Danıştay 13. Daire E.2018/3618 K.2020/3392

Dava konusu istem: Kastamonu ili, Devrekani ilçesinde bulunan Aybige Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali projesi için 2017 yılı YEK Destekleme Mekanizmasından (YEKDEM) yararlanma istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin ve bu işleme karşı yapılan itirazın söz konusu başvurunun şirkete ait üretim tesisinin başvuru tarihi itibarıyla kısmen veya tamamen işletmeye geçmediğinden bahisle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Anayasa’nın 124. maddesi gereği başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği, yönetmeliğin, yasa tekniği ve birtakım güçlükler nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebileceği, kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınmasının zorunlu olduğu,

yasayı ve yasanın amacını aşan veya yasa konusu alanlara giren nitelikte düzenleme yapma olanağı bulunmadığı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun dava açma süresi başlıklı 7. maddesinin dördüncü fıkrasında, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı hükmünün yer aldığı, dava konusu olayda.

YEKDEM'den yararlanabilmek için, 5346 sayılı Kanun'un amir hükmü gereği, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği 18/05/2005 tarihinden 31/12/2015 (Bakanlar Kurulu kararıyla 31/12/2020) tarihine kadar işletmeye girmiş veya girecek YEK Destekleme Mekanizmasına tabi üretim lisansı sahibi olmak yeterli iken, Yönetmelikle, başvuru yapan tüzel kişilerin üretim tesislerinin, başvuru tarihi itibarıyla kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olması koşulu getirilen düzenlemenin, Kanunla tanınan bir hakkın idari işlemle daraltılması anlamına geldiği,

bu durumun, yukarıdan aşağıya doğru "Anayasa", "Kanun", "Kanun Hükmünde Kararname", "Tüzük", "Yönetmelik" ve "diğer alt düzenleyici işlemler" şeklinde sıralanan normlardan, alt kademede yer alanın, üst kademedeki norma aykırı olması veya onun kapsamını aşan düzenlemeler içermesinin mümkün olmadığını ifade eden normlar hiyerarşisi ilkesiyle bağdaştırılması olanağı bulunmadığı, davacı şirket tarafından, mevzuatta belirtilen süreden önce 18/10/2016 tarihinde yapılan başvuru sonrasında geçici kabulü yapılarak, tesisin elektrik üretimine başladığının belirtildiği,

dolayısıyla 31/12/2020 tarihinden önce işletmeye girme koşulunun yerine getirildiği anlaşıldığından, davacı şirketin başvurusunun ve 16/11/2016 tarihli dilekçe ile yapılan itirazının, Kanunu aşar nitelikteki Yönetmelik düzenlemesi nedeniyle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, YEKDEM'in takvim yılı bazlı işletilen bir mekanizma olduğu, bu sisteme yıl esasına göre dâhil olunması gerektiği, 5346 sayılı Kanun'a göre ilgili yıl 30 Kasım tarihine kadar Kurum tarafından yayımlanacak listede işletmeye giriş tarihlerine yer verilmesi gerektiği, Kurum'un anılan başvuruları inceleyip 30 Kasım tarihine kadar hak kazananları yayımlaması gerektiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, YEKDEM'e süresi içerisinde usulüne uygun olarak başvuruda bulunulduğu, 5346 sayılı Kanun'un sağladığı hakkın düzenleyici idari işlem aracılığıyla sınırlandırıldığı, idari düzenlemelerin değil kanunun uygulanması gerektiği, idari düzenlemelerin ve uygulamanın kanuna aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete, Aybige Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali tesisinde üretim faaliyeti göstermek üzere 29/09/2011 tarih ve EÜ/3433-3/2078 numaralı üretim lisansı verilmiştir. Şirket tarafından, 18/10/2016 tarihinde tesisin 2017 yılı YEKDEM'den yararlanması istemiyle başvuru yapılmıştır. Başvurunun incelenmesi neticesinde, üretim tesisinin başvuru tarihi itibarıyla kısmen veya tamamen işletmeye geçmediğinden bahisle davacı şirkete ön YEK listesinde yer verilmemiştir. Sonrasında, 16/11/2016 tarihinde davalı idareye itiraz edilmiş, anılan başvurunun ve yapılan itirazın reddine karar verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği 18/5/2005 tarihinden 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girmiş veya girecek YEK Destekleme Mekanizmasına tâbi üretim lisansı sahipleri için, bu Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyatlar, on yıl süre ile uygulanır.

Ancak, arz güvenliği başta olmak üzere diğer gelişmeler doğrultusunda 31/12/2015 tarihinden sonra işletmeye girecek olan YEK Belgeli üretim tesisleri için bu Kanuna göre uygulanacak miktar, fiyat ve süreler ile kaynaklar Cetveldeki fiyatları geçmemek üzere, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir."; ikinci fıkrasında, "YEK Destekleme Mekanizmasına bir sonraki takvim yılında tâbi olmak isteyenler YEK Belgesi almak ve 31 Ekim tarihine kadar EPDK’ya başvurmak zorundadır.

"; üçüncü fıkrasında, "YEK Destekleme Mekanizmasında öngörülen süreler; tesislerden işletmedekiler için işletmeye girdiği tarihten, henüz işletmeye girmemiş olanlar için işletmeye girecekleri tarihten itibaren başlar..."; dördüncü fıkrasında, "YEK Destekleme Mekanizmasına tâbi olanların listesi ile bunlara ait tesislerin işletmeye giriş tarihlerine, yıllık elektrik enerjisi üretim kapasitelerine ve yıllık üretim programına ilişkin bilgiler, kaynak türlerine göre her yıl 30 Kasım tarihine kadar EPDK tarafından yayımlanır."; altıncı fıkrasında, " ... Bu fıkra kapsamındaki PMUM dâhil uygulamalara ilişkin usul ve esaslar, EPDK tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.

" kuralına yer verilmiştir.

Madde gerekçesinde, YEKDEM'e tâbi olmak isteyenlerin, YEK Belgesi ile lisans alması, 31/12/2015 tarihinden önce üretim tesislerinin işletmeye girmesi ve her yıl 31 Ekim tarihinden önce Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na başvuruda bulunması gerektiğinin, yeni tesislerin yapımını özendirmek amacıyla YEKDEM'de öngörülen sürelerin tesislerin işletmeye girdiği tarihten itibaren başlayacağının, ancak YEKDEM'e tâbi olanların yıl içerisinde YEKDEM dışına çıkamayacaklarının belirtildiği görülmektedir.

5346 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, YEK Destekleme Mekanizması'nın; bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişiler ile Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi yapan kışilerin yararlanabileceği süreleri kapsayan destekleme mekanizması olduğu;

ikinci fıkrasında, YEKDEM'in, Piyasa İşletmecisi tarafından takvim yılı bazında işletileceği, YEKDEM’e bir takvim yılı için tâbi olan üretim lisansı sahiplerinin, uygulamaya dâhil oldukları takvim yılı içerisinde YEKDEM’den çıkamayacağı.

7. maddesinde, başvurusu değerlendirmeye alınan tüzel kişilerden bir sonraki takvim yılında YEKDEM’den yararlanabilecek olanları içeren nihai YEK listesinin, 6. ve 8. madde hükümleri dikkate alınarak 30 Kasım tarihine kadar sonuçlandırılacağı, nihai YEK listesinde kaynak türlerine göre YEKDEM’e tâbi olan üretim lisansı sahiplerine ait tesislerin işletmeye giriş tarihlerine, yıllık elektrik enerjisi üretim kapasitelerine ve yıllık üretim programına ilişkin bilgilerin yer alacağı, YEKDEM’e esas üretim döneminin, her takvim yılının birinci günü başlayıp son günü itibarıyla nihayet bulacağı.

8. maddesinin birinci fıkrasında, Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olup ilgili Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş tarihe kadar kısmen veya tamamen işletmeye girmiş veya girecek olan üretim tesislerine ilişkin üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin, lisansına derç edilen ilk kurulu gücün; tamamının işletmeye giriş tarihinden, tamamı işletmeye girmeden YEKDEM’e katılması hâlinde, YEKDEM’e ilk katıldığı tarihten itibaren on yıl süreyle YEKDEM’den yararlanabileceği;

ikinci fıkrasında, birinci fıkra kapsamında başvuru yapan tüzel kişilerin üretim tesislerinin, başvuru tarihi itibarıyla kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olması ve YEKDEM’e kayıt amacıyla Kuruma yapacakları başvurunun Yönetmelik hükümlerine göre kabul edilmesinin gerektiği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

YEKDEM'den yararlanmak için başvuru sahiplerinin YEK Belgesi ile üretim lisansı alması ve 31 Ekim tarihine kadar Kuruma başvurmalarının mevzuat gereği bir zorunluluk olduğu, her yıl 31 Ekim tarihinden sonra ileriye dönük olarak üretim tesislerinin işletmeye geçeceğinin taahhüt edilmesinin cari yıl içerisinde YEKDEM'den yararlanılabileceği anlamına gelmediği, çünkü sistemden yararlanmak için öngörülen sürelerin tesislerin işletmeye girdiği tarihten itibaren başlayacağı, kaldı ki YEKDEM'e tâbi olanların listesi ile bunlara ait tesislerin işletmeye giriş tarihlerine, yıllık elektrik enerjisi üretim kapasitelerine ve yıllık üretim programına ilişkin bilgilerin her yıl 30 Kasım tarihine kadar Kurum tarafından yayımlanacağının kurala bağlandığı görülmektedir.

Davacı şirket tarafından YEKDEM'den yararlanmak için başvuru tarihi itibarıyla üretim tesislerinin kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olması şartına ilişkin Yönetmelik hükmünün Kanun'a aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, takvim yılı bazında YEKDEM'den yararlanacakların belirlenmesi için tesislerin 31 Ekim tarihine kadar üretim faaliyetine başlamış olması kanunî bir zorunluluktur. Aksi takdirde, yıl içerisinde herhangi bir zaman diliminde yapılacak başvuruların da değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna ulaşılır ki, bu durum sistemin işleyiş amacına uygun düşmemektedir.

Öte yandan, her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin 5346 sayılı Kanun'u aşar nitelikte sınırlandırıcı mahiyette olduğundan bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, anılan Yönetmeliğin birinci fıkrasının ve ikinci fıkrasında yer alan "üretim tesislerinin, başvuru tarihi itibarıyla kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olması ve" ibaresinin iptali istemiyle açılan davalarda, Dairemizin 25/11/2020 tarih ve E:2018/1400, K:2020/3327 sayılı ve 25/11/2020 tarih ve E:2019/319, K:2020/3315 sayılı kararlarıyla dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmeyerek davaların reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, 2017 yılı için YEKDEM'den yararlanmak amacıyla süresinde başvuruda bulunan davacı şirkete ait Aybige Regülatörü ve HES projesinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 26/12/2016 tarihinde geçici kabulünün yapıldığı, oysa ki YEKDEM'e ilişkin sürelerin işletmeye girmemiş olan tesisler için işletmeye girecekleri tarihten itibaren başladığı, sisteme ilişkin üretim döneminin ise takvim yılı bazında işlediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.