Danıştay 13. Daire E.2019/1745 K.2023/4042

Dava konusu istem: Mülkiyeti Meram Belediyesi'ne ait. Mahallesi,. Caddesi, No:…, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan -2. kat 2.782,00 m², -1. kat 3.347,00 m² ve zemin kat 215,00 m² olmak üzere toplam 6.344,00 m²’lik yüzme havuzu ve spor merkezinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10 (on) yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin 18/10/2017 tarihinde gerçekleştirilen ihale üzerinde bırakılan davacının,

geçici teminatı kesin teminata çevirerek sözleşme imzalamadığından bahisle geçici teminat ve iştirak teminatının irat kaydı üzerine anılan teminatların iadesi için yaptığı 14/12/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlem ile 80.000,00-TL iştirak teminatı ve 12.000,00-TL geçici teminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda.

2886 sayılı Kanun'un "Geçici teminat” başlıklı 25. maddesinde, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin %3'ü oranında geçici teminat alınacağı öngörülerek, 57. maddesinde belirtilen durumda geçici teminatın irat kaydedilmesine yönelik idari yaptırım düzenlenmesine karşın, söz konusu Kanun'da ihaleye iştirak teminatı alınmasına ve buna dair bir yaptırıma yönelik herhangi bir hükme yer verilmediği, bu nedenle idarelerin hangi gerekçeyle olursa olsun, ilgililerden mevzuatta öngörülmeyen ihale iştirak bedeli tahsil etmesine imkân bulunmadığı,

dava konusu işlemle üzerinde bırakılan ihale sonrasında süresi içinde sözleşme yapmadığından bahisle davacının yatırdığı 80.000,00-TL ihaleye iştirak teminatı gelir olarak kaydedilmiş ise de, şartname hükümlerine dayanılarak ihaleye iştirak teminatı alınmasının ve bunun gelir kaydedilmesinin yasal dayanağının bulunmadığı anlaşıldığından, … tarih ve E... sayılı dava konusu işlemin iştirak teminatına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı;

Davaya konu işin tahmin edilen bedelinin %3’ünün tekabül ettiği 12.000,00-TL tutarında geçici teminat alınmasının 2886 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca zorunlu olduğu, dolayısıyla üzerinde kalan ihalenin ita amirince onaylandığına ilişkin bildirim sonrasında davacının kanuni müddet içinde sözleşme yapmadığının anlaşılması karşısında, 19/12/2017 tarih ve E.19368 sayılı dava konusu işlemin 12.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın anılan Kanun'un 57. maddesi uyarınca gelir kaydedilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından havuzda gizli ayıp tespit edildiği ve bunun noter kanalı ile davalı Belediye'ye bildirildiği bu nedenle sözleşme imzalanmadığı ileri sürülmüş ise de, bu iddianın sözleşme imzalanması sonrasında adli yargıda açılabilecek bir davada ileri sürülebilecek bir husus olduğu değerlendirildiğinden anılan iddiaya itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin geçici teminata yönelik kısmının reddine, iştirak teminatına ilişkin kısmının ise iptaline ve 80.000,00-TL üzerinden davanın kısmen kabulüne, irat kaydedilen 80.000,00-TL'nin dava tarihinden (02/01/2018) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, kabul edilen kısım yönünden 5.464,800-TL nispi karar harcının ve AAÜT uyarınca nispi olarak hesaplanan 9.150,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ihale onay işlemine karşı açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiği, ihalenin ve şartnamenin iptali istenilmeden teminatın iadesinin istenilemeyeceği, işbu davanın da süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, İhale Şartnamesi’nin 16.09. ve 16.10. maddeleri uyarınca davacının haksız olduğu, ihale şartlarının davacı tarafından kabul edildiği, davacının Kira Şartnamesi’nin 17.2. ve 17.3. maddelerini kabul ederek ihaleye katıldığı, dolayısıyla gizli ayıptan bahsedilemeyeceği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Şartname'ye Kanun'un öngörmediği bazı maddelerin konulması ve muhatabın da bunu kabul etmiş olmasının hukuka aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, 2886 sayılı Kanun'da iştirak teminatına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Meram Belediyesine ait … Mahallesi, … Caddesi, No:…, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan -2. Kat 2.782,00 m², 1. kat 3.347,00 m² ve zemin kat 215,00 m² olmak üzere toplam 6.344,00 m²’lik yüzme havuzu ve spor merkezinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10 (on) yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin olarak 18/10/2017 tarihinde ihale gerçekleştirilen ihalenin 18/10/2017 tarihli encümen kararıyla davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

Başkanlık Makam Olur'u ile ihale onaylanmış, ihale kararı … tarih ve E… sayılı işlemle 04/11/2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş, davacının 15 gün içerisinde (son gün 19/11/2017) geçici teminatı kesin teminata çevirerek ve noter tarafından tasdik edilmiş kira sözleşmesini idareye ibraz etmesi gerektiği bildirilmiştir.

Davacı tarafından, ihale kararının davacıya bildirildiği gün aşırı yağış nedeniyle ihale konusu alanda gizli ayıp ortaya çıktığı ileri sürülerek ve bu nedenle sözleşme imzalanmayacağı, geçici teminat ve iştirak teminatının ise iade edilmesi konusunda Konya 9. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davalı idareye bildirilmiştir.

Davalı idarece davacıya gönderilen Konya 16. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye numaralı ihtara cevapta özetle, ihale sonuç bildirimin yapıldığı, sözleşme imzalanmaması hâlinde teminatın irat kaydedileceğinin bildirildiği, İhale Şartnamesi’nin 16.09. ve 16.10. maddeleri uyarınca yüzme havuzu ve spor merkezinin hâlihazır durumu ile kiraya verileceği, eksiklikler ve tamiratların müstecir tarafından yapılacağı, anılan yerin tamir ve bakımının yaptırmayı peşin olarak kabul edeceği, diğer taraftan başvuru dilekçesinde Şartname koşullarını aynen kabul ettiklerine yönelik beyanda bulundukları, dolayısıyla süresinde sözleşme imzalanmadığından bahisle geçici teminatınız irat kaydedildiği ifadelerine yer verilerek geçici teminatın iadesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından 14/12/2017 tarihli dilekçe ile geçici teminat ve iştirak teminatının iade edilmesi talebiyle yapılan başvuru, davalı idarenin … tarih ve E… sayılı işlemiyle reddedilmiştir.

Akabinde … tarih ve E… sayılı işlemin iptali ile geçici teminat ve iştirak teminatının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 125. maddesinin 7. fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı öngörülmüş, tam yargı davaları ise, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıkların Danıştay tarafından düzeltilerek kararının onanacağı kurala bağlanmıştır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade edeceği belirtilmiştir.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinde, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukukî yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyorsa avukatlık ücretinin Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla üçüncü kısmına göre belirleneceği kurala bağlanmıştır. Bu düzenlemeye göre, konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen davalarda nispi avukatlık ücretine hükmedilecektir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1. İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi ile 80.000,00-TL'nin 02/01/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine ilişkin kısmı yönünden, kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Mahkeme kararının kabule ilişkin kısmı nedeniyle davacı lehine nispî vekâlet ücretine hükmedilmesi, nispî karar harcı ve yargılama giderlerinin paylaştırılması yönünden yapılan incelemede, dava dilekçesinde dava konusu işlemin iptalinin yanında yatırılan tutarın iadesi istemine de yer verildiği anlaşılmaktadır.

Davacının ödemiş olduğu tutarın iadesi talebinin, iptal davasının bir sonucu olduğu, iptal davası ile birlikte ileri sürülen nedenlerle iade talebinde bulunulduğu, tahsil edilen tutarın iadesine yönelik davalı idarenin sorumluluğundan söz edilmediği, idareye tazminatı gerektirir herhangi bir hizmet kusuru atfedilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davanın konusunun "maddi tazminat" olarak nitelendirilemeyeceği gözetilerek vekâlet ücretinin maktu vekâlet ücreti, karar harcının ise maktu karar harcı olarak belirlenmesi gerekirken, davacı lehine nispî vekâlet ücretine ve davalıdan nispî karar harcının tahsiline hükmedilmesinde usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. Ancak, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir.

Bu itibarla, temyizen incelenen ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "dava kısmen iptal-kabul, kısmen ret ile sonuçlandığından, aşağıda dökümü yapılan 101,10-TL yargılama giderlerinin haklılık oranı dikkate alınarak takdiren 4/5'i olan 80,88-TL’nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderlerinin kalan kısmı olan 20,22-TL’nin davacı üzerinde bırakılmasına,

davacı lehine hükmedilen maddi tazminat miktarı üzerinden nispi olarak hesaplanan 5.464,80-TL nispi karar harcından davanın açılması sırasında peşin alınan 1.535,23-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 3.929,57-TL harcın davacıya tamamlattırılması için müzekkere yazılmasına, kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 5.464,80-TL harcın ve davacı lehine hükmedilen maddi tazminat miktarı üzerinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1. maddesi uyarınca nispi olarak hesaplanan 9.150,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" ibaresinin "dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından,

137,00-TL yargılama giderinin 68,50-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan 68,50-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,. İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:…, K:… sayılı dilekçe ret dosyasında peşin olarak alınan 1.535,23-TL nispi karar harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 1.090,00-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.