Danıştay 12. Daire E.2025/4415 K.2025/4805

Davanın konusu

02/01/2022 tarih ve 31707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nde değişiklik yapılmasına ilişkin 11/07/2025 tarih ve 32953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin Eki 1 sayılı Cetvelin “Genel Müdürlükler” başlıklı (F) bendinin birim/unvanların belirlendiği dördüncü sırasında yer alan “Hukuk Müşaviri, Avukat” ibarelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkimi ...'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olduğu belirtildikten sonra, ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin ehliyet yönünden de inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, dava dilekçesinde ehliyet yönünden kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel olması idari işlemin mutlaka davacı hakkında tesis edilmiş olması sonucunu doğurmamaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları davacının gerçek kişi, tüzel kişi, belde sakini olması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle ve her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliği de göz önünde tutularak belirlenmektedir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, davacı ... Nolu Barosu Başkanlığı, kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşudur.

Anayasa'nın kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını düzenleyen 135. maddesinde; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacakları düzenlenmiştir.

Buna göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının genel nitelikteki düzenleyici işlemlere karşı, sadece kuruluş kanunlarında gösterilen amaçları doğrultusunda dava açma ehliyeti bulunmaktadır. Nitekim, konuyla ilgili yasal düzenlemelerde de, bu kuruluşların amaçları dışında faaliyette bulunamayacakları açık bir şekilde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 76. maddesinin birinci fıkrasında, barolar, avukatlık mesleğini geliştirmek, meslek mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak; meslek düzenini, ahlakını, saygınlığını, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak, avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten, tüzel kişiliği bulunan, çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olarak tanımlanmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında da, Anayasa'nın 135. maddesine benzer biçimde baroların kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacakları hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu Yönetmelik ile davalı idarede görev yapan kamu görevlilerinin disiplin işlemlerini yürütecek olan disiplin amirlerinin belirlendiği, iptali istenilen düzenlemenin, davacı Baronun üyelerinin avukatlık sıfatıyla değil, Milli Eğitim Bakanlığı Merkez Teşkilatında görev yapan hukuk müşaviri ve avukatların disiplin amirinin "Daire Başkanı" olarak belirlenmesiyle ilgili bir düzenleme olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; yukarıda anılan Kanun ve Anayasa hükümleri kapsamında bir değerlendirme yapıldığında; dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin, doğrudan davacı Baronun tüzel kişiliğinin ya da üyelerinin hak ve menfaatini etkilemediği gibi, 1136 sayılı Kanun'un 76. maddesinde barolara verilen görevlerle ve avukatlık mesleği ile ilgili herhangi bir düzenlemenin de getirilmediği anlaşıldığından, davacı ... Nolu Barosu Başkanlığının bu davada dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.