Danıştay 13. Daire E.2019/3186 K.2024/2018

Dava konusu istem: ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının, Çataltepe-Hisarardı Rüzgar Enerji Santrali (RES) üretim tesisi için verilen ... tarih ve ... numaralı üretim lisansı kapsamında sunulmuş olan 4.000.000,00-TL tutarlı kesin teminat mektubunun 2.500.000,00-TL teminat tutarının irat kaydedilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait üretim lisansının mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında iptal edildiği ve bu hususa ilişkin olarak açılan davanın da Mahkeme'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği (kararda sehven iptal edildiği şeklinde belirtilmiş) gözönüne alındığında, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesinde yer verilen, mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında, lisansın, üretim tesisinin geçici kabulü yapılmadan önce herhangi bir nedenle iptal edilmesi halinde,

üretim lisansları ile ilgili olarak Kuruma sunulan teminat mektubunun irat kaydedileceğine ilişkin kural uyarınca lisans kapsamında sunulan teminat mektubunun 2.500.000,00-TL'lik kısmının irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nce; dava konusu Çataltepe-Hisarardı RES üretim tesisinin yerleşim yerindeki tarım arazilerinin tarım dışı kullanımı amaçlı izinlerin alınması ile ilgili dosyanın davalı idareye 20/01/2015 tarihinde verildiği, dosyanın 23/01/2015 tarihinde Aydın İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'ne gönderildiği, en son yazının 22/03/2017 tarihli olduğu, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne 31/12/2014 tarihli yazıyla imar planlarına esas görüşleri için başvuruda bulunulduğu, 27/07/2015 tarihinde olumlu görüşün bildirildiği, imar planları onayı için Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na 30/12/2014 tarihinde başvuruda bulunulduğu,

tarım dışı kullanım izni alındıktan sonra imar planının onaylanacağı, sahanın kullanım hakkı işlemlerinin sonuçlandırılacağı, 15 adet şahıs mülkiyetli parsel olması nedeniyle kamulaştırma işlemlerinin çok uzun sürmeyeceği ve 2 mera vasıflı arazinin Maliye Hazinesi'ne tescilinin tamamlandığı, kiralama ve irtifak hakkı tesisi için başvurunun 29/07/2016 tarihinde yapıldığı açıklaması çerçevesinde, davacı tarafından yükümlülüklerin süresinde yerine getirilmesi için gerekli olan başvuruların gerçekleştirildiği,

ancak sürecin uzamasında tarım arazilerinin tarım dışı kullanımı izinlerinin alınması amacıyla yapılan başvuruların sonuçladırılmamasının etkili olduğu, davalı idare aracılığı ile yürütülen sürecin sonuçlanması için davalı idarece de aralıklı olarak yazılar yazıldığı en son ara kararına verilen cevaplar arasında Aydın Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün 21/11/2017 tarihli yazıda, tarım dışı kullanım onayının uygun görüldüğün belirtildiği;

Bu durumda, dosyadaki mevcut olan bilgi ve belgelere göre anılan projeye yönelik inşaat öncesi dönemde tamamlanması gereken yükümlülüklerin davacıdan kaynaklanmayan bir sebebe dayalı olarak yerine getirilemediği, dolayısıyla 21/11/2017 tarihi itibarıyla sürecin uzamasında etkili olan başvurunun Valilik onayı ile kabul edildiği ve davacı yönünden olumlu sonuçlandığı dikkate alındığında, lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı bir sebeple yükümlülüklerin yerine getirilememesi halinin gerçekleştiği, dolayısıyla davacının ... tarih ve ... numaralı üretim lisansı kapsamında sunduğu kesin teminat mektubunun kısmen irat kaydedilmesi için aranılan koşulların mevcut olmadığı anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olduğundan aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, davacının Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinin (a) ve (b) bendi kapsamındaki yükümlülüklerini inşaat öncesi dönemin bitiş tarihi olan 27/05/2016 tarihine kadar tamamlamadığı, yükümlülüklerin yerine getirilmemesine yönelik açıklama ve savunmaları yerinde görülmeyerek süre uzatım talebinin reddedilip lisansının iptal edildiği, dava konusu işlemin her yönüyle hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ilgili idarelerin işlemleri nedeniyle yükümlülüklerin tamamlanamadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirkete, Aydın ve Muğla illeri, Çine ve Yatağan ilçelerinde kurmayı planladığı Çataltepe-Hisarardı RES üretim tesisi için ... tarih ve ...numaralı üretim lisansı verilmiş, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesi ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca daha önce 27/07/2015 tarihi olarak güncellenen inşaat öncesi dönem, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında on (10) ay daha ilave süre verilerek 27/05/2016 tarihi olarak, tesis tamamlama süresi ise 27/05/2018 tarihi olarak tadil edilmiştir.

Davalı idare tarafından, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamında yükümlülüklerini neden yerine getirmediği konusunda açıklama ve savunma istenilmesi üzerine, davacı tarafından verilen 30/06/2016 tarih ve ... numaralı yazı savunma yazısında özetle, yükümlülüklerini yerine getirememesinin ilgili idarelerin işlemlerinden kaynaklandığı belirtilerek anılan durumun mücbir sebep olarak değerlendirilmesi suretiyle 16 aylık ek süre verilmesi talebinde bulunulmuştur.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacı şirketin inşaat öncesi dönem süresinin uzatılması talebinin reddedilmesine, Çataltepe-Hisarardı Rüzgar Enerji Santrali projesi için verilen ... tarih ve ... üretim lisansının iptal edilmesine, anılan lisans kapsamında sunulmuş olan 4.000.000,00-TL tutarlı kesin teminat mektubunun 2.500.000,00-TL teminat tutarının irat kaydedilmesine,

davacı şirket ve lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içinde görevden ayrılanlar dahil şirkette yüzde on veya daha fazla paya sahip ortakların lisans iptalini takip eden 3 yıl süreyle mevcut önlisansları kapsamındaki üretim lisansı başvuruları hariç olmak üzere önlisans ve lisans alamayacağına, önlisans ve lisans başvurusunda bulunamayacağına, önlisans ve lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamayacağına, yönetim kurullarında görev alamayacağına karar verilmiş, bu karara yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İşletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler" başlıklı Geçici 9. maddesinin birinci fıkrasında, ''Üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak; yoksa sadece altı ay süre verilir. Mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde de yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisansları iptal edilir. '' kuralına yer verilmiştir.

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin ''Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması'' başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında, ''Üretim tesisinin kurulması sürecinde; (a) Mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin bulunması, (b) Söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması, (c) Lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması, halinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebilir. (...)'';

dava konusu işlem tarihindeki haliyle "Teminatın iadesi ve irat kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Üretim lisansları ile ilgili olarak, 20 nci madde kapsamında Kuruma sunulan teminat, mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında, (a) Üretim tesisinin lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması, (b) Üretim tesisinin kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi, (c) Lisansın, üretim tesisinin geçici kabulü yapılmadan önce herhangi bir nedenle iptal edilmesi halinde, irat kaydedilir. (...)" kuralları yer almıştır.

Aynı Yönetmeliğin "Mevcut lisans sahiplerine altı aylık süre verilmesi" başlıklı Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasında, "Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesindeki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülüklerin;

(a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın lisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması hâlinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmek, hidroelektrik santrallerinde su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı almak, (b) Kurulması planlanan üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatmak, (c) Rüzgâr başvurularına ilişkin Teknik Etkileşim İzninin alınması için gerekli başvuruyu yapmak, (ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı almak" olduğu;

dava konusu işlem tarihindeki haliyle ikinci fıkrasında, "Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla, (a) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi biten tüzel kişilerin, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde, (b) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi bitmeyen tüzel kişilerin, kalan inşaat öncesi sürelerine altı ay eklenmek suretiyle bulunacak süre içerisinde birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin tamamlandığına ilişkin bilgi ve belgeleri Kuruma sunmakla yükümlü olduğu,

bu süre içerisinde söz konusu yükümlülükleri tamamlayamayan tüzel kişiler hakkında Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlem tesis edileceği" kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat kurallarından, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere 6 ay süre verileceği, mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisanslarının iptal edileceği, bu madde kapsamında mevcut lisans sahiplerine verilecek sürenin ve yükümlülüklerin Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinde düzenlendiği,

süreç içerisinde üretim tesisinin kurulmasını etkileyen veya etkileyebilecek olan mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin ortaya çıkması ve lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte başvurulması durumunda tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisansın tadil edilebileceği,

böyle bir tadilin yapılmaması ve üretim lisansının mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağı tespit edilerek iptal edilmesi durumunda kuruma sunulan teminatın irat kaydedileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının davacı şirketin inşaat öncesi dönem süresinin uzatılması talebinin reddedilmesine ve Çataltepe-Hisarardı Rüzgar Enerji Santrali projesi için verilen ... tarih ve ... üretim lisansının iptal edilmesine ilişkin kısımlarının iptali istemiyle açılan davanın ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında belirtilen, "Bu durumda, her ne kadar, davacı lehine verilen üretim lisansına dair proje sahasındaki tarım arazilerinin tarım dışı kullanımı amaçlı kullanım izninin Aydın Valiliği'nce onaylandığına ilişkin ... tarih ve E.. sayılı yazının, lisansın iptal edilmesi işleminden sonra davalı Kurum'a ve dava dosyasına sunulduğu görülmekte ise de, davacının yerine getirmediği inşaat öncesi dönem yükümlülüklerinin bununla sınırlı olmadığı, davacı şirketin inşaat öncesi yükümlülüklerini son olarak yerine getirmesi gereken tarihin 27/05/2016 olarak,

tesis tamamlama tarihinin ise 27/05/2018 olarak belirlenmesine rağmen, kamulaştırma planlarının hazırlanabilmesi için gerekli tapu kayıtları ve teknik dökümanların alınabilmesi için yapılan başvuruların lisans tarihinden itibaren yaklaşık 21-21 ay gibi uzunca bir sürenin geçmesinden sonra yapıldığı, imar planlarının onaylanması sürecine ilişkin MİGEM tarafından yapılan incelemede proje sahasının başka bir şirkete ait ruhsat sahası ile çakıştığı bildirilmesine rağmen 6 aylık bir süre zarfında ihtilafın çözümlenebildiği,

Aydın Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 02/04/2015 tarihinden itibaren 2 yıl geçerli olarak verilen orman ön izin süresinin 02/04/2017 tarihinde sona ermesine rağmen bu iznin revize edilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmadığı göz önüne alındığında, inşaat öncesi dönem yükümlülüklerinin yerine getirildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin yükümlülük tarihinin sona erdiği tarihe kadar davalı idareye sunulmadığı, yükümlülüklerin yerine getirilmemesine gerekçe olarak gösterilen sebeplerin mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebep olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından,

inşaat öncesi döneme dair yükümlülüklerin yerine getirilememesi sebebiyle inşaat öncesi dönem süresinin uzatılması talebinin reddedilmesi ve Çataltepe-Hisarardı Rüzgar Enerji Santrali projesi için verilen ... tarih ve ... sayılı üretim lisansının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle reddedildiği, bu kararın temyiz edilmeyerek kesinleştiği görülmektedir.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu Kurul kararının, davacının süre uzatım talebinin reddine ve üretim lisansının iptaline ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan bir başka davada, davacının yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyecek mücbir sebep veya haklı nedenin bulunmamasına karşın, inşaat öncesi dönem süresinin sonu olan 27/05/2016 tarihine kadar Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlüklerin ikmal edilemediği tespit edilerek davanın reddedildiği,

davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının bu şekilde kesinleştiği, davacının lisans kapsamında sunduğu teminatın da aynı nedenle, yükümlülüklerini mücbir sebep halleri veya kendisinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında yerine getirmemesi nedeniyle üretim lisansının iptaline bağlı olarak irat kaydedildiği anlaşıldığından, kesinleşen yargı kararında değerlendirilerek bir sonuca bağlanmış hususlarda tekrar bir değerlendirme yapılamayacağı gözetilmeksizin yapılan inceleme sonucunda dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararda usul kurallarına uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.