Danıştay 13. Daire E.2020/1040 K.2024/5365

Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 28/11/2013 tarihinde yapılan denetim sonucunda teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 70.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının ilgili kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 28/11/2013 tarihinde yapılan denetimde, 1, 2, 3, 4 ve 5 nolu yer altı tanklarından alınan motorin numunelerinin analiz edilmek üzere İnönü Üniversitesi Akaryakıt/Petrol Analiz Laboratuvarı'na (İNÖNÜ-PAL) gönderildiği,

analiz sonucunda düzenlenen ..., ..., ... nolu motorin analiz raporlarında, motorin numunesinin ulusal marker seviyesinin geçerli, teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olduğunun, ... nolu motorin analiz raporunda numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli, su değeri açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğunun belirtildiği,

bu durumda, analize tabi tutulan akaryakıt numunelerinin ulusal marker seviyelerinin geçerli olduğunun, anılan üç analiz raporunda da motorin numunesinin teknik düzenlemelere uygun olduğunun, yalnızca bir analiz raporunda numunenin teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğunun tespit edilmesi karşısında, 5015 sayılı Kanun ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca işlem tesis edilebilmesi için gerekli olan teknik düzenlemelere aykırılık ve ulusal marker geçersizliği şartlarının bir arada gerçekleşmediği anlaşıldığından,

dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, "ulusal marker" ve "teknik düzenleme"nin gerek kavramsal gerekse düzenleme yönü ile birbirinden tamamen farklı iki olgu olduğu, akaryakıtta ulusal markerin yeterli şart ve seviyede olup olmadığının TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsünde (UME) yapılan analizlerle, teknik düzenlemelere uygun olup olmadığının ise TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kimya Enstitüsü tarafından yapılan analizlerle tespit edildiği,

Kanunda öngörülen idari para cezasının uygulanabilmesi için, iki şartın birlikte gerçekleşmesi halinin her zaman mevcut olmayabileceği, akaryakıtın sadece "teknik düzenlenmelere uymadığı" tespit edildiğinde, bu fiili işleyenler hakkında, 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırı hareket ettikleri gerekçesiyle, Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 28/11/2013 tarihinde yapılan denetimde 1, 2, 3, 4 ve 5 nolu yer altı tanklarından alınan motorin numuneleri 02/12/2013 tarihinde inceleme yapılmak üzere İNÖNÜ-PAL'e teslim edilmiştir.

Analiz sonucunda düzenlenen ... tarih ve ..., ..., ..., ... sayılı Motorin Analiz Raporlarında, motorin numunesinin marker seviyesinin geçerli ve teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere uygun olduğu, ... sayılı Motorin Analiz Raporunda ise motorin numunesinin marker seviyesinin geçerli ancak "su değeri" açısından teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere uygun olmadığı belirtilmiştir.

Bu durumun 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca davacıya 70.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan Kurul kararının ilgili kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun (Kanun) "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinin (42) numaralı bendinde, "Teknik Düzenleme: Petrolün ve madenî yağın, ilgili idarî hükümler de dahil olmak üzere, standartları, ölçüleri, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her türlü düzenleme" olarak tanımlanmış.

"Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları vurgulanmış;

fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi haricindeki bentlerin ihlali halinde sorumlularına üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği belirtildikten sonra aynı maddenin (f) bendinde, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Kanun'un fiil tarihinde yürürlükte bulunan, 11/04/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6455 sayılı Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 43. maddesiyle değişik 18. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığı laboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, 19. madde hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanun'un, 11/04/2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan anılan değişiklikten önceki 18. maddesinin dördüncü fıkrasında ise, "Numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığı ve alınan numunelerin laboratuar analizi ile teknik düzenlenmelere uymadığı tespit edildiğinde, 19. madde hükümleri uygulanır." kuralı yer almıştır.

Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu;

(b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu belirtilmiş. 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, 5015 sayılı Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 28/11/2013 tarihinde yapılan denetimde 1, 2, 3, 4 ve 5 nolu yer altı tanklarından alınan motorin numunelerinin 02/12/2013 tarihinde inceleme yapılmak üzere İNÖNÜ-PAL'e teslim edildiği, analiz sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Motorin Analiz Raporunda motorin numunesinin marker seviyesinin geçerli ancak "su değeri" açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olmadığının belirtildiği,

bu durumun 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca davacıya 70.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararının ilgili kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.

Her ne kadar İdare Mahkemesince "5015 sayılı Kanun ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca işlem tesis edilebilmesi için gerekli olan teknik düzenlemelere aykırılık ve ulusal marker geçersizliği şartlarının bir arada gerçekleşmediği" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara yönelik istinaf başvurusu temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla reddedilmişse de, 5015 sayılı Kanun'un fiil tarihinde yürürlükte bulunan 6455 sayılı Kanun'un 43. maddesiyle değişik 18. maddesinin dördüncü fıkrasında,

numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığının laboratuvar analizi ile tespit edilmesi halinde, 19. madde hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, dolayısıyla daha önce hem ulusal marker seviyesinin geçersiz olması hem de teknik düzenlemelere aykırılık şartı birlikte aranırken, anılan değişiklikle yalnızca ulusal marker seviyesinin geçersiz olması 18. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesi için yeterli görülmüştür.

Bununla birlikte dava konusu Kurul kararı, anılan maddenin değil, Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri"ni düzenleyen 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde yer alan "teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama" yükümlülüğünün ihlal edildiğinden bahisle tesis edilmiştir.

Bu durumda, 5015 sayılı Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları, bu yükümlülüğün ihlali halinde Kanun'un 19. maddesinin ilgili düzenlemelerinde miktarı belirtilen idari para cezasının uygulanacağı, akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olmasının, teknik düzenlemelere aykırılık halini ortadan kaldırmayacağı, uyuşmazlık konusu olayda,

davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde alınan motorin numunelerinin analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Motorin Analiz Raporunda motorin numunesinin ulusal marker seviyesinin geçerli ancak "su parametresi" yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiği,

bu tespite istinaden davacı şirket hakkında usulüne uygun olarak yürütülen soruşturma sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu ve alınan yazılı savunma ile Denetim Dairesi Başkanlığının konuya ve yazılı savunmaya ilişkin görüşünün değerlendirilmesi neticesinde dava konusu Kurul kararının tesis edildiği anlaşıldığından, "teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama" yükümlülüğünü ihlal ettiği hususu sübuta eren davacı şirkete, söz konusu fiilin karşılığı olarak Kanun'da öngörülen yaptırımın uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.