Danıştay 13. Daire E.2019/502 K.2024/883

Dava konusu istem: Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda darbe girişiminin yaşandığı 16/07/2016 tarihi gecesine münhasır olmak üzere, LPG otogaz satış fiyatını artırarak yüksek fiyattan otogaz satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin (b) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 442.596,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmına yönelik olarak … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunun 15-16 Temmuz 2016 tarihleri arasındaki tank ve pompa hareketleri incelendiğinde.

15/07/2015 tarihinde motorin satış fiyatının saat 23.46 sıralarında 3,39-TL, saat 23.57 sıralarında LPG satış fiyatının 1,99-TL ve kurşunsuz 95 oktan benzinin satış fiyatının 00.01 sıralarında 4,29-TL olduğu, akaryakıt istasyonunda satış işlemlerinin kesintisiz devam ettiği, 16/07/2016 tarihinde saat 00.25 sıralarında … plaka sayılı araca kurşunsuz 95 oktan benzinin litre fiyatının 4,35-TL olarak satış yapıldığı, saat 00.26 sıralarında … plaka sayılı araca LPG satış fiyatının 2,48-TL olarak satış yapıldığı, saat 00.33 sıralarında … plaka sayılı araca motorin satış fiyatının 3,82-TL olarak satış yapıldığı,

gece boyunca satışların bu fiyatlarla devam ettiği, 16/07/2016 tarihinde saat 09.15 sıralarında … plaka sayılı araca motorin satış fiyatının 3,39-TL olarak satış yapıldığı, saat 09.40 sıralarında … plaka sayılı araca LPG satış fiyatının 1,99-TL olarak satış yapıldığı ve saat 10.38 sıralarında … plaka sayılı araca kurşunsuz 95 oktan benzin satış fiyatının 4,29-TL olarak satış yapıldığı hususlarının otomasyon sistemi verilerinden anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kötü niyetli kişileri engellemek amacıyla dağıtıcı tarafından tavsiye fiyattan satış yapıldığı, 7164 sayılı Kanun'da ön görülen lehe değişikliklerin uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dilekçede öne sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait otogaz istasyonunda yapılan denetimde, 15/07/2015 tarihinde saat 23.57 sıralarında LPG satış fiyatının 1,99-TL olduğu, akaryakıt istasyonunda satış işlemlerinin kesintisiz devam ettiği, 16/07/2016 tarihinde saat 00.26 sıralarında … plaka sayılı araca LPG satış fiyatının 2,48-TL olarak satış yapıldığı, gece boyunca satışların bu fiyatlarla devam ettiği, 16/07/2016 tarihinde saat 09.40 sıralarında … plaka sayılı araca LPG satış fiyatının 1,99-TL olarak satış yapıldığı tespit edilmiştir.

Anılan tarihe mahsus olarak fiyat artışı yapılmasının mevzuata aykırılık oluşturduğundan bahisle davalı idare tarafından soruşturma açılarak davacının savunması istenilmiş, savunmada ileri sürülen hususlar yeterli görülmeyerek 442.596,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararı alınmıştır.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasında, lisansın sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verdiği; ikinci fıkrasında, lisans ile tanınan hakların bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idari para cezası verileceği kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi yeniden düzenlenmiş ve birinci fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendinde, otogaz bayilik lisansı sahiplerince lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi hâlinde yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onbiri oranında idarî para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddenin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarihli, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında ise suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idarî para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgarî maktu hadden tahsil edilmesini vergi dairesine bir görev olarak vermiştir. İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan husus, idarî para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. İdarî para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.

İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idarî para cezasına konu olan fiilin sübûta ermiş olması ve idarî para cezasının miktarında lehe olan değişikliğin tahsilat aşamasında vergi dairesince dikkate alınacak olması sebebiyle davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir.