Danıştay 13. Daire E.2016/3691 K.2022/3979

2. … Kaymakamlığı … Müdürlüğü VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

1. İzmir ili, Çeşme ilçesi, … Mahallesi, … Yöresi adresi ve imarın … ilâ … parsel numaraları arasındaki Hazine taşınmazları üzerinde enerji santrali yapılmak üzere davacı şirket lehine 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin İrtifak Hakkı Sözleşmesi'nin 6. maddesi gerekçe gösterilerek 273.377,21-TL tutarında tahakkuk ettirilen 2016 yılı irtifak hakkı bedeline ilişkin Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

2. Söz konusu işlemin dayanağı 26/04/2009 tarih ve 27211 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile değiştirilen "III. Özellik Arz Eden İşlemler" başlıklı bölümünün "Enerji Yatırımları" kenar başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin ikinci cümlesindeki "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisansının tarihi, on yıllık sürenin başlangıcı olarak kabul edilerek indirim yapılacak süre hesaplanacak ve irtifak hakkının tapuya tescil edildiği veya kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanacaktır." ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

İrtifak Hakkı Sözleşmesi'nin imzalandığı tarihten dava konusu uygulama işleminin tesis edildiği tarihe kadar yıllık irtifak hakkı bedellerinin %85 indirimli ödendiği, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinin 4. fıkrasında söz konusu indirim süresinin başlangıcı olarak irtifak hakkı, orman kesin izni gibi kullanım izinlerinin kastedildiği,

davalı idareler tarafından ise "ilgili kurum tarafından verilen izin" ibaresinden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu anlaşıldığından indirim süresinin başlangıcı olarak lisans tarihinin kabul edildiği, oysa Orman Genel Müdürlüğü'nün ormanlık alanlara ilişkin verdiği kesin izinlerde olur tarihinden itibaren indirim süresinin başlatıldığı ileri sürülmüştür.

DAVALILARIN SAVUNMALARI

Üretim lisans tarihi tüzel kişilerin lisans sahası dâhilinde üretim faaliyetlerine başladığının bir göstergesi olduğundan 5346 ve 6446 sayılı Kanunlar kapsamında irtifak hakkı bedellerine uygulanacak olan %85'lik indirim süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edildiği, konuyla ilgili Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 28/12/2012 tarihli görüşüne istinaden üretim lisans tarihinden itibaren 10 yıllık indirim süresinin hesaplanması gerektiği, … ilâ … parsel numaraları arasındaki Hazine taşınmazlarına ilişkin olarak 09/06/2009 tarihinde irtifak hakkı sözleşmesinin imzalandığı, %85'lik indirimin sözleşmenin düzenlendiği 09/06/2009 tarihinden üretim lisansının sona erdiği 15/06/2016 tarihine kadar uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ : Dava. İzmir ili, Çeşme ilçesi,. Mahallesi,.

Yöresi adresi ve imarın … ilâ … parsel numaraları arasındaki Hazine taşınmazları üzerinde enerji santrali yapılmak üzere davacı şirket lehine 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin İrtifak Hakkı Sözleşmesi'nin 6. maddesi gerekçe gösterilerek 273.377,21-TL tutarında tahakkuk ettirilen 2016 yılı irtifak hakkı bedeline ilişkin Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işleme dayanak gösterilen 26/04/2009 tarih ve 27211 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin,

27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile değiştirilen "III.

Özellik Arz Eden İşlemler" başlıklı bölümünün "Enerji Yatırımları" kenar başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin ikinci cümlesindeki "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisansının tarihi, on yıllık sürenin başlangıcı olarak kabul edilerek indirim yapılacak süre hesaplanacak ve irtifak hakkının tapuya tescil edildiği veya kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanacaktır." hükmünün iptali istemi ile açılmıştır.

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "Arazi ihtiyacına ilişkin uygulamalar" başlıklı 8. maddesinde, "(Değişik birinci cümle: 29/12/2010-6094/5 md.) Bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla işletmede olanlar dâhil, 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girecek bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksenbeş indirim uygulanır. (...)" hükmü;

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik düzenlemeler" başlıklı Geçici 4. maddesinin 4. fıkrasında, "Bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla işletmede olanlar dâhil 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan 5346 sayılı Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden,

ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, ilgili kurum tarafından verilmiş izin tarihinden itibaren yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır." hükmü yer almaktadır.

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde; "Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11 inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Hazine taşınmazları üzerinde kullanma izni verilmesi ile irtifak hakkı tesis edilmesi görev ve yetkisi, 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 543 sayılı KHK ile yeniden düzenlenen 13 üncü maddesinin (b) bendine göre Maliye Bakanlığına aittir.

Buna ilişkin işlemler, Maliye Bakanlığınca hazırlanan ve 19/06/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yürütülmektedir.

Söz konusu Yönetmeliğe dayanılarak çıkartılan. 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile değiştirilen "III. Özellik Arz Eden İşlemler" başlıklı bölümünün "Enerji Yatırımları" kenar başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde.

"Bu tesislerin 31/12/2020 tarihine kadar devreye alınması kaydıyla, yenilenebilir enerji üretim tesisleri kurulması amacıyla tesis edilecek irtifak hakkı ve kullanma izinlerinde bedeller, on yıl süreyle sözleşmesi gereği tahsil edilmesi gereken bedele yüzde seksenbeş oranında indirim uygulanarak tahsil edilecektir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisansının tarihi, on yıllık sürenin başlangıcı olarak kabul edilerek indirim yapılacak süre hesaplanacak ve irtifak hakkının tapuya tescil edildiği veya kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanacaktır." hükmü yer almaktadır.

Bilindiği üzere, üretim lisansı, tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için ilgili kanunlar uyarınca verilen izin niteliğindedir. Bu iznin göstergesi niteliğinde olan üretim lisansına sahip olunması ile, ilgili kanunlarda belirtilen hak ve menfaatlerinde başladığı, eğer süreler belirtilmiş ise, sürelerinde işlemeye başladığı sonucu çıkar.

Bu nedenle, 5346 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine uygulanacak yüzde seksenbeş indirimin, EPDK tarafından verilen üretim lisansı tarihinden itibaren başlatılması, yenilenebilir enerji tesisleri kurulması amacıyla tesis edilecek irtifak hakkı ve kullanma izinlerinde bedellerin ise; irtifak hakkı ve kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanmak suretiyle tahsil edilmesi gerekeceği açıktır.

Bu durumda; 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile değiştirilen "III. Özellik Arz Eden İşlemler" başlıklı bölümünün "Enerji Yatırımları" kenar başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin ikinci cümlesindeki "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisansının tarihi, on yıllık sürenin başlangıcı olarak kabul edilerek indirim yapılacak süre hesaplanacak ve irtifak hakkının tapuya tescil edildiği veya kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanacaktır." hükmünde hukuka aykırı bir husus görülmemiştir.

324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, davaya konu edilen hükmünde hukuka aykırılık görülmediğinden, söz konusu Tebliğ'e dayanılarak tesis edilmiş olan, Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminde de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

İzmir ili, Çeşme ilçesinde kurulacak rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi için 15/06/2006 tarihinden itibaren 49 yıl süreyle davacı şirkete lisans verilmiştir.

Davacı şirket ile Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü, imarın … ilâ … parsel numaraları arasındaki Hazine taşınmazları üzerinde enerji santrali yapılmak üzere davacı şirket lehine 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin İrtifak Hakkı Sözleşmesi'ni 09/06/2009 tarihinde imzalamış ve aynı tarihte yer teslimi yapılmıştır.

İrtifak Hakkı Sözleşmesi'nin imzalandığı 09/06/2009 tarihinden 2015 yılı irtifak hakkı bedelinin belirlendiği 09/06/2015 tarihine kadar yıllık irtifak hakkı bedelleri %85 indirimli tahsil edilmiştir.

2016 yılı irtifak hakkı bedelinin ise, üretim lisansının verildiği tarihten itibaren 10 yıllık indirim süresinin dolduğundan bahisle 273.377,21-TL tutarında tahakkuk ettirilerek 09/06/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği hususu Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete bildirilmiştir.

Bunun üzerine, davacı şirket 13/06/2016 tarihli dilekçesiyle, indirimli irtifak hakkı bedeli ödeme başlangıç tarihinin 09/06/2009 tarihinden itibaren başlatılması gerektiği, 5346 ve 6446 sayılı Kanunlar gereğince irtifak hakkı bedellerinin yeniden hesaplanarak %85 oranında indirim uygulanması ve fazla ödenen tutarların iadesi istemiyle Çeşme Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'ne başvuruda bulunmuştur.

Bu başvurunun, 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisansının tarihi, on yıllık sürenin başlangıcı olarak kabul edilerek indirim yapılacak süre hesaplanacak ve irtifak hakkının tapuya tescil edildiği veya kullanma izni sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren kalan süre kadar indirim uygulanacaktır." ibaresi doğrultusunda şirkete verilen üretim lisans tarihinin 15/06/2006 olduğundan bahisle, 17/06/2016 tarihli işlem ile reddi üzerine dava konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Uyuşmazlık tarihi itibarıyla, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "bu Kanun'un yayımı tarihi itibarıyla işletmede olanlar dâhil, 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girecek bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksenbeş indirim uygulanır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz." kuralına yer verilmiştir.

Yine, uyuşmazlık tarihi itibarıyla, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinin dördüncü fıkrasında, bu Kanun'un yayımı tarihi itibarıyla işletmede olanlar dâhil 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girecek olan 5346 sayılı Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girecek olan Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanun'un 2. maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden,

ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, ilgili kurum tarafından verilmiş izin tarihinden itibaren yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanacağı, bunlardan Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmayacağı,

bu Kanun'un yayımı tarihinden önce kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektrik üretim tesisi yapılmak amacıyla ihalesi yapılan ya da sözleşmeye bağlanan maden sahalarında kurulmuş ve kurulacak tesislerin bu fıkrada yer alan indirim ve istisnalardan faydalanamayacağı, bu fıkra kapsamındaki sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Bakanlar Kurulu'nun yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlık, 5346 ve 6446 sayılı Kanunla öngörülen irtifak hakkı bedeli üzerinden hesaplanacak %85 indirim süresinin lisans tarihinden itibaren mi, yoksa irtifak hakkı sözleşmesinin imzalandığı tarihten itibaren mi başlayacağı hususundan kaynaklanmaktadır.

Kanun koyucu irtifak hakkı bedeli üzerinden hesaplanacak %85 indirim süresini 5346 sayılı Kanunda yatırım ve işletme dönemlerinin ilk 10 yılı, 6446 sayılı Kanunda ise ilgili kurum tarafından verilmiş izin tarihinden itibaren yatırım ve işletme dönemlerinin ilk 10 yılı olarak belirlemiştir.

Söz konusu indirim 5346 sayılı Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulumunu teşvik amacı taşımakta olup, anılan tesislerin işletmeye geçmesini özendirmektedir. Bu saikle indirim süresinin başlayacağı tarih işletme döneminden itibaren değil, üretim tesisinin işletme döneminden önceki yatırım dönemini de kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.

Aksinin kabulü hâlinde, yani indirim süresinin işletme döneminden itibaren başlatılması, üretim tesisi sahiplerinin 10 yıldan fazla süreyle irtifak hakkı bedeli indiriminden faydalanacağı anlamına gelir.

Üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilere Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından verilen üretim lisans tarihinin, yatırım döneminin başlayacağı tarih olarak kabul edilmesi gerekir. Zira, izin belgesi niteliğindeki lisans alındıktan sonra tesis kurmayı planlayan tüzel kişiler yatırımlarına başlayabilir. Lisans tarihi, aksi lisansta belirtilmedikçe, lisansa konu üretim tesisine ilişkin olarak hak ve yükümlülüklerin başladığı tarihtir.

Bu kapsamda, irtifak hakkı bedelinin indirimli ödenebilmesi lisansın bir sonucudur. Lisans verilmesi sonucuna bağlanan böyle bir hakkın başlangıcı olan sürenin, kamu kurum ve kuruluşlarının onay, ruhsat gibi daha sonraki tarihlerde vereceği çeşitli izinlerden sonra başlatılması kanun koyucunun muradına aykırı olduğu gibi, lisans hükümlerinin etkisizleştirilmesine de neden olacaktır.

Dolayısıyla, 324 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 10 yıllık indirim süresini üretim lisansının verildiği tarihten itibaren başlatan kuralının 5346 ve 6446 sayılı Kanunlara aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

Kaldı ki, 5346 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası ile 6446 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesinin 4. fıkrasında yapılan 25/11/2020 tarihli değişiklikle birlikte irtifak hakkı bedelinin %85 indirimli ödenmesine yönelik getirilen teşviğin lisans tarihinden itibaren 10 yıl boyuca uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Bu itibarla, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin irtifak hakkı bedelini indirimli ödeyeceği 10 yıllık sürenin üretim lisansı tarihinden itibaren başlayacağına ilişkin kuralda ve söz konusu kurala istinaden lisans tarihinden itibaren başlayan indirim süresinin bitmesinden dolayı irtifak hakkı bedelinin indirimsiz tahsil edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.