Danıştay 12. Daire E.2025/2895 K.2025/4262

Dava konusu istem: Vergi denetmeni olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacı tarafından; 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca vergi denetmeni kadro unvanının kaldırılması üzerine, aynı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen vergi müfettişi kadro unvanı için öngörülen ek göstergeden yararlandırılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile başvuru tarihinden geriye doğru 60 gün içinden başlamak üzere ek gösterge farklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

646 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle vergi denetmeni kadrosunun kaldırılarak vergi müfettişi kadrosunun ihdas edildiği, vergi denetmeni kadrolarında görev yapmakta olanların vergi müfettişi kadrosuna atanmış sayıldıkları, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 67. maddesi çerçevesinde düzenlenen (XXXI) sayılı Kadro Eşitlik Cetveli ile vergi denetmeni kadro unvanının vergi müfettişi kadro unvanına eşitlendiği de dikkate alındığında.

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 12. maddesinin sekizinci fıkrasına eklenen cümle uyarınca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli'nin "I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (g) bendindeki ek gösterge rakamından, anılan bentte yer alan şartlar aranmaksızın yararlanan vergi müfettişleri için öngörülen ek gösterge rakamının, vergi denetmeni kadro unvanı üzerinden emekliye ayrılanlara da uygulanması gerektiği sonucuna ulaşıldığından,

vergi denetmeni olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacının, vergi müfettişleri için öngörülen ek göstergeden yararlandırılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali ile başvuru tarihinden önceki 60 günlük süre içerisinde ilk uygulama (15/08/2015) tarihinden itibaren hesaplanacak ek gösterge farklarının, başvuru (29/09/2015) tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Vergi denetmeni olarak görev yapmakta iken 25/03/1997 tarihinde emekliye sevk edilen davacıya 2200 ek gösterge üzerinden emekli aylığı bağlandığı.

646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle getirilen düzenlemeler kapsamında, en az 3 yıllık yükseköğrenim mezunu olarak mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlilik sınavı sonunda (veya yükseköğrenim mezunu olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az 8 yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek) atanmış olan emekli vergi denetmenlerinin ek göstergelerinin 3600'e yükseltildiği; davacının özel yeterlilik sınavı şartını taşımaması nedeniyle 3600 ek göstergeden yararlandırılmadığı;

dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak, temyiz dilekçesinin düzenlenmesi, dosyaya ibrazı ve takibi konusunda davalı idarenin kusurlu davrandığı; temyiz başvurusunun süresinde ve usulüne uygun bir şekilde yapıldığının belli olmadığı; esas yönünden, özel yeterlilik sınavı şartını taşımadığından bahisle 3600 ek göstergeden yararlandırılmamış ise de, vergi denetmenliğine atandığı tarih ile emekliye ayrıldığı 25/03/1997 tarih arasında vergi denetmenliğine atanmak için özel yeterlilik sınavı şartı bulunmadığı,

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (p) fıkrasıyla halen görev yapanlardan özel yeterlilik sınavı şartı aranmadığı halde, söz konusu düzenleme yürürlüğe girmeden önce emekliye ayrılan vergi denetmenleri için özel yeterlilik sınavı koşulu aranmasının eşitlik ilkesine ve hukuka aykırı olduğu;

ayrıca 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (p) fıkrasıyla getirilen “Bu madde uyarınca Vergi Müfettişi kadrolarına atanmış sayılanlardan halen bu kadrolarda bulunanlar, 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (g) bendinde öngörülen ek göstergelerden, anılan bentte belirtilen şartlar aranmaksızın yararlanır.” şeklindeki düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

16/09/1993 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 516 sayılı KHK'nın Geçici 2. maddesiyle, 3 yıldan fazla vergi kontrol memuru olarak görev yapanların, vergi denetmeni kadrolarına atanmalarının öngörüldüğü ve bu şekilde atananlara ek gösterge ödenmesinde yeterlik sınavı şartı aranmayacağının kurala bağlandığı;

bu düzenleme kapsamında vergi denetmenliğine atanan davacının, 657 sayılı Kanun'a ekli I sayılı Cetvelin I/g bendinde parantez içinde yer alan "yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek vergi müfettişliğine (646 sayılı KHK öncesindeki adıyla vergi denetmenliğine) atanmak" koşulunu sağladığı;

nitekim benzer nitelikteki bir uyuşmazlıkta, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 24/01/2002 tarih ve E:1999/1, K:2002/1 sayılı kararıyla, mesleğe özel yarışma sınavıyla girmeyen müfettişlerin (I) sayılı Cetvelin I/g bendindeki ek göstergelerden yararlandırılmalarına karar verildiği; ayrıca, 657 sayılı Kanun'un, 7417 sayılı Kanun'la eklenen ve 15/01/2023 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 47. maddesiyle davacının talebine uygun olarak açık yasal düzenleme yapıldığı;

öte yandan, Anayasa Mahkemesinin 16/01/2025 tarih ve E:2024/128, K:2025/19 sayılı kararıyla, "ek göstergeden yararlanılabilmesi için özel yeterlilik sınavı şartı aranmaması" hususunda mesleğe atanma tarihine göre kişiler arasında ayrım yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğuna karar verildiği de dikkate alındığında.

16/09/1993 tarihinde vergi denetmeni kadrosuna atanmış sayılan davacının, vergi müfettişleri için öngörülen ek göstergeden "özel yeterlik sınavı" şartı aranmaksızın yararlandırılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Vergi denetmeni olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacının; 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca vergi denetmeni kadro unvanının kaldırılması üzerine, aynı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen vergi müfettişi kadro unvanı için öngörülen ek göstergeden yararlandırılması talebiyle yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine, temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 43/B maddesinde, "Ek Gösterge: Bu Kanuna tâbi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu Kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilâve etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir..." kuralına yer verilmiş.

Kanun'a ekli I sayılı Cetvelin "ı-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan (g) bendinde, "En az üç yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte ve yüksekokulları bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda (veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl meslekî görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usûle göre seçilerek) atanan Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişleri"nden birinci dereceli kadroda bulunanların ek göstergesi (3600) olarak gösterilmiş.

Cetvelin aynı bölümünün (i) bendinde ise, "Bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan yükseköğretim görenler" arasındaki birinci dereceli kadroda bulunanların ek göstergesi ise (2200) olarak belirlenmiştir.

Öte yandan, 5754 sayılı Kanun'un değiştirdiği 5510 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan, ancak aynı Kanun'un Geçici 4. maddesi ile uygulanması hâlen devam eden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 67. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında,

personel kanunlarında ya da aylık ödenmesine dayanak teşkil eden diğer kanunlarda kendileriyle eşit olarak ek gösterge verilmekte olan kadrolarda bulunanların yararlandıkları ek göstergelerden faydalanma imkânı da kalmayacak şekilde kadro unvanları personel kanunlarından ya da aylık ödenmesine dayanak teşkil eden diğer kanunlardan çıkarılan ve yararlanacakları ek gösterge hakkında ayrıca bir düzenleme yapılmamış olan kadro unvanları üzerinden emekli, dul ve yetim aylığı bağlanmış olanlar ile bu durumda olup iştirakçiliği devam edenlere uygulanacak ek göstergelerin.

Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından birlikte belirleneceği, ilgili kanunlarında ayrıca ek gösterge belirlenmek suretiyle ve bir kadro şartı aranmaksızın yürütülmesi öngörülen görevlere asaleten atanmış veya seçilmiş olanlar hariç olmak üzere, münhasıran kadrosu ihdas edilmemiş görevler için bu fıkra hükmünün uygulanmayacağı ve bu şekilde yürütülen görevler için sonradan ihdas edilen kadroların dikkate alınmayacağı, ek göstergeleri yukarıdaki fıkra uyarınca belirlenenlere, bu belirleme işleminden önce ödenmiş emekli,

dul ve yetim aylıkları ile emekli ikramiyeleri için herhangi bir fark ödemesi yapılmayacağı öngörülmüştür.

10/07/2011 tarih ve 27990 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 646 sayılı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının Kurulması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesinin (h) bendi ile 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 12. maddenin ikinci fıkrasında, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte maliye başmüfettişi, baş hesap uzmanı ve gelirler başkontrolörü kadrolarında bulunanların vergi başmüfettişi kadrolarına;

maliye müfettişi, hesap uzmanı ve gelirler kontrolörü ile vergi denetmeni kadrolarında bulunanların vergi müfettişi kadrolarına; maliye müfettiş yardımcısı, hesap uzman yardımcısı ve stajyer gelirler kontrolörü ile vergi denetmen yardımcısı kadrolarında bulunanların ise vergi müfettiş yardımcısı kadrolarına hâlen bulundukları kadro dereceleriyle herhangi bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılacağı; aynı maddenin sekizinci fıkrasında, ikinci fıkrada belirtilen kadrolarda geçirilen sürelerin Bakanlıkta vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve vergi müfettiş yardımcısı olarak geçmiş sayılacağı;

aynı maddenin onbirinci fıkrasında ise, bu Kanun Hükmünde Kararnamede Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına ve vergi müfettişlerine verilen görev ve yetkiler kapsamında olmak şartıyla; mevzuatta Maliye Teftiş Kurulu, Hesap Uzmanları Kurulu, Gelirler Kontrolörleri Başkanlığına yapılmış olan atıfların Vergi Denetim Kuruluna, maliye müfettişleri, hesap uzmanları, gelirler kontrolörleri ve vergi denetmenlerine yapılmış olan atıfların da vergi müfettişlerine yapılmış sayılacağı ifade edilmiştir.

02/11/2011 tarih ve 28103 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (15/11/2011 tarihinde yürürlüğe giren) 5/p maddesi ile, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12. maddesinin sekizinci fıkrasına “Bu madde uyarınca Vergi Müfettişi kadrolarına atanmış sayılanlardan hâlen bu kadrolarda bulunanlar, 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (g) bendinde öngörülen ek göstergelerden, anılan bentte belirtilen şartlar aranmaksızın yararlanır.” cümlesi eklenmiştir.

Buna göre, Devlet Memurları Kanunu'na ekli (I) sayılı Cetvelin "I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (g) bendinde belirtilen ek gösterge rakamlarından, söz konusu bentte belirtilen şartlar aranmaksızın yararlanabilecekler, sadece "atanmış sayılanlardan hâlen bu kadrolarda görev yapanlar" ile sınırlandırılmıştır.

5434 sayılı Kanun'un Ek 67. maddesi kapsamında, 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kaldırılan vergi denetmeni kadro unvanı üzerinden, emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ile bu durumda olup, iştirakçiliği devam edenler hakkında uygulanacak ek gösterge rakamının belirlenmesi amacıyla hazırlanarak 28/02/2012 tarihinde Maliye Bakanı tarafından onaylanan ve onayı takip eden tarihten itibaren uygulanmasına karar verilen (XXXI) sayılı Eşitlik Cetvelinin 34. sırasında "vergi denetmeni" kadro unvanı, "vergi müfettişi" kadro unvanına eşitlenmiştir.

(XXXI) sayılı Kadro Eşitlik Cetvelinin rapor kısmında yer alan 8 nolu açıklamada, "Ekli Tabloda kaldırılan kadro unvanı olarak gösterilen ve emeklilik açısından esas alınacak yeni kadro unvanı ile ek gösterge rakamı tespit edilen ve esas alınacak yeni kadro unvanı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli I sayılı Cetvelin "I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (g) ve (h) sıralarında sayılanlar arasında yer alanlardan; tespit edilen bu kadro unvanına ilişkin ek gösterge rakamlarından yararlanılması,

öğrenim durumu ve atanma şekli itibarıyla belirli bazı şartlara bağlanmış olanların, tespit edilen yeni kadro unvanına ilişkin ek gösterge rakamlarından anılan şartları haiz olmalarına bağlı olarak yararlanabilmelerinin mümkün bulunduğuna ve bunlardan söz konusu şartları haiz bulunmayanlar hakkında ise genel hükümlere göre işlem yapılması gerektiğine".

9 nolu açıklamada ise, "178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12. maddesinin sekizinci fıkrasına 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin (p) fıkrasıyla eklenen cümleyle getirilen istisnanın; anılan madde uyarınca Vergi Müfettişi kadrolarına atanmış sayılanlardan, söz konusu cümlenin yürürlüğe girdiği 15/11/2011 tarihi itibarıyla Vergi Müfettişi kadrolarında bulunanlarla sınırlandırılmış olduğu dikkate alınarak,

daha önce Vergi Denetmeni kadrolarında bulunanlardan söz konusu cümle kapsamına girmediği gibi 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli (I) sayılı Cetveli "I - Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (g) sırasında öğrenim durumu ve atanma şekli itibarıyla belirlenmiş olan şartları da haiz olmayanlar hakkında emeklilik açısından genel hükümlere göre işlem yapılması gerektiğine karar verildiği" ifadelerine yer verilmiştir.

Maliye Bakanlığında görev yapan vergi müfettişlerine uygulanacak ek gösterge, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin "I - Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (g) bendinde düzenlenmiş olup; anılan bentte, "En az üç yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte ve yüksekokulları bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda (veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek) atanan" Maliye Bakanlığı vergi müfettişlerinin, bu bentte düzenlenen ek gösterge rakamından yararlanacağı belirtilmiştir.

02/11/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (p) fıkrası ile 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 12. maddesinin sekizinci fıkrasına eklenen cümleyle, vergi müfettişi kadrolarına atanmış sayılanlardan halen bu kadrolarda bulunanların, 657 sayılı Kanun'a ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (g) bendinde öngörülen ek göstergelerden, anılan bentte belirtilen şartlar aranmaksızın yararlanacağı öngörülmek suretiyle, 15/11/2011 tarihinden sonra halen bu kadrolarda bulunanlar yönünden istisnai bir düzenleme yapılmıştır.

Bu bağlamda, vergi müfettişi kadrolarına atanmış sayılanlardan halen bu kadrolarda bulunanlara ilişkin olarak yukarıda metnine yer verilen bu düzenlemenin, yürürlüğe girdiği tarihten önce emekliye ayrılanları kapsamadığı açık olup; bu tarihten önce emekliye ayrılanların, (XXXI) sayılı Eşitlik Cetvelinin 34. sırası ile yapılan eşitlik işlemi uyarınca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı”bölümünün (g) bendinde yer alan şartları taşımaları gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

Bu durumda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin I/g bendindeki "yeterlik sınavında başarılı olma" koşulunu taşımayan davacının; anılan bentteki ek göstergeden yararlandırılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/01/2017 tarih ve E:2016/3467, K:2017/182 sayılı kararı da bu yöndedir.