Danıştay 12. Daire E.2025/831 K.2025/1760

Dava konusu istem: ... Havalimanı Gümrük Müdürlüğünde muayene memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olay günü kaçakçılık iddiasına konu beyanname muhteviyatı eşyanın muayenesini davacının gerçekleştirdiği, ancak muayene sırasında aynı kurulda görevli F.S.'nin, eşyaların beyanını yapan Gümrük Müşavirliği çalışanı ile yükleme sahasında görüşme yaptığı, olayla ilgili soruşturma başladığında davacının telefonunda 3. kişilerle yaptığı konuşmalarda, "Savcılık olacağım galiba, tayin çıkar bu hafta, ... beni de yaktı, bir kurul yetti görüyorsun değil mi başıma bela almama, ona da hiç birşey olmayacak görürsün, başkasını suçlamak beni aklamaz" şeklinde beyanlarının tespit edildiği,

F.S.'nin telefonu incelendiğinde ise, telefon ve hattın yeni değiştirildiğinin ve telefon içerisinde geçmişe dönük herhangi bir verinin bulunmadığının tespit edildiği, dolayısıyla kayıtların kaybedilmesi amacıyla telefonun ve hattının değiştirildiği şüphesini ortaya çıkardığı;

bu durumda, muayene memuru olarak görev yapan davacının, “kauçuk” olarak beyan edilen ancak gerçekte “oyuncak” olduğu anlaşılan eşyayı gördüğü halde işlemlere devam etmek suretiyle kaçakçılık fiilinin işlenmesine iştirak ettiği, söz konusu eylemin "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında kaldığı anlaşılmakla, davacının,

bu eylemine uyan 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu disiplin cezasının sebebini oluşturan eylemler nedeniyle "rüşvet vermek, resmi belgede sahtecilik, eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak, 5607 sayılı Kanun'a muhalefet" ve diğer suçlamalar ile...

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılanmakta olan davacı hakkındaki ceza yargılamasının bekletici mesele yapılması, ceza yargılaması sonucunda verilecek kararın da göz önünde bulundurularak disiplin cezasına konu eylemlerin sübuta erip ermediği ve "memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili ile örtüşüp örtüşmediği irdelenerek karar verilmesi gerekmekte iken, eksik araştırma ve inceleme ile davanın reddi yönünde verilen ilk derece mahkemesi kararında yerleşik Danıştay içtihatlarına ve hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne,

kararın kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden incelenerek bir karar verilmek üzere İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulunduğu takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilerek dosyayı ilgili Mahkemeye gönderebileceği, temyize konu kararın ilk inceleme üzerine verilen kararlardan olmadığı, bu nedenle kararda hukuki isabet bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu kararın ilk inceleme üzerine verilen kararlardan olmadığı anlaşıldığından bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Havalimanı Gümrük Müdürlüğünde muayene memuru olarak görev yapan davacının, muayenesini yaptığı "kauçuk" olarak beyan edilen eşyanın "oyuncak" olduğunu gördüğü halde işlemlere devam ederek kaçakçılık fiilen iştirak ettiğinden bahisle yürütülen soruşturma sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca tesis edilen Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin ikinci fıkrasında, istinafın temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu; dördüncü fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği, bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; beşinci fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu,

davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ilk derece mahkemesince verilen kararda istinaf aşamasında tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin Bölge İdare Mahkemesi tarafından tamamlanarak, nihai kararın Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilmesinin genel kural olduğu; ancak, ilk derece mahkemesinin ilk inceleme üzerine vermiş olduğu kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı görüldüğü veya ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olduğu hallerde, Bölge İdare Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmak suretiyle dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verileceği anlaşılmaktadır.

Bu yasal düzenleme karşısında; yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması durumunda istinaf başvurusunun reddine; hukuka uygun bulmaması durumunda ise, istinaf başvurusunun kabulü ile kararı kaldırarak işin esası hakkında yeniden bir karar verecek olan Bölge İdare Mahkemelerince, istinaf incelemesine konu kararın ilk inceleme üzerine veya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış bir davada verilmiş bir karar olmadığı sürece, dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi mümkün değildir.

Bu durumda.

İdare Mahkemesi tarafından ceza mahkemesince verilecek karar bekletilerek, uyuşmazlığın maddi gerçeğe uygun bir çözüme ulaştırılması gerektiği gerekçesiyle verilen; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararın kaldırılmasına, dava dosyasının belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine iadesine ilişkin kararın, ilk inceleme üzerine verilen kararlardan olmaması ve yukarıda alıntısı yapılan 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin beşinci fıkrasında sınırlı olarak sayılan haller arasında yer almaması nedeniyle, ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, dava dosyasının İdare Mahkemesine gönderilmesine ilişkin temyize konu kararda usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir.