Danıştay 13. Daire E.2015/1522 K.2021/5389

Dava konusu istem: Antalya İli, Alanya İlçesi, … Kasabası, … Yaylası … ada … parsel sayılı taşınmaz ile … ada … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacılar tarafından kullanmakta oldukları suyun başka şahıslara 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca kiraya verilmesine ilişkin … tarih … sayılı Antalya İl Encümeni kararı ile yapılan ihale sonucu imzalanan 10/03/2011 tarihli kira sözleşmesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce; dava konusu yeri tahsis yetkisinin İl Özel İdaresi'ne ait olduğu hususunda anlaşmazlık bulunmasa da yer altı su kaynağının genel sulardan ve herkesin kullanımına açık olması gerektiği, tahsis halinde ise kadim hakkın korunması hususlarına riayet edilmesi gerektiğinden suda kadim hakkı bulunan sözleşme dışı üçüncü kişilerin kullanımını engelleyebilecek nitelikte olan pazarlık usulü yöntemiyle ihale edilmesi işleminde ve 10/03/2011 tarihli kira sözleşmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, suyun kaçak kullanımının engellenmesi amacıyla kiralanmasına karar verildiği, ilgili idarelerden alınan görüşler doğrultusunda suyun 1/3’ünün kiralandığı, geriye kalan miktardan kadim hakkı olanların yararlanabileceği, ihale işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı; davalı yanında müdahiller tarafından, davacıların suyu kendilerine kullandırtmadıklarından kiralama talebinde bulunulduğu, kiralanan miktarın dışında kalan suyun davacılar tarafından kullanılmasının mümkün olduğu, ihale işlemelerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin 5. fıkrası ve Geçici 1. maddesinin 23. fıkrası uyarınca, davalı İl Özel İdaresi'nin tüzel kişiliği ilk mahalli idareler seçiminin yapıldığı tarih olan 30/03/2014 tarihi itibarıyla ortadan kalktığından, Dairemizin 08/01/2020 tarih ve E:2015/1522 sayılı ara kararı ile, Antalya Valiliği ve Antalya Büyükşehir Belediyesi'nden uyuşmazlığa konu işin hangi kuruma devredildiğinin sorulması üzerine,

ara karar cevaplarından 6360 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Antalya İl Özel İdaresi yerine Antalya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün davalı sıfatıyla bakılan davaya taraf olduğu anlaşılarak temyiz isteminin incelenmesine geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… ve … tarafından 25/05/2010 tarihinde Antalya İli Alanya İlçesi … Kasabasında … koordinatlarında devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan su kaynağının 3 yıllığına taraflarına kiralanması talebiyle Antalya İl Özel İdaresi’ne başvuru yapılmıştır. İdare tarafından ilgili kuruluşlardan görüşler alınmış, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından verilen 27/08/2010 tarihli görüşte kaynağın debisinin 1/3’ünün kullanılması ve kalan kısmının yaban hayatının kullanımı için doğaya bırakılması şartıyla olumlu görüş verilmiştir.

Dosyada suyun debisinin tam olarak ölçüldüğüne dair somut bir tespit bulunmamakla beraber, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 07/12/2010 tarihli yazısında suyun 05/08/2010 tarihinde yapılan ölçümlerde debisinin 0,033 lt/s olduğu ifade edilmiş, Muhammen Bedel Tespit Komisyonu Raporunda ise suyun debisinin 0,1 lt/s olarak hesaplanmış ve yıllık kira bedeli 360,00-TL + KDV olarak tespit edilmiştir.

İl Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla 0,1 lt/s debili suyun pazarlık usulüyle ihaleye çıkarılmasına karar verilmiş, 03/02/2011 tarihinde gerçekleştirilen ihalede tek istekli olan talepte bulunanlara 3 yıllığına su kaynağının 800,00-TL + KDV tutarı üzerinden kiralanmasına karar verilmiş ve ihale kararı … tarih ve … sayılı İl Encümeni kararıyla onaylanmıştır. Bunun üzerine de 10/03/2011 tarihinde de taraflar arasında kira sözleşmesi imzalanmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, yer altı sularının Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu; aynı Kanunun 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, Hazine'nin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verileceği kurala bağlanmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesinde, bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu; aynı Kanun'un 51. maddesinin (g) bendinde, kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri aynî hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri aynî hak tesisi işlemlerinin pazarlık usulüyle yapılabileceği belirtilmiştir.

2886 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 5. fıkrasında, "Pazarlık usulü ile yapılacak ihaleler için idareler, ilan yapıp yapmamakta serbesttirler." kuralı; 25. Maddesinde "Pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde, geçici teminat alıp almamakta idareler serbesttir." kuralı; 50. maddesinde ise, "Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir. İhaleleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre. bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır. Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında gösterilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından verilen 27/08/2010 tarihli görüşte kaynağın debisinin 1/3’ünün kullanılması ve kalan kısmının yaban hayatının kullanımı için doğaya bırakılması şartıyla olumlu görüş verildiği, dosyada suyun debisinin tam olarak ölçüldüğüne dair somut bir tespit bulunmadığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 07/12/2010 tarihli yazısında, suyun 05/08/2010 tarihinde yapılan ölçümlerde debisinin 0,033 lt/s olduğunun ifade edildiği, ancak suyun 0,1 lt/s debili olduğunun kabulüyle muhammen bedelin tespit edildiği ve 0,1 lt/s debili su olarak kiraya verildiği, kiralama ihalesine ilişkin ilan, duyuru veya ilgililerin de bilgilendirildiğine dair herhangi bir belgenin dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından verilen 27/08/2010 tarihli görüşte kaynağın debisinin 1/3’ünün kullanılması ve kalan kısmının yaban hayatının kullanımı için doğaya bırakılması şartının yerine getirilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmemiştir.