Danıştay 13. Daire E.2019/3490 K.2024/139

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirket tarafından, 2710.19.99.00.98 GTİP (gümrük tarife istatistik pozisyonu) numaralı baz yağını davalı idareden uygunluk yazısı almadan yurt içinde ticari faaliyete konu ederek lisansın verdiği haklar dışında hareket ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 400.530,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

3420 litre dökme 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı ürüne ilişkin 31/05/2015 tarihli fatura ile 2940 litre dökme 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı ürüne ilişkin 27/07/2015 tarihli faturanın düzenlendiği, üründen alınan numunenin incelenmesi neticesinde ürünün aslında 2710.19.99.00.11 GTİP numaralı ürün olduğunun tespit edildiği hâlde davalı idarece 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı ürünün Kurumdan uygunluk yazısı alınmadan yurt içinde ticari faaliyete konu edilerek lisansın verdiği haklar dışında hareket edildiğinden bahisle idari para cezası verilmesine karar verildiği,

2710.19.99.00.11 GTİP numaralı ürünün Akaryakıt Haricinde Kalan Petrol Ürünlerinin Yurt İçi ve Yurt Dışı Kaynaklardan Teminine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in Ek 1 sayılı listeye 01/01/2016 tarihinde yürürlüğe giren Akaryakıt Haricinde Kalan Petrol Ürünlerinin Yurt İçi ve Yurt Dışı Kaynaklardan Teminine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile dahil olduğu görüldüğünden, 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı ürüne ilişkin olarak 2015 yılında düzenlenen faturalar dikkate alınarak idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mevzuattaki değişiklikten önce de Tebliğin Ek 1 bölümünde, Spindle Oil, Light Neutral, Heavy Neutral, Bright Stock ürünlerinin baz yağ olarak ayrı ayrı belirtildiği, değişiklikle tek bir başlık altında 2710.19.99.00.11 GTİP numarasıyla toplandığı, analiz değişiklik sonrası yapıldığından TÜBİTAK tarafından bu numaranın kullanıldığı, analiz sonucu Bright Stock olduğu anlaşılan ürünün baz yağ olduğu ve uygunluk yazısı olmadan satılamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, 31/03/2015 ve 27/07/2015 tarihli faturalarla toplam 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı ürünün ticari faaliyete konu edildiği, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı baz yağını Kurumdan uygunluk yazısı almadan yurt içinde ticari faaliyete konu ederek lisansın verdiği haklar dışında hareket ettiğinden bahisle yapılan soruşturmada davacı şirketin ürünün 2710.19.99.00.25 GTİP numaralı olduğu, sistemdeki hata sonucu 2710.19.99.00.98 GTİP numarasının yazıldığı iddiası üzerine,

davalı idarece, Doğu Marmara Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Kocaeli Laboratuvar Müdürlüğü'ne yaptırılan analiz sonucunda Grup 1 baz yağların fiziksel ve kimyasal özellikleri ile uyumlu olduğu belirtilerek, 2710.19.99.00.11 GTİP numaralı ürün (Bright Stock) olduğu.

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Kimyasal Teknoloji Enstitüsü'ne (MAM) yaptırılan inceleme sonucunda ise, Grup 1 baz yağların fiziksel ve kimyasal özellikleri ile uyumlu olduğu tespitine yer verildiği anlaşılmıştır.

Davalı idare tarafından, Petrol Piyasası Daire Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısında, 2710.19.99.00.11 GTİP numaralı ürünün uygunluk yazısı alınmadan ticari faaliyete konu edildiğinin Denetim Dairesi Başkanlığı'na bildirilmesi üzerine, … tarih ve … sayılı soruşturma raporu, şirketin savunması ve Denetim Dairesi Başkanlığı'nın görüşü değerlendirilerek davacı şirketin 2710.19.99.00.98 GTİP numaralı baz yağını Kurumdan uygunluk yazısı almadan yurt içinde ticari faaliyete konu ederek lisansın verdiği haklar dışında hareket ettiğinden bahisle dava konusu Kurul kararıyla davacı şirkete 400.530,00-TL idari para cezası verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında; "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 19. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde; " e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir: (...) 2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi." kuralı yer almıştır.

Akaryakıt Haricinde Kalan Petrol Ürünlerinin Yurt İçi ve Yurt Dışı Kaynaklardan Teminine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in "Uygunluk yazısı yükümlülüğü" başlıklı 4. maddesinde; "Akaryakıt haricinde kalan petrol ürünlerinin, 5 inci maddede yer alan durumlar hariç olmak üzere, yurt içi kaynaklardan temin edilebilmesi ve serbest dolaşıma girebilmesi için Kurumdan uygunluk yazısı alınması gerekir. Uygunluk yazısı alınması kaydıyla akaryakıt haricinde kalan petrol ürünlerinin;

a) Yurt içinden temini sanayiciler,

b) Yurt dışından ithali doğrudan sanayiciler ya da sanayiciler adına ithalatçılar, tarafından yapılabilir.

(2) Ek-1’de gümrük tarife istatistik pozisyonu ve tanımı verilen ürünleri yurt içinde üreten kişiler, bu ürünleri yurt içinde sadece Kurumdan uygunluk yazısı alan kişilere satabilir.

(3) 5 inci maddenin dördüncü fıkrasında sayılan lisans sahipleri hariç olmak üzere aynı kişiye hem sanayici hem de ithalatçı sıfatıyla uygunluk yazısı verilmez.

(4) Sanayiciler, en fazla iki ithalatçıya yetki vermek suretiyle, uygunluk yazısı talebinde bulunabilirler.

(5) İthalatçıların, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre sermaye şirketi olması zorunludur. (...)"; "Uygunluk yazısı aranmayacak durumlar" başlıklı 5. maddesinde; "Ek-1 kapsamındaki akaryakıt harici petrol ürünlerinin; her bir serbest dolaşıma giriş beyannamesi başına 250 kilogramı ve ayda 4 beyannameyi aşmaması veya azami 5 kg kapasiteli ambalajlar içinde olması koşuluyla ithalinde ya da azami 25 kg kapasiteli ambalajlar içinde olması koşuluyla yurt içinden temininde uygunluk yazısı aranmaz.

Ek-2 kapsamındaki akaryakıt harici petrol ürünlerinin yurt içinden temininde veya azami 250 kilogram kapasiteli ambalajlar içinde ithalinde uygunluk yazısı aranmaz.

Lisansı kapsamında faaliyette bulunan rafinerici lisansı ile işleme lisansı (petrokimya) sahibi kişiler tarafından yapılan akaryakıt haricinde kalan petrol ürünü temininde uygunluk yazısı aranmaz.

Aşağıda sayılan lisans sahiplerinin, Ek-2’de gümrük tarife istatistik pozisyonları ile tanımları belirtilen ürünleri temininde uygunluk yazısı aranmaz:

a) Madeni yağ lisansı sahibi kişiler,

b) Lisansına madeni yağ faaliyeti ile iştigal edebileceği hususu işlenmiş dağıtıcı lisansı sahibi kişiler,

c) Piyasa faaliyeti kapsamındaki ürünler içerisinde madeni yağ işli ihrakiye teslimi lisansı sahibi kişiler,

ç) Lisansına ihrakiye teslimi faaliyeti ile iştigal edebileceği hususu ve ihrakiye teslimi faaliyeti kapsamındaki ürünler içerisinde madeni yağ işlenmiş dağıtıcı lisans sahibi kişiler. (...)" kuralına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğ'in fiil tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle Ek 1 bölümünde, 2710.19.99.00.21 GTİP numaralı Spindle Oil, 2710.19.99.00.22 GTİP numaralı Light Neutral, 2710.19.99.00.23 GTİP numaralı Heavy Neutral, 2710.19.99.00.24 GTİP numaralı Bright Stock yer almakta iken; değişiklikle, Ek 1 bölümünde 2710.19.99.00.11 GTİP numarası, Spindle Oil, Light Neutral, Heavy Neutral ve Bright Stock olarak düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, anılan Tebliğ'in Ek 1 bölümünde yer alan baz yağların, 01/01/2016 tarihinde yapılan değişiklik öncesi ayrı ayrı GTİP numaralarının belirtildiği, yapılan değişiklikle birlikte bazı baz yağların tek bir GTİP numarası altında toplandığı, buna göre söz konusu değişiklikle 2710.19.99.00.24 GTİP numaralı Bright Stock ürününün diğer baz yağlarla birlikte 2710.19.99.00.11 GTİP numaralı Spindle Oil, Light Neutral, Heavy Neutral ve Bright Stock olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı şirket tarafından ticari faaliyete konu edilen Grup 1 baz yağların fiziksel ve kimyasal özellikleri ile uyumlu ürünün (Bright Stock), gerek değişiklik öncesi gerekse değişik hâliyle Tebliğ'in Ek 1 bölümünde Kurumdan uygunluk yazısı alınarak ticari faaliyete konu edilebilecek ürünler arasında sayıldığı, davacı şirketin Kurum'dan uygunluk yazısı almadığı dikkate alındığında, davacı şirketin lisansın verdiği haklar dışında hareket ettiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.