Danıştay 13. Daire E.2018/2701 K.2023/5232

Dava konusu istem: Bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 23/07/2013 tarihinde yapılan denetimde ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 70.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacının istasyonunda bulunan fiyat ilan panosunda yer alan tavan fiyatların üzerinde akaryakıt satışı yaptığı sabit ise de; davalı idare tarafından, idarî para cezasının hangi nedenle üst sınıra (72.751,00-TL) çok yakın bir meblağ olan 70.000,00-TL olarak verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulamadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği,

her ne kadar, davacıya verilen cezanın doğrudan üst sınırdan (72.751,00-TL) verilmediği görülmekte ise de, cezanın üst sınıra çok yakın bir meblağ olan 70.000,00-TL olarak verilmesinin de doğrudan üst sınırdan ceza verilmesi ile aynı nitelikte olduğu, muhatabı üzerinde doğurduğu sonuçlar bakımından aynı ağırlıkta olduğu anlaşıldığından, davacıya üst sınırdan idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya ait istasyonda 23/07/2013 tarihinde yapılan denetimde fiyat ilan panosu ile akaryakıt panoları arasında fiyat farkı olduğu hususunun düzenlenen tutanak ile sabit olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun biçimde tesis edildiği, piyasalarda dengeli ve düzenli bir uygulamanın tesis edilmesi, petrol piyasasında cezanın caydırıcılığının sağlanması açısından, herkese karşı adil ve eşit olmak için Kurul tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanıldığı, uygulamada yasaya ve hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacının "… Sitesi Karşısı No:… AĞRI" adresinde faaliyet gösteren istasyonunda 23/07/2013 tarihinde yapılan denetimde, fiyat ilan panosunda motorinin litre fiyatının 3,50-3,74-TL olarak ilan edilmesine rağmen 3,85-4,46-TL üzerinden satışa sunulduğu, istasyon ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığı tespit edilmiş ve bu husus … sayılı tutanakla kayıt altına alınmıştır.

Bu tespit üzerine düzenlenen soruşturma raporu ile getirilen teklife istinaden davacının 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile Petrol Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 13. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine aykırı hareket ettiğinden bahisle dava konusu Kurul kararıyla davacıya 70.000,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir."; ikinci fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; 19. maddesinin 7. fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca binbeş yüz Türk Lirasından yetmişbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bayilik lisansı kapsamında faaliyette bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonunda 23/07/2013 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanakta, ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiği görüldüğünden, dava konusu idari para cezası tesisine dayanak olan fiilin sabit olduğu kuşkusuzdur.

Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, eylem nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı kanun maddesinde idarî para cezası için alt ve üst sınır belirlenmiş olması ve idarenin takdir yetkisini üst sınırdan kullanarak idarî para cezası verilmesi gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır.

Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerinin korunması ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Olayda da, bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, lisansın kendisine tanıdığı haklar dışında faaliyette bulunduğu açıktır.

Bu nedenle sabit olduğu anlaşılan eylemin ağırlığı ve yürütülen faaliyetin niteliği göz önüne alınarak kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.

Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 23/07/2013 tarihinde yapılan denetimde, satışa sunulan motorinin litre fiyatının fiyat ilan panosunda 3,50-3,74-TL, pompada yapılan kontrolde ise 3,85-4,46-TL olduğu tespit edilmiş, Dairemizin 24/10/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "denetim tarihi olan 23/07/2013 tarihinde davacının bağlı olduğu dağıtım şirketince, davacının faaliyette bulunduğu bölgede belirlenen akaryakıt tavsiye fiyatları" istenilmiş, davalı idare tarafından verilen cevapta, davacının denetim tarihi itibarıyla dağıtıcısı olan … Petrolcülük San. A.Ş. tarafından Ağrı ili özelinde Kurum'a bildirilen ve 23/07/2013 tarihinde geçerli olan bayiler için tavsiye edilen akaryakıt satış fiyatının motorin için litre başına 4,44-TL olduğu bildirilmiştir.

Bu durumda, davacının fiyat ilan panosunda yer alan fiyatın ve bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının üzerinde fiyatla akaryakıt satışı yaptığı, dolayısıyla davacının fiilinin … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılan "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" kapsamında olmadığı,

bu sebeple 7164 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile değiştirilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan ihtar müessesesinin somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağı anlaşıldığından, bayilik lisansı sahibi davacıya ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt sattığından bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.