden, işe başlatılma talebinin Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar belirlenmiş olup; aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde, bakanlıkların düzenleyici işlemleri ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak karara bağlayacağı düzenlenmiştir.

Türkiye Taşkömürü Kurumu Beden Gücü Yönergesi'nin (Yönerge) 'Amaç' başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Yönergenin amacı, Türkiye Taşkömürü Kurumunda çalışan işçi ve personelden en yüksek verimi alabilmek için, beden güçlerine göre işçilerin çalışabilecekleri iş yerlerini ve işlerini saptamak ve sağlam, geçici iş göremezlik, özel hükümler ve özel muayeneler ile sağlık durumu kriterlerini tespit ederek, buna göre yapılacak işlemleri düzenlemek ve işe alımlarda gerekli sağlık ve diğer şartlarını belirlemektir." düzenlemesine, 'Kapsam' başlıklı 2. maddesinde;

"(1) Bu Yönerge, Türkiye Taşkömürü Kurumunda çalışmakta olanlar ile işe yeni alınacak işçiler ve diğer personelin, sağlık durumlarının, çalışacakları, alınacakları veya değişimlerinin yapılacağı işlere uygunluklarının tespitinde uygulanacak esas ve işlemleri kapsar." düzenlemesine, Yönerge eki Ek-1 Bölümünde ise, yeraltında pano ayak üretim işine yeni alınacak personelde aranılacak sağlık şartlarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; merkezi Zonguldak olan ve Zonguldak ile Bartın illerinde toplam beş adet müesseseyi bünyesinde bulunduran davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünce, Kurumda çalışmakta olan personelin sağlık kriterlerinin yanı sıra işe yeni alınacak personel için gerekli olan sağlık şartlarını da belirlemek amacıyla çıkarılan dava konusu Yönergenin Zonguldak, Bartın ve Karabük illerinden yapılacak olan yeni işçi alımına yönelik birden fazla ili kapsadığı anlaşıldığından, ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, anılan Yönerge'yle birlikte aynı Yönerge hükümlerine dayanılarak tesis edilen bireysel işlemin iptali istemiyle açılan davanın da, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar arasında bulunması nedeniyle, İdare Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, görevinde olmayan bir davanın esastan çözümlenerek karara bağlandığı görülmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.