Danıştay 13. Daire E.2016/418 K.2023/2743

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 21/02/2021 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle yapılan Bahçelievler ilçesi,... Lisesi kantininin kiraya verilmesine ilişkin ihale sonucunda tespit edilen 6.250,00-TL kira bedeli ile ihaleyle ilgili diğer bedellerin ödenmesi gerektiğine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Bahçelievler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin kira bedeline yönelik kısmının iptali ile fazladan ödendiği ileri sürülen 10.155,90-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce Dairemizin 13/04/2015 tarih ve E:2013/1764, K:2015/1432 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; davacının ...

Lisesi kantininin işletilmesi amacıyla, Okul Aile Birliği ile 22/04/2006 tarihinde kira sözleşmesi imzaladığı, sözleşme süresinin 5 yıl olduğu, kira sözleşmesinin bitmesi üzerine davacı tarafından kantin işletme ihalesinin pazarlıkla yapılması için Okul Aile Birliğinden talepte bulunulduğu, bu talebe istinaden pazarlık usulü ile yapılan ihalenin 6.250,00-TL aylık kira bedeli teklif eden davacının üzerinde bırakıldığı, ihalenin onaylanmasına müetakip aylık kira bedeli ve ilgili mevzuat uyarınca ödenmesi gereken diğer katkı paylarının ödenmesi için davacıya bildirimde bulunulması üzerine bakılan davanın açıldığı,

kantin kira bedelinin davalı idare tarafından re'sen ve tek taraflı olarak belirlenmesinin söz konusu olmadığı, davacının ihalede teklif ettiği aylık kira bedelinin ödenmesine ilişkin olduğu, her ne kadar davacı tarafından kira sözleşmesini itirazi kayıtla imzaladığı ve tespit edilen 6.250,00-TL kira bedelinin ÜFE oranından daha fazla oranda artırılarak belirlendiği, eski sözleşmenin hâlen devam ettiği ve bu sözleşmedeki kira bedeli esas alınarak yeni kira bedelinin tespit edilmesi gerektiği iddia edilmişse de, davacının ihaleye çıkılması talebine istinaden Okul Aile Birliğince pazarlık usulü ile ihale yapıldığı,

ihalede davacı tarafından 6.250,00-TL aylık kira bedeli teklif edildiği, davacı tarafından ihalenin iptali istemiyle dava açılmadığı, söz konusu bedel üzerinden davalı idare ile kantin işletme sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmede "kira artışının ÜFE'ye ve kanuna aykırı yapıldığı" itirazı ileri sürülse de, bu itirazın kira artış oranı ile ilgili olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacı tarafından fazladan ve haksız şekilde ödendiği ileri sürülen 10.155,90-TL kira bedelinin iadesi talebinin de yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, mevzuat ve uygulamalar kapsamında serbest iradesiyle örtüşen, hukuken geçerli bir ihale gerçekleştirilmediği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 339/2. maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarının hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağının düzenlendiği, emredici nitelikte olan hüküm dikkate alınmaksızın okul kantininin pazarlık usulüyle yeni bir ihale yapılmış gibi yeniden kiralanmasının mevzuata açıkça aykırı olduğu,

kira artışının ÜFE oranları baz alınarak yapılacağı, ÜFE oranlarını aşan oranlarda artış yapılabilmesi için artışı gerekli ve haklı kılacak önemli ölçüde bir değişimin yaşanması gerektiği, olayda böyle bir durum yaşanmadığı gibi, aksine öğrenci mevcudunda azalma olduğu, tespit edilen muhammen bedelin kiracılık ilişkisi devam eden kiracılar için uygulanmasının söz konusu olmadığı, kira artışı ve uygulamasının sözleşmesel ilişkiye ve bağlı mevzuata açıkça aykırı olduğu,

sözleşmedeki fahiş kira bedelinin indirilmesi ve kira bedelinin tespiti istemiyle açılan davada, davanın kabulüne ve aylık kira bedelinin 3.320,00-TL olarak tespitine karar verildiği ve söz konusu kararın onandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz edilen Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı ile … Lisesi Okul Aile Birliği arasında okul kantinini işletmek üzere 22/04/2006 tarihinde 1 yıllığına kantin işletme sözleşmesi imzalanmış, sözleşme süresi 5 yıl boyunca uzatılmıştır.

Davacı tarafından 15/02/2012 tarihli başvuruyla, okul kantini işletme sözleşmesinin bittiği, Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin Geçici 2. maddesi kapsamında pazarlık usulü ile söz konusu kantini yeniden kiralamak istediği belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.

21/02/2012 tarihli İhale Komisyonu kararıyla, 21/02/2012 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda aylık 6.250,00-TL bedel üzerinden söz konusu okul kantinin davacıya yeniden kiralanmasına karar verilmiştir.

… tarih ve … sayılı Bahçelievler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemiyle, ihalenin 21/02/2012 tarihinden geçerli olmak üzere yapıldığı, aylık kiranın 6.250,00-TL olduğu, %3 arz bedeli düşüldükten sonra kalan net kiranın ise 6.062,00-TL olduğu, bunun üzerinden hesaplanan %6 kati teminatın 1.741,08-TL, %3 arz bedelinin 1.687,50-TL, %80 okul payının 4.850,00-TL, %10 ilçe payının 606,25-TL, %10 il payının 606,25-TL olduğu, sözleşme imzalamak üzere 21/02/2012 tarihinden itibaren 10 gün içinde belirtilen söz konusu bedelleri ilgili banka şubelerine yatırarak diğer belgelerle birlikte İhale Komisyonu Başkanlığına başvurması gerektiği davacıya bildirilmiştir.

Davacı tarafından, 29/02/2012 tarihinde ...Okul Aile Birliği ile 1 yıllığına sözleşme imzalanmış, devam eden süreçte ihale sonucunda ortaya çıkan toplam 10.155,90-TL kira bedeli farkı geçmişe dönük olarak muhtelif tarihlerde davalı idareye ödenmiştir.

Bunun üzerine … tarih ve … sayılı Bahçelievler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin kira bedeline ilişkin kısmı ile fazladan ödendiği ileri sürülen 10.155,90-TL zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından açılan kira davasında (kira parasının tespiti istemli). Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "...

Tüm dosya kapsamı itibarıyla davacının dava konusu mecuru 23/06/2010 başlangıç tarihinden itibaren kiraladığı; davacı ile davalı arasında 21/02/2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık kira bedelinin 6.250,00-TL olarak kararlaştırıldığı; ancak davacının ihtirazı kayıtla sözleşmeyi imzaladığı, zira kira artışının ÜFE oranında yapılmadığını, kanuna aykırı yapılan artış nedeni ile dava hakkını saklı tuttuğunu belirttiği görülmüş, böylelikle davacının kira sözleşmesini serbest iradesi ile imzalamadığı anlaşılmış.

09/02/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayınlanan Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin değişik geçici 2. maddesi yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce sözleşmesi sona eren veya devam eden ve sözleşme bitim tarihi itibarıyla sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren kantin, yemekhane ve kafetarya gibi yerleri işleten kiracıların talep etmeleri hâlinde yönetmelikle getirilen değişiklik ile pazarlık usulü sonucu kiralanacağının kararlaştırıldığı, ancak, dava konusu mecurun sözleşmesinin iş bu yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce başladığı ve devam ettiği;

davacının yukarıda da belirtildiği üzere sözleşmeyi serbest iradesi ile imzalamadığı ve bu anlamda pazarlık usulünü kabul etmediği, böylelikle ÜFE artış oranı üzerinden yapılan artış sonucu aylık kira bedelinin 3.320,00-TL olduğu belirlenmiş, davacı vekili bu bedeli kabul ettiklerini beyan edip beyanını imzası ile tasdik etmiş olduğundan bu miktar üzerinden kiranın tespiti" gerekçesiyle davanın kabulü ile 21/02/2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık kira bedelinin 3.320,00-TL olarak tespitine karar verilmiş, karara karşı yapılan temyiz başvurusu ise Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:...,

K:... sayılı kararıyla reddedilerek söz konusu karar onanmıştır.

Bu durumda, davacı tarafından açılan kira davasında aktarılan Sulh Hukuk Mahkemesi kararıyla, … Lisesi Kantini'nin aylık kira bedelinin 3.320,00-TL olarak belirlenmiş olduğu dikkate alındığında, aylık kira bedelinin 6.250,00-TL olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamakta olup, davalı idarece aylık kira bedelinin 3.320,00-TL olarak belirlenmesi suretiyle davacı tarafından fazladan ödenen kira bedellerinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iade edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.