Danıştay 13. Daire E.2018/3279 K.2023/6442

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete aiit akaryakıt istasyonunda 22-24/04/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen denetimde, motorini tağşiş etmek suretiyle teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiği tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca 170.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde alınan numunelerin TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'ne teslim edildiği, akaryakıta tağşiş ve/veya hile amacıyla katılabilecek ürünler bulundurulduğu tespit edildiğinden bahisle dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, TÜBİTAK MAM'ın ..., ... sayılı analiz raporları ile davacı şirkete ait alınan numunelerin ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu ve solvent özelliği içerdiğinin belirtildiği, ... sayılı analiz raporları ile motorin numunesinin ulusal marker seviyesinin geçerli olduğu,

ancak ilgili teknik düzenlemelere aykırı olduğu ve numunenin yağ içerdiğinin bildirildiği, her üç raporda da alınan numunelerin teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğundan bahsedildiği, bu durumda, davacının 5015 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemelere aykırı davrandığının açık olduğu ve bilimsel raporlar ile de durumun ortaya konulduğu görüldüğünden dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacıya ait akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilen denetimde alınan numunelerin TUBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'ne gönderildiği, TUBİTAK MAM'ın ... sayılı analiz raporu ile, ulusal marker seviyesinin geçerli olduğu, ancak teknik düzenlemelere aykırı olup yağ içerdiğinin belirtildiği, davacı hakkında adlî ve idarî yönden soruşturma başlatıldığı, istasyon sahipleri hakkında, ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen davada, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "EPDK, TUBİTAK MAM ve ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi tarafından alınan raporların birbiriyle çeliştiği, son rapor olan ODTÜ Petrol Araştırma Merkezinin ... tarih ve ... sayılı raporuna göre, motorinin standardına (teknik düzenlemelere) uygun olduğunun anlaşıldığı, Mahkemece çelişkinin giderilmesi adına yapılan yazışmalarda, müzekkereye, şahit numunelerin TUBİTAK MAM'da bulunmadığına dair cevap verildiği, bu nedenle çelişkilerin giderilemediği,

dolayısıyla "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereğince, sanıkların lehine olan ODTÜ Petrol Araştırma Merkezinin ... tarih ve ... sayılı raporuna itibar edildiği" gerekçesiyle sanıkların beraatine karar verildiği, anılan kararın temyizi aşamasında, davalı idarenin ... günlü ve ... sayılı yazısı ile, alınan akaryakıt numunelerine ilişkin analiz raporlarına itiraz edilmesi için ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nce ifade edilen şahit numunenin bulunamadığı gerekçesinin doğru olup olmadığının Kurum'a bildirilmesinin TÜBİTAK MAM'dan istenildiği, TUBİTAK MAM'ın 24/03/2016 tarihli cevabi yazısında; ''söz konusu şahit numunelerin Kurum'a teslim edildiğine dair numune teslim tutanağının gönderilmesi halinde, numunelerin muhafaza edilip edilmediğinin değerlendirilebileceği, alınan numunelerin Kurumda muhafaza edildiği ve mahkemenin onay vermesi halinde şahit numuneler üzerinde inceleme yapılmasının mümkün olduğu" hususlarının davalı idareye bildirildiği,

Dairelerinin 11/04/2018 tarihli ara kararı ile davalı idareden, TUBİTAK MAM'da bulunan şahit numunenin analizinin yapılıp yapılmadığının, yapılmış ise sonucunun bildirilmesinin istenildiği, cevaben gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda, bahse konu şahit numunenin açtırıldığına ilişkin bilgi ya da belgeye rastlanılmadığının belirtildiği,

bu durumda, laboratuvar analiz raporlarının çelişkili olması ve TUBİTAK MAM'daki şahit numuneler üzerinde yeni bir incelemenin de yaptırılmamış olması karşısında, davacıya idari para cezası verilmesine dayanak teşkil eden eylemin sübut bulduğunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konulamadığı anlaşıldığından dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunelerin TÜBİTAK tarafından incelenmesi sonucunda numune alınan motorinin tağşiş edildiğinin tespit edildiği, davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğinden bahisle dava konu işlemin tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı ile faaliyette bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonunda 22-24/04/2013 tarihlerinde yapılan denetimlerde ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakıt tespit edilmiş ve (1) ve (2) numaralı yeraltı tanklarından alınan numuneler analiz yapılmak üzere TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'ne (TÜBİTAK MAM) gönderilmiştir.

(1) numaralı yer altın tankından alınan ... etiket seri numaralı numune ile (1) numaralı yer altı tankının alt bölümünden alınan ... etiket seri numaralı numunenin incelenmesi neticesinde oluşturan ... ve ... numaralı analiz raporlarında "ulusal marker seviyesi geçersiz" ve "numunenin solvent özelliği gösterdiği" yönünde tespitlerde bulunulmuş, sonrasında davacıya ait akaryakıt istasyonunda tağşişe yarayan ürün bulundurulduğundan bahisle 170.000-TL idari para ceza verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı tesis edilmiştir.

(2) numaralı yer altı tankından alınan ... etiket seri numaralı numunenin incelenmesi neticesinde oluşturulan ... sayılı raporda "numunenin ulusal marker seviyesi geçerli ve motorin esaslı olduğu ancak yağ içerdiği" yönünde tespitlerde bulunulmuş, sonrasında motorini tağşiş etmek suretiyle teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiği tespit edildiğinden ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Bayiler" başlıklı 8. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde, "Bayiler lisanslarının devamı süresince; ... b) Tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ürünlerin akaryakıta katılmaması ve istasyonda bulunmaması, ile yükümlüdür", fiil tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendinde, "... c) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir: ... 3) 5 inci, 6 ncı, 8 inci ve 17 nci maddelerin ihlali. ..." (d) bendinde " 8 inci maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yer alan cezanın beşte biri uygulanır." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu idari para cezasına esas denetimdeki tespitler nedeniyle yürütülen ceza kovuşturmasında, ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin talebi üzerine ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi (ODTÜ PAM) tarafından hazırlanan raporda, bahsi geçen denetimde alınan her üç numunenin de ulusal marker seviyesinin geçerli ve teknik düzenlemelere uygun olduğu tespit edilmekle birlikte raporun sonuç bölümünde, "TUBİTAK MAM tarafından verilen deney raporlarındaki numunelerin analiz sonuçları ile ODTÜ PAL tarafından verilen deney raporlarındaki şahit olarak istasyonda bırakılan numunelere ait analiz sonuçları incelendiğinde, her iki laboratuvara ait ölçüm değerlerinin birbirinden farklılık gösterdiği saptanmıştır.

Akredite iki laboratuvarın aynı numunede yaptığı ölçüm değerlerinin bu derece farklılık göstermesi beklenmemekte olup analiz edilen numunelerin aynı numune olmadığı sonucuna ulaşılmıştır." şeklinde kanaat belirtilmiştir.

Bunun üzerine ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla, "TÜBİTAK'tan raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için numuneler istenilmesine rağmen numunelerin mevcut olmadığına ilişkin cevap verildiği görüldüğünden yeniden inceleme yaptırma olanağının kalmadığı anlaşılmaktadır." ifadelerine yer verilmek suretiyle beraat kararı verilmiştir.

Davalı idare tarafından, ODTÜ PAM tarafından incelenen numuneler davacıda bulunan numuneler olduğundan "şahit numune" olarak nitelendirilemeyeceği ve değiştirilmiş olabileceği, şahit numunelerin TÜBİTAK'ta mevcut olduğu, istenilmesi durumunda incelenebileceği, verilen beraat kararının da bu gerekçelerle temyiz edildiğinin belirtildiği görülmektedir.

Dairemizin 23/10/2023 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK MAM'dan "Uyuşmazlık konusu Kurul kararının dayanağı olan, anılan raporlarda incelenen ve yed-i emin sıfatıyla Kurumunuza bırakılan şahit numunelerin bulunup bulunmadığının, bulunuyor ise sağlıklı sonuç vermeye uygun olup olmadığının, daha önce incelenip incelenmediğinin, incelenmiş ise buna ilişkin analiz raporunun mevcut olup olmadığının sorulmasına, konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine," karar verilmiş, TÜBİTAK MAM'ın ... tarihli yazısı ile "Bahse konu muayene raporlarına ait, ... — ... — ... mühür numaralı şahit numuneler sağlıklı sonuç vermeye uygun şekilde tarafımızda muhafaza edilmiş olup, onayınız olması halinde ürünler üzerinde inceleme gerçekleştirilebilir." şeklinde cevap verilmiştir.

Bu durumda, aynı numunelere ilişkin TÜBİTAK ve ODTÜ tarafından hazırlanan ve farklı sonuçlara ulaşılan iki raporun bulunduğu, ODTÜ PAM tarafından düzenlenen raporda yer alan "TÜBİTAK'ta incelenen numuneler ile kendileri tarafından incelenen numunelerin aynı olamayacağı" yönündeki tespit göz önüne alındığında isnat edilen eylemin sübut bulup bulmadığının şüpheden uzak ve kesin olarak ortaya konulabilmesi için Dairemizin 23/10/2023 tarihli ara kararı ile sorulan "... tarih ve ... sayılı raporda incelenen, ... etiket seri numaralı numuneye" ilişkin şahit numunenin,

önceki analiz raporlarının da tebliğ edilmesi suretiyle TÜBİTAK MAM tarafından analiz edilmesinin ardından işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından eksik incelemeye dayanılarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.