Danıştay 13. Daire E.2020/1750 K.2024/2051

Dava konusu istem: ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirketin, dağıtıcı lisansının "Özel Hükümler" bölümünün 5.1. maddesinde belirtilen marka tescil belgesini 1 (bir) yıl içerisinde Kurum'a sunma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca lisansının sona erdirilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, lisans verme aşamasında lisansa kayıt edilmiş belirli bir süre içerisinde yerine getirme yükümlülüğünün süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde lisansın sona erdirileceğinin düzenlendiği, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacı şirkete verilen lisans kapsamındaki “... içimizdeki güç” ibareli marka tescil belgesinin lisans tarihinden itibaren bir yıl içerisinde Kuruma ibraz edilmesi gerektiği, bu sürenin 03/08/2018 tarihinde dolduğu,

07/08/2018 tarihinde elektronik tebligat yoluyla gönderilen ... tarih ve ... sayılı davalı idare yazısıyla 15 gün içinde marka tescil belgesinin teslim edilmesinin istenildiği ancak bu süre zarfında da marka tescil belgesinin teslim edilmediği, her ne kadar davacı tarafından marka tescil belgesinin Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından düzenlendiği,

tescil belgesinin düzenlenmesi sürecine müdahale edilemeyeceği, bu nedenle de kendilerine atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davacı şirketin basiretli tacir olmanın gerektirdiği yükümlülüğe uygun olarak bir yıllık süre içerisinde tescil belgesinin verilmemesi halinde lisansının iptal edileceğini kabul ettiği, bu duruma istisna getirilmediği gibi, tescil belgesinin süresinde düzenlenmesi gerektiği, aksi halde lisansının iptal edilebileceği belirtilerek Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde girişimlerde bulunduğuna ilişkin bir bilgi ve belgenin de sunulmadığı,

bu durumda marka tescil belgesinin süresinde Kuruma sunulmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin dağıtıcı lisansının sonlandırılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarece ilgili mevzuatta belirtilen ihtar sürelerinin uygulanmadığı, tescilli markalarının davalı idareye, kendilerinden kaynaklanmayan sebeplerle 1 yıl içerisinde sunulmaması fiilinin, Kanunda yaptırım uygulanmasını gerektiren bir fiil olarak tanımlanmadığı, akaryakıt dağıtım faaliyetinde bulunmak amacıyla kanuni şartları yerine getirerek 03/08/2017 tarihinde lisansın alındığı, lisans tarihinden 4 ay önce 12/04/2017 tarihinde marka tescil başvurusunda bulunulduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından 12/04/2017 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na "... içimizdeki güç" ibareli marka tescil başvurusunda bulunulmuş, akabinde ...tarih ve ... sayılı yazı ile davalı idareden dağıtıcı lisansı verilmesi talep edilmiştir.

... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacı şirkete 15 yıl süreli dağıtıcı lisansı verilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararıyla verilen 03/08/2017 tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının "Özel Hükümler" bölümünün "Diğer Hükümler" başlıklı 5. maddesinde "5.1. Lisans sahibi piyasa faaliyetlerinde ve kurumsal kimlikte kullanacağı '04' ve '37' emtia kodlarını içeren ... başvuru numaralı '... içimizdeki güç' ibareli marka tescil belgesini, lisans aldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde Kuruma ibraz etmekle yükümlüdür." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı idarenin "... marka tescil belgesinin noter onaylı suretinin, lisans tadiline ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kuruma ibraz edilerek lisans tadili talebinde bulunulması ..." gerektiği yönündeki ... tarih ve ... sayılı yazısı aynı tarihte davacı şirketin KEP adresine tebliğ edilmiştir.

... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, davacı şirketin marka tescil belgesini lisans aldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde Kurum'a ibraz etme yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirmediğinden bahisle dağıtıcı lisansının sona erdirilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Diğer yandan, davacı şirkete ait "... içimizdeki güç" ibareli marka 12/04/2017 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle 06/08/2018 tarihinde tescil edilmiş, marka tescil belgesi ise Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 07/08/2018 tarih ve E-361939 sayılı yazısı ekinde gönderilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendinde, lisanslar ile ilgili olarak, başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerinin; (ı) bendinde, lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esasların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

5015 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Lisans verme aşamasında lisansa kaydedilmiş belirli bir süre içerisinde yerine getirme yükümlülüğünün, süresi içinde yerine getirilmemesi halinde" lisansın sona ereceği kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği düzenlemesinde, lisans verme aşamasında lisansa kaydedilmiş belirli bir süre içerisinde yerine getirme yükümlülüğünün, süresi içinde yerine getirilmemesi halinde lisansın sona erdirileceği kurala bağlanmıştır.

Bununla birlikte, hukuk devletinin zorunlu bir sonucu olarak ölçülülük ilkesinin, kamu düzeninin sağlanmasında bir denge mekânizması olduğu, hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında bir denge unsuru olması dolayısıyla, hak ve özgürlükler lehine koruma sağlayan evrensel bir ilke olduğu kabul edilmektedir.

Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik, öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını; gereklilik, ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını ve aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını; orantılılık ise getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir. Öngörülen tedbirin ulaşılmak istenen kamu yararı karşısında, piyasada faaliyette bulunan kişileri olağan dışı ve aşırı bir yük altına sokması durumunda müdahalenin orantılı ve dolayısıyla ölçülü olduğundan söz edilemeyecektir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından 12/04/2017 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na "... içimizdeki güç" ibareli marka tescil başvurusunda, ... tarih ve ... sayılı yazı ile de davalı idareye dağıtıcı lisansı başvurusunda bulunulduğu, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacı şirkete 15 yıl süreli dağıtıcı lisansı verilmesine karar verildiği, anılan Kurul kararıyla verilen 03/08/2017 tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının "Özel Hükümler" bölümünün "Diğer Hükümler" başlıklı 5. maddesinde "5.1.

Lisans sahibi piyasa faaliyetlerinde ve kurumsal kimlikte kullanacağı '04' ve '37' emtia kodlarını içeren ... başvuru numaralı '... içimizdeki güç' ibareli marka tescil belgesini, lisans aldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde Kuruma ibraz etmekle yükümlüdür." düzenlemesine yer verildiği, davalı idarenin "... marka tescil belgesinin noter onaylı suretinin, lisans tadiline ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kuruma ibraz edilerek lisans tadili talebinde bulunulması ..." gerektiği yönündeki ... tarih ve E... sayılı yazısının aynı tarihte davacı şirketin KEP adresine tebliğ edildiği,

... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacı şirketin marka tescil belgesini lisans aldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde Kurum'a ibraz etme yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirmediğinden bahisle dağıtıcı lisansının sona erdirilmesine karar verildiği, diğer yandan, davacı şirkete ait "... içimizdeki güç" ibareli markanın 12/04/2017 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle 06/08/2018 tarihinde tescil edildiği, marka tescil belgesinin ise Türk Patent ve Marka Kurumu'nun ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde gönderildiği anlaşılmıştır.

Dağıtıcı lisanslarının "Özel Hükümler" bölümünün "Diğer Hükümler" başlıklı 5. maddesinde yer alan düzenlemenin, faaliyetin markasız yürütülmesinin engellenmesi amacına yönelik olduğu açıktır. Somut uyuşmazlıkta ise, davalı idarenin 07/08/2018 tarihli yazısıyla marka tescil belgesinin noter onaylı suretinin 15 gün içerisinde Kurum'a sunulması istenilmiş olmakla birlikte, bu tarihten önce 06/08/2018 tarihi itibarıyla marka tescili sağlanmış, ancak süresi içerisinde Kurum'a ibraz edilememiştir.

Bu durumda, davacının Kurum'ca tanınan süre içerisinde marka tescilini sağladığı halde, bu süre içerisinde marka tescil belgesini ibraz edemediğinden bahisle, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan düzenleme yönünden lafzi yorum yapılarak elverişlilik, gereklilik ve orantılılık ilkeleri bağlamında ölçülülük ilkesi gözetilmeksizin tesis edilen ve davacı şirketi olağan dışı ve aşırı bir yük altına sokan lisansının sona erdirilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.