Danıştay 13. Daire E.2020/1105 K.2023/5491

Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 14/04/2016 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyeti yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 84.575,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu idari para cezasının tesis edilmesine sebep olan olayın, bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait istasyonda otomasyon sisteminin sağlıklı ve düzenli çalışmaması ve akaryakıt dolum ve satışlarının otomasyon sistemine tam yansımaması olduğu, buna karşın, anılan eylem nedeniyle "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilinin karşılığı olan idari para cezasının uygulandığı görülmekte olup, dava konusu eylemin karşılığının sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi fiili olmadığı,

dolayısıyla eylem ile cezanın birbiriyle uyuşmadığı açık olduğundan, eyleme uygun olmayan madde kapsamında değerlendirme yapılmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, bu karar gerekçesi doğrultusunda davalı idarece yeniden işlem tesis edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilen denetimde, otomasyon sistemi çalışmamasına rağmen akaryakıt hareketine konu eylemde bulunduğu tespit edilmesi üzerine 5015 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. ve 2. fıkraları uyarınca dava konusu para cezasına ilişkin Kurul kararının verildiği, davacıya atfedilen fiilin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinde tanımlanan lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunma fiili kapsamında kaldığı,

dolayısıyla davacı şirkete yöneltilen söz konusu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 4.maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı yolundaki gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, fiil tarihinden sonra mevzuatta yapılan lehe değişikliklerin haklarında uygulanması gerektiği, ön araştırma ve soruşturma aşamasının tamamlanmasından sonra belirli sürede işlem tesis edilmesi gerekirken söz konusu hak düşürücü ve/veya zamanaşımı sürelerine uyulmadığı, davalı idarece soruşturmanın usulüne uygun yürütülmeyerek ifadelerin alınmadığı, otomasyon sisteminin sağlıklı çalıştığı fakat zaman zaman internet bağlantısındaki kopukluk ve proplardaki arıza nedeniyle kopukluk yaşandığı, dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan sisteme müdahale edilmediği,

davalı idarenin idari para cezası keseceği kişi ve tüzel kişinin 7164 sayılı Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca bir önceki yıllın bilançosu ve net satış hasılatlarını tespit ettikten sonra idari para cezası tesis etmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 14/04/2016 tarihinde denetim yapılmış, akaryakıt istasyonunda tarihinde yapılan denetimde.

4 no.lu tankın yakıt miktarı 0 olarak gösterilmesine rağmen tank içerisinden cetvel ile yapılan ölçümde 135 cm ürün bulunduğu, otomasyon sisteminin çalışmamasına rağmen satışın bulunduğunun tespit edilmiş, denetim kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, davacı tarafından lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek istasyondaki otomasyon sistemi doğru ve sağlıklı çalışmadığı hâlde bayilik faaliyeti gerçekleştirilmek suretiyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları,

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendine aykırı hareket edildiğinden bahisle, anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 84.575,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinde,

"Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir.

Lisans ile tanınan haklar; bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır. ..." kuralına yer verilmiştir.

5015 sayılı Kanun'un dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" hâlinde sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği belirtildikten sonra, anılan fıkranın (f) bendinde, 4. maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki ihlâller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kuralı yer almıştır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Kanunîlik ilkesi" başlıklı 4. maddesinde,

"Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir. Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir.” kuralına yer verilmiştir.

06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında,

"(2) Bayilik lisansı sahibi,

a) Akaryaklt istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumludur.

b) İstasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamaz.

c) İstasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank, pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremez.

ç) Satışlarıyla ilgili dağıtıcısının talep ettiği her türlü belgeyi 5 gün içinde ibraz eder.” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin işlettiği akaryakıt istasyonundaki otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı hâlde akaryakıt hareketine konu satış gerçekleştirilmesi fiilinin "lisans ile tanınan haklar dışında faaliyet gösterilmesi" olarak yorumlanarak 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi, lisans sahiplerinin kendilerine verilen lisansta belirtilen faaliyet konuları ve tanınan haklar dışında başka bir konuda ve alanda piyasa faaliyetinde bulunulması hâlinde uygulanacak idarî para cezasına ilişkin bir düzenleme olduğundan, anılan düzenlemenin somut olayda tespit edilen tipik fiili karşılamadığı,

davacının otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmamasına dair fiilinin 5015 sayılı Kanun dışında düzenlenen ikincil mevzuat olan 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" da yer alan bir yükümlülüğün ihlâli niteliğinde olduğu ve karşılığı yaptırımın da 19. maddenin yedinci fıkrasında kurala bağlanmış olduğu,

aksi yorumun ikincil düzenlemelerde yer alan herhangi bir yükümlülüğün ihlâli hâlinde, piyasada faaliyet gösteren lisans sahiplerinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlâl etmiş olacağı ve tümüne 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi gerekeceği anlamı çıkacağı, bu hususun da 19. maddenin düzenlenme biçimi ve amacıyla çelişeceği açıktır.

Bunun yanında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâlinde, maddede belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara ne şekilde ceza verileceği kurala bağlanmış olduğundan, ikincil mevzuatın ihlâli hâlinde verilecek olan idarî para cezası miktarının tayininde 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin mi yoksa 19. maddenin yedinci fıkrasının mı uygulanacağı şeklinde bir belirsizlik doğacaktır ki, bu durum da kanunîlik ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle davacıya idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.