Danıştay 13. Daire E.2020/1009 K.2024/4483

Dava konusu istem: LPG otogaz bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait istasyonda 20/03/2015 tarihinde yapılan denetimde, LPG tüpü dolumu yapıldığı ve tüp dolumuna yarayan aparat bulundurulduğu tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 419.205,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; ...

Cumhuriyet Başsavcılığı İdari Yaptırım Bürosunun ... tarih ve İdari Yaptırım Defter No:..., İdari Yaptırım Karar No:... sayılı kararıyla, ...nin yetkilisi olduğu davacı şirkete ait istasyonda ... tarihinde yapılan denetimde, S.T.'ye ait ... plakalı aracın bagaj kısmında bulunan mutfak tüpünün uç kısmına istasyon görevlisinin dolum aparatı takarak gaz dolumu yaptığından bahisle ihbarda bulunulduğu, otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dahilinde bulundurmamak şeklindeki kurala riayet edilmeyerek kabahatin işlendiğine ilişkin tutanak düzenlendiği,

kabahatli F. Ç.'nin tutanağı işyeri yetkilisi olarak imzaladığı belirtilerek kabahatlinin 5307 sayılı Kanuna muhalefet suçundan eylemine uyan 5307 sayılı yasanın 7/2. maddesinin dördüncü bendi ve aynı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 419,205-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın yasal yollara başvurulmaksızın 22/10/2015 tarihinde kesinleştiğinin görüldüğü,

Bu durumda, davacı şirkete ait istasyonda yapılan denetimde LPG tüp dolumuna yarayan aparat bulundurulduğu sabit olmakla birlikte, LPG piyasası faaliyetleriyle ilgili denetleme ve soruşturma işlemlerini yürütmek ve gerekli cezaları uygulamakla görevli ve yetkili kurumun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olduğu açık ise de aynı fiil hakkında ... İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan ihbar üzerine ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca şirket yetkilisi ... hakkında idari yaptırım kararı verildiği, bu kararın kesinleştiği ve cezanın ödendiği görüldüğünden yetkisiz bir makam tarafından tesis edilmiş olsa da idari yaptırım kararının gereğini getiren davacı şirket bakımından aynı fiilden dolayı iki ayrı idari para cezası ile cezalandırılmasına yol açacak şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; olayda, "... Yolu ... ..., ... ... .../..." adresinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait LPG otogaz istasyonunda... tarihinde yapılan denetimde; ...plakalı aracın bagaj kısmında bulunan mutfak tüpünün uç kısmına istasyon görevlisinin dolum aparatı takarak gaz dolumu yaptığının tespit edildiği, tespit edilen hususların davalı idareye bildirilmesi üzerine yürütülen soruşturma neticesinde getirilen teklife istinaden davacı şirkete 419.205,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği,

Bu durumda davacı şirkete ait istasyonda yapılan denetimde LPG tüp dolumuna yarayan aparat bulundurulduğunun sabit olduğu, LPG piyasası faaliyetleriyle ilgili denetleme ve soruşturma işlemlerini yürütmek ve gerekli cezaları uygulamakla görevli ve yetkili kurumun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olduğu ve ...

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından aynı olay nedeniyle davacı firma yetkilisine yaptırım uygulanmış olmasının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun bu konudaki görev ve yetkisini ortadan kaldırmayacağı hususları dikkate alındığında, davacıya idari para cezasının uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, yetkisiz makamın kararı üzerine yersiz ödendiği anlaşılan tutarın iadesi için Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurulabileceği, olumsuz işlem tesis edilmesi halinde de yargı yoluna başvurulabileceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanun'un 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, aynı fiil nedeniyle iki ayrı idari para cezası verildiği, öncesinde Savcılık kararı üzerine verilen cezayı da ödediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

LPG otogaz bayilik lisansı sahibi davacıya ait otogaz istasyonunda 20/03/2015 tarihinde yapılan denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan aparat bulunduğu hususu tutanağa bağlanmıştır. Bu durumun, 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendine aykırılık oluşturduğundan bahisle, aynı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, davacıya 419.205,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde, otogaz bayilerinin, "Otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dahilinde bulundurmamak" ile yükümlü oldukları; dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, bu Kanun'un 5, 6 ve 7. madde hükümlerinin ihlali halinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idari para cezası verileceği kuralı yer almıştır.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi yeniden düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile, 7. maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinin ihlali halinde otogaz bayilik lisansı sahiplerine yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idari para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idari para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idari para cezası uygulanmasının öngörülmesi halinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgari maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idari yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhal uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu tarafından, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idari para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idari para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgari maktu hadden tahsil edilmesi vergi dairesine bir görev olarak verilmiştir.

İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan husus, idari para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. İdari para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idari para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.

İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idari para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idari para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idari para cezasına konu olan fiilin sübuta ermiş olması ve idari para cezasının miktarında lehe olan değişikliğin tahsilat aşamasında vergi dairesince dikkate alınacak olması sebebiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

Öte yandan, davacı tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığı İdari Yaptırım Bürosunun İdari Yaptırım Defter No:..., İdari Yaptırım Karar No:...sayılı kararı ile de davacı şirket yetkilisi ... ...'ye idari para cezası verildiği, anılan kararın kanun yollarına başvurulmaksızın 22/10/2015 tarihinde kesinleştiği, savcılık kararıyla verilen söz konusu idari para cezası miktarının ödendiği, aynı fiil nedeniyle iki ayrı idari para cezası verildiği iddia edildiğinden, Dairemizin 18/09/2024 tarihli ara kararıyla ...

Cumhuriyet Başsavcılığından, söz konusu idari yaptırım kararının bir örneğinin ve davacı şirket yetkilisi ... tarafından idari para cezasının ödenip ödenmediği, buna ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneğinin istenilmesine karar verildiği, ara karara verilen cevabi yazı ile gönderilen belgelerin incelenmesinden, anılan Savcılık kararında davacıya 419,205-TL idari para cezası verildiği, ...

Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü tarafından düzenlenen 10/06/2015 tarihli alındı belgesinde (ödeme dekontu) davacı şirket yetkili ... tarafından %25 indirim uygulanmak suretiyle ödenen miktarın 314,40-TL (ÜÇYÜZONDÖRT TL KIRK KR) olduğu, davaya konu Kurul kararıyla ise davacı şirkete 419.205,00-TL idari para cezası verildiği, dolayısıyla Savcılık kararıyla davacı şirket yetkilisi hakkında uygulanan idari para cezası ile bu davaya konu davacı şirket hakkında uygulanan idari para cezasının aynı mahiyette olmadığı,

yaptırım uygulanan kişide ve netice itibarıyla ceza miktarında farklılık bulunduğundan mükerrer cezalandırmadan söz edilemeyeceği açıktır.