Danıştay 13. Daire E.2018/43 K.2023/4610

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 14/04/2015, 20,21,22/04/2015 tarihlerinde yapılan denetimlerde, bazı tanklarını otomasyon sistemine bağlı hâlde bulundurmadığı ve otomasyon sistemine müdahale ederek otomasyon sisteminin çalışmasına engel olduğundan bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 80.106,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Kurulu (Kurul) kararının ilgili kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının eyleminin sabit olduğu, buna dayalı olarak verilen idari para cezasında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacının bazı tanklarını otomasyon sistemine bağlı bulundurmadığı açık ise de, davalı idarece idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği, bu itibarla, herhangi bir kriter gözetilmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle kanunda öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, düzenleyici ve denetleyici kurumlardan olmaları nedeniyle piyasa ve sektörle ilgili alınan Kurul kararlarına karşı açılan davaların 2577 sayılı Kanun uyarınca temyiz edilebileceği, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, takdir yetkisinin ayrım yapılmadan her lisans sahibine üst sınırdan kullanıldığı, ceza uygulanan fiillerin failin kusuruyla meydana geldiği ve ekonomik olarak da uygulanan cezaların failin mahvına sebebiyet verecek miktarda olmadığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 14/04/2015, 20,21,22/04/2015 tarihlerinde yapılan denetimlerde, bazı tanklarını otomasyon sistemine bağlı hâlde bulundurmadığı ve otomasyon sistemine müdahale ederek otomasyon sisteminin çalışmasına engel olduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca davacıya, … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla 80.106,00-TL idari para cezası verilmiş, anılan Kurul kararının ilgili kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinde, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır. (...)" kuralına yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirası'ndan yetmiş bin Türk Lirası'na kadar idarî para cezası verilir." kuralı yer almıştır.

5015 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nca hazırlanan, 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararı'nın 5. maddesinde, bayilik lisansı sahibinin istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamayacağı kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait akaryakıt istasyonunda muhtelif tarihlerde yapılan denetimlerde, "otomasyon sisteminde 5 adet yer altı tankı göründüğü, ancak bu tanklardan otomasyonda (1) numaralı yer altı tankı olarak belirtilen tankın otomasyon bağlantısının olmadığı gibi ekranda off-line olarak göründüğü, buna karşın anılan tanka bağlı olduğu görülen pompadan aktif olarak satış yapılabildiği, vaziyet planında 5. sırada yer alan ve otomasyon sisteminde (4) numaralı yer altı tankı olarak gösterilen tankın otomasyon sistemine bağlı olmadığı,

otomasyon sisteminde off-line olarak gözüktüğü, (2) numaralı yer altı tankında otomasyon sistemini çalıştıran şamandıraların bulunduğu prob sökülerek bakıldığında, probun alt ucundan yaklaşık bir metre yüksekliğe plastik kelepçe takılmış olduğu, bu kelepçe ile şamandıraların yakıt dolumu yapıldığında yukarı hareketinin engellendiği, otomasyon sisteminde (4) numaralı tankın otomasyon sisteminde off-line olarak gözüktüğü, otomasyon sisteminin çalışmasını sağlayan probların tanktan sökülerek tank ağzının yanına bırakıldığı, akaryakıt istasyonunda yapılan kazıda bir adet yer altı tankı bulunduğu,

tankın içerisindeki akaryakıtı başka yerlere aktarmaya yarayan motor bulunduğu, dolayısıyla davacının, bazı tanklarını otomasyon sistemine bağlı hâlde bulundurmadığı ve otomasyon sistemine müdahale ederek otomasyon sisteminin çalışmasına engel olduğu"nun tespit edildiği, bu durumda, idari yaptırıma konu eylemin gerçekleştirildiği sabit olduğundan, davacıya idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, istasyon otomasyon sisteminin irade dışı bir sebeple sağlıklı çalışmadığını doğrulayacak hukuki bir gerekçenin ileri sürülmediği, mevzuatla yasaklanmış olan piyasa faaliyetleri kapsamında ticari faaliyet yürütüldüğü, fiilin niteliği itibarıyla iradi bir davranış sonucu gerçekleştiği anlaşıldığından, davalı idarenin ilgili mevzuatta belirlenen üst sınırdaki tutar üzerinden takdir hakkını kullanmasında hukuka, adalete, hakkaniyete ve ölçülülük ilkesi yanında, 5015 sayılı Kanun'un amaçlarına aykırılık; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.