Danıştay 13. Daire E.2016/198 K.2021/5222

Dava konusu istem: ...Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) tarafından 11/08/2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2014/61856 ihale kayıt numaralı "Doğalgaz Sayaçları Sökme-Takma Kalibrasyon ve Tamirat" ihalesine ilişkin itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair 29/07/2015 tarihli ve 2015/UH.I-2074 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesi'nce; ihale üzerinde bırakılan ...Uygulamalı Gaz ve Enerji Teknolojileri Araştırma Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (...Uygulamalı Gaz A.Ş.) idareye sunduğu teklif dosyasında yer alan belgelere bakıldığında, anılan istekli tarafından, “ISO 9001:2008 Kalite Yönetimi Sistem Belgesi” ve 24/09/2013 tarihli İGDAŞ tarafından verilen “İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası”nın sunulduğu, söz konusu belgede “Teknik ve Mesleki Eğitim Faaliyetleri, Teknik Test Analiz ve Kalibrasyon Hizmetleri, Denetim, Muayene ve Teknik Danışmanlık Hizmetleri, Mühendislikle İlgili Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri” ifadesine yer verildiği,

söz konusu sertifikada “Şehiriçi dağıtım şebekesine ait iç tesisat ve servis hatlarının, proje, müşavirlik, kontrol, denetim, iç tesisat yapım, bakım, onarım, servis hattı yapım, bakım, onarım faaliyetlerini 10 yıl süreyle yapmak üzere 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu ile ilgili mevzuat uyarınca İGDAŞ Sertifika Komisyonu’nun ...tarih ve ...sayılı kararıyla verilmiştir.” ibaresinin yer aldığı;

Davacının idareye sunduğu teklif dosyasında yer alan belgelere bakıldığında, “ISO 9001:2008 Kalite Yönetimi Sistem Belgesi” ve 11/07/2013 tarihli İGDAŞ tarafından verilen “İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikasının” sunulduğu, söz konusu belgede “Gaz, su, elektrik, ısı sayaçları, sayaç elemanları, klima kontrol modülü, pay ölçer, haberleşme modülleri, regülatör tasarımı, üretimi ve bakım onarım hizmetleri, enerji verimliliği ve enerji yönetimi ile ilgili danışmanlık, servis ve faturalandırma hizmetleri, doğalgaz iç tesisat ve kurulum işleri, mobil ödeme sistemleri ve kiosk cihazları üretimi” ifadesine yer verildiği,

sertifikada ise “Şehiriçi dağıtım şebekesine ait iç tesisat ve servis hatlarının, proje, müşavirlik, kontrol, denetim, iç tesisat yapım, bakım, onarım, servis hattı yapım, bakım, onarım faaliyetlerini 10 yıl süreyle yapmak üzere 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu ile ilgili mevzuat uyarınca İGDAŞ Sertifika Komisyonu’nun ...tarih ve ...sayılı kararıyla verilmiştir.” ibaresinin yer aldığı;

Davalı idarece tesis edilen işlemin gerekçesinde her ne kadar, ihale dokümanında istenen belgenin ISO 9001 Kalite Yönetim Sistem Belgesi olduğu, bu düzenlemeden kalite yönetim sistem belgesinin doğalgaz iç tesisat işlerini de kapsaması gerektiği anlamına ulaşılamayacağı, belgenin içeriğiyle ilgili bir yoruma gidilemeyeceği, İdari Şartname’de de kalite yönetim sistem belgesinin belli bir içerikte olması gerektiğiyle ilgili bir düzenlemenin yer almadığı, idare tarafından iç tesisat faaliyetleri ile ilgili yeterliğe ilişkin olarak ”İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası" istenildiği,

ihale üzerinde bırakılan ...Uygulamalı Gaz A.Ş.'nin söz konusu sertifikayı sunduğu görüldüğünden kalite yönetim sistem belgesinde tekrar bu hususun aranmasına gerek olmadığı ifade edilmiş ise de, Teknik Şartname’de ISO 9001 belgesi ve İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikasının yüklenicilerde olması gereken belgeler olarak ayrı ayrı arandığı ve istenilen belgelerin içeriğinde de ne olması ve neleri karşılaması gerektiğinin ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği,

bu belgelerin birbirinin muadili olmadığı içerik olarak da farklı olduğu dikkate alındığında, ihaleye teklif veren istekliler tarafından sunulan "ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi" belgelerinin içeriklerinin Teknik Şartname’de belirtilen unsurları içermemesinin söz konusu olamayacağı; bu durumda, ...Uygulamalı Gaz A.Ş.’nin idareye sunduğu ISO 9001 Kalite Yönetimi Sistemi belgesinin EPDK Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği’nin 5. maddesinde belirtilen şekilde olması gerektiğinden, bu şart dikkate alınmadan tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ihale ilanında ve idari şartnamede idarenin isteklilerden ISO 9011-2008 Kalite Yönetim Sistem Belgesi istediği, kalite yönetim sistem belgesinin istenmesinin dayanağı olarak EPDK Doğalgaz İç Tesisat Yönetmeliği’nin 5. maddesinin gösterildiği, başka bir ifadeyle kalite yönetim sistem belgesinin niçin istendiğinin gerekçesi olarak bahse konu Yönetmeliğin ilgili maddesinin gösterildiği,

kalite yönetim sistem belgesinin doğalgaz iç tesisat işlerini de kapsaması gerektiği anlamına ulaşılamayacağı, belgenin içeriğiyle ilgili bir yoruma gidilemeyeceği, idari şartnamede de kalite yönetim sistem belgesinin belli bir içerikte olması gerektiğiyle ilgili bir düzenlemenin yer almadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu sertifikayı sunduğu görüldüğünden kalite yönetim sistem belgesinde tekrar bu hususun aranmasına gerek olmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ihale dokümanına göre isteklilerden istenen ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgelerinin doğalgaz iç tesisat işlerini de kapsaması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu belgenin ISO 9001 Kalite Sistem Belgesi’nin kapsamının “Teknik ve mesleki eğitim faaliyetleri, teknik test analiz ve kalibrasyon hizmetleri, mühendislikle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetleri” olduğu ve belgenin bu yönüyle Teknik Şartname’ye ve EPDK Doğalgaz İç Tesisat Yönetmeliği’ne aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

İGDAŞ tarafından açık ihale usulü ile “G4 Sayaçların GPRS Tabanlı Sökme-Takma, Kalibrasyonu ve Tamiri”, “G4-G25 Arası Kapasiteli Diyaframlı Sayaçların Kalibrasyonu ve Tamiri” ve “G40-G1600 Arası Kapasiteli (Rotary/Türbin) Sayaçların Kalibrasyonu ve Tamiri” olmak üzere 3 kısım olarak ...ihale kayıt numaralı "Doğalgaz Sayaçları Sökme-Takma Kalibrasyon ve Tamirat" ihalesi 11/08/2014 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Dört isteklinin teklif verdiği ihalede, dava dışı iki isteklinin teklifleri "teklif zarflarında ihaleye teklif vermek için gerekli belgelerin bulunmadığı ve teşekkür mektubu sunulduğu" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış; ihalenin tüm kısımlarına teklif vermiş olan davacının teklifi ise "sunulan iş bitirme belgelerinin kamu ihale mevzuatı uyarınca uygun olmadığı ve İdari Şartname’nin 4.7.5 maddesinde yalnızca “sayaç sökme-takma” işlerinin alt yükleniciye açık,

kalibrasyon ve/veya tamir işlerinin alt yükleniciye kapalı olmasına rağmen isteklinin teklifinde kalibrasyon ve/veya tamir işlerinin de alt yükleniciye yaptırılacağını beyan etmesi, 2 ve 3’üncü kısımlara ait teklifinin ise İdari Şartname’nin ilgili maddesinde belirtildiği üzere kalibrasyon ve/veya tamir işlerinin alt yükleniciye kapalı olmasına rağmen isteklinin teklifinde kalibrasyon ve/veya tamir işlerinin de alt yükleniciye yaptırılacağını beyan etmesi" gerekçeleriyle değerlendirme dışı bırakılmış, ihalede ...Uygulamalı Gaz A.Ş.'nin teklifi ise en avantajlı teklif olarak belirlenmiştir.

Davacı tarafından anılan süreçte 20/10/2014 tarihinde "tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma nedenlerinin yerinde olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ISO 9001:2008 belgesinin uygun olmadığı, iş deneyim şartlarını haiz olduğu" iddialarıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş, bu başvuru üzerine, 28/11/2014 tarih ve 2014/UH.I-3871 sayılı Kurul kararıyla davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının sonucu itibarıyla yerinde olduğu gerekçesiyle bu iddia yönünden başvurunun reddine;

ihalede başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınma olasılığı ortadan kalkmış olduğundan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu ISO 9001 Kalite Sistem Belgesi’nin kapsamının “Teknik ve mesleki eğitim faaliyetleri, teknik test analiz ve kalibrasyon hizmetleri, mühendislikle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetleri” olduğu ve belgenin bu yönüyle Teknik Şartname’ye ve EPDK Doğalgaz İç Tesisat Yönetmeliği’ne aykırı olduğu iddiası bakımından ise, başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybının veya zararının veya zarara uğrama ihtimalinin bulunmadığı anlaşıldığından,

söz konusu iddiaya yönelik başvurunun ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada .... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiş, Mahkeme kararının davacının "ihale üzerinde bırakılan isteklinin ISO 9001:2008 belgesinin uygun olmadığı” iddiası bakımından başvurunun ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının esastan incelenmesi gerektiğinden bahisle verilen iptale ilişkin kısmı Dairemizin 20/12/2021 tarih ve E:2015/4083, K:2021/5223 sayılı kararıyla onanmıştır.

Anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen tesis edilen dava konusu Kurul kararıyla, davacının "İdari Şartname’nin Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler başlıklı 7.5. maddesinde 7.5.3. a)Tüm İş Kısımları İçin.

İhale Tarihi itibariyle geçerli, ISO 9011-2008 Kalite Yönetim Sistem Belgesi' düzenlemesinin yer aldığı, Teknik Şartname’nin 'Yüklenicinin sahip olması gereken belgeler' başlıklı 8’inci maddesinde ise yüklenicinin ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesine sahip olması gerektiği ve 'EPDK Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği’nin 5. maddesinde 'Standartlar' başlığı altında.

İç tesisatın tasarımı, yapımı, yerleştirilmesi, kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesiyle ilgili olarak TS, EN, ISO, IEC standartlarından herhangi birine, bu standartlar da yoksa TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uyulmasının zorunlu olduğu düzenlemesine istinaden ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi istenmektedir. yönünde düzenleme yapıldığı,

söz konusu düzenleme uyarınca ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgelerinin doğalgaz iç tesisat işlerini de kapsaması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu belgenin ISO 9001 Kalite Sistem Belgesi’nin kapsamının “Teknik ve mesleki eğitim faaliyetleri, teknik test analiz ve kalibrasyon hizmetleri, mühendislikle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetleri olduğu ve belgenin bu yönüyle Teknik Şartname’ye ve EPDK Doğalgaz İç Tesisat Yönetmeliği’ne aykırı olduğu" yönündeki iddialarının esasının incelenmesi sonucunda itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: …

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

8) İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslar arası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar..." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5.3. maddesinde, “7.5.3. A) Tüm İş Kısımları İçin; İhale Tarihi itibariyle geçerli, ISO 9011-2008 Kalite Yönetim Sistem Belgesi

b)Tüm İş Kısımları İçin; İhale Tarihi itibariyle geçerli, Doğalgaz Sayaç Laboratuvarı İçin İş Yeri Uygunluk Belgesi

c)Tüm İş Kısımları İçin; İhale Tarihi itibariyle geçerli, Doğalgaz Sayaç Laboratuvarı İçin TÜRKAK Akreditasyon Ya da Yeterlilik Belgesi

ç)Sadece 1. Kısım İş İçin; İhale Tarihi itibariyle geçerli, İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası

d)Sadece 1. Kısım İş İçin; İhale Tarihi itibariyle geçerli, Yapım ve Hizmet Sertifikası

Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur.

Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. İhale tarihi veya bu tarihten önceki bir yıl içinde alınan teyit yazıları geçerlidir.

Ancak, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. Bu belgenin ihale tarihinde geçerli olması yeterlidir.

İş ortaklıklarında, ortaklardan birinin istenilen belgeyi sunması yeterlidir...” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhalenin tüm kısımlarına ilişkin Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Sahip Olması Gereken Belgeler” başlıklı 8. maddesinde “Yüklenici, aşağıdaki belgelere sahip olacaktır:

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi:

EPDK Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği, Standartlar, başlığı altında; Madde 5: İç tesisatın tasarımı, yapımı, yerleştirilmesi, kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi ile ilgili olarak TS, EN, ISO, IEC standartlarından herhangi birine, bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uyulması zorunludur." maddesine istinaden ISO 9001 Kalite Yönetim Belgesi istenmektedir.” düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümleri ve ihale dokümanındaki düzenlemelerin incelenmesinden, idarelerin meslekî ve teknik yeterliğin belirlenmesi için isteklilerden ihale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslararası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikaları isteyebileceği, bu çerçevede uyuşmazlık konusu ihaleye teklif verecek isteklilerden ISO 9001-2008 Kalite Yönetim Sistem Belgesinin istenildiği, söz konusu belgenin istenme sebebinin ise EPDK Doğalgaz İç Tesisat Yönetmeliği’nin 5. maddesi olduğunun ifade edildiği, bunun yanında isteklilerden İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası sunmasının da istendiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, ihale üzerinde bırakılan ...Uygulamalı Gaz A.Ş. tarafından teklif dosyasında ISO 9001:2008 Kalite Yönetimi Sistem Belgesinin ve 24/09/2013 tarihli İGDAŞ tarafından verilen İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikasının sunulduğu, söz konusu Kalite Yönetimi Sistem Belgesinde “Teknik ve Mesleki Eğitim Faaliyetleri, Teknik Test Analiz ve Kalibrasyon Hizmetleri, Denetim, Muayene ve Teknik Danışmanlık Hizmetleri, Mühendislikle İlgili Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri” ifadesine yer verildiği,

sunulan sertifikada da “Şehiriçi dağıtım şebekesine ait iç tesisat ve servis hatlarının, proje, müşavirlik, kontrol, denetim, iç tesisat yapım, bakım, onarım, servis hattı yapım, bakım, onarım faaliyetlerini 10 yıl süreyle yapmak üzere 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu ile ilgili mevzuat uyarınca ...Sertifika Komisyonu’nun ...tarih ve ...sayılı kararıyla verilmiştir.” ibaresinin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, idarenin isteklilerden teklifleri ekinde sunmalarını istediği belgenin ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistem Belgesi olduğu, istenen belgenin içeriğine yönelik bir belirlemenin idare tarafından ihale dokümanında yapılmadığı, yalnızca söz konusu belgenin neden istendiğine dair Teknik Şartname'de açıklama yapıldığı, bu bağlamda istenen belgenin doğalgaz iç tesisat işlerini de kapsaması gerektiği anlamına ulaşılamayacağı, başka bir anlatımla, ihale dokümanında kalite yönetim sistem belgesinin belli bir içerikte olması gerektiğiyle ilgili bir düzenlemenin yer almadığı,

idare tarafından iç tesisat faaliyetleri ile ilgili yeterliğe ilişkin olarak ayrıca ”İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası" istenildiği ve ihale uhdesinde bırakılan ...Uygulamalı Gaz A.Ş.'nin söz konusu sertifikayı da sunduğu anlaşıldığından, davacının itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.