Danıştay 13. Daire E.2020/2328 K.2023/861

Dava konusu istem: Kütahya ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan mülkiyeti davalı belediyeye ait olan ve davacının kiracı olarak işletmekte olduğu iş yerinin de aralarında bulunduğu, kiralama süresinin dolacağı ifade edilen taşınmazların 2886 sayılı Kanun kapsamında 3 yıllık süre için kiralanması amacıyla, açık teklif usulü ile 19/11/2019 tarihinde yapılacak ihalenin anılan taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idareye ait taşınmazın 20/07/2007 tarihinde davacıya yapılan ihale sonucunda 10 yıllığına kiralandığı, ... tarih ve ... sayılı Kütahya Belediye Encümen Kararı ile dava konusu taşınmazın iş yeri ruhsatı alarak düğün salonu olarak kullanılmasına izin verildiği, … tarih ve …sayılı Encümen kararı ile kira sözleşmesinin 31/12/2017 tarihine kadar uzatıldığı, … tarih ve … sayılı Encümen kararı ile kira sözleşmesinin 31/12/2018 tarihine kadar uzatıldığı ve son olarak … tarih ve … sayılı Encümen kararı ile kira süresinin 31/12/2019 tarihine kadar uzatıldığı,

kira süresinin bitiminden önce dava konusu … tarih ve …sayılı Encümen kararı ile 31/12/2019 tarihinde kira süresi sona erecek tüm iş yerlerinin kira sürelerinin uzatılmayarak açık teklif usulü ile kiraya verilmek üzere ihaleye çıkartılmasına, sonrasında dava konusu taşınmazın ihalesinin 19/11/2019 tarihinde yapılmasına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı,

Olayda, Kütahya Belediye Başkanlığı'nın 17/09/2019 tarihli yazısında mülkiyeti Belediyeye ait olan ve hâlen davacının kullandığı taşınmazın kira sözleşmesi süresinin 31/12/2019 tarihinde sona ereceği, Sayıştay denetimi sonucu taşınmazların kira süresi uzatılmayarak ihaleye çıkarılması gerektiğinin belirtildiği, bu sebeple taşınmazın 31/12/2019 tarihine kadar davalı idareye teslim edilmesi gerektiği, ihalesi yapılan taşınmazların www.kutahya.bel.tr adresinden, belediye hoparlöründen ve yerel gazeteden muhtelif zamanlarda ilan edileceği, söz konusu iş yerleri ile alakalı ihale çalışmalarının devam ettiği, belediyece ihale tarihlerinin ilanına müteakip ihaleye iştirak etmesi hususunu bildiren yazının davacıya 19/09/2019 tarihinde tebliğ edildiği,

Bu durumda, her ne kadar davacı tarafından kiracılık ilişkisinin devam ettiği, taşınmazın kendi kullanımda olduğu ve ihale yapılamayacağı belirtilerek dava açmış ise de; davacıya tebliğ edilen ihtarnamede taşınmazın 31/12/2019 tarihinde sözleşmesinin sona ereceğinden dolayı sözleşmenin bitimini müteakip, şayet ihale üzerinde kalmazsa boşaltılması gerektiğinin bildirildiği, dolayısıyla 19/11/2019 tarihinde yapılacak ihalenin bu tarihten sonra sonuç doğuracağının izahtan vareste olduğu,

diğer taraftan Kütahya Belediyesi'ne ait yalnızca uyuşmazlığa konu iş yerinin değil öncesinde kiraya verilmiş tüm iş yerlerinin Sayıştay denetimi sonucundaki tespitler sonucunda 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesine göre açık teklif usulü ile kiraya verilmesine belediye encümeninin … tarih ve …sayılı kararıyla karar verildiği, tahmin edilen bedelin 2019 yılı Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilen tutarı geçmediğinden açık teklif usulü ile ihalenin yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, ihale konusu işin özelliğini belirten şartnamenin hazırlandığı, gerekli ilan ve tebligatların yapıldığı,

ihale sürecinin mevzuata ve mevzuatın öngördüğü ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esasına uygun olduğu değerlendirildiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uzatılan sözleşmenin Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tâbi olduğu, taşınmazın 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tahliye edilmesinin mümkün olmadığı, adli yargıda açılan tespit davası neticesinde kiracılık sıfatının Mahkeme kararı ile tespit edildiği, kira ilişkisi devam ederken ilgili taşınmazın kiralanmasına ilişkin ihaleye çıkılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Kiracılık ilişkisinin devam ettiği kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edildiğinden, temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Kütahya ili, Merkez ilçesi,. Mahallesi,.

Sokak, No:… adresinde bulunan davalı idareye ait taşınmaz 20/07/2007 tarihinde yapılan ihale sonucunda 10 yıllığına davacıya kiralanmış, … tarih ve … sayılı Kütahya Belediye Encümen Kararı ile dava konusu taşınmazın iş yeri ruhsatı alarak düğün salonu olarak kullanılmasına izin verilmiş, … tarih ve … sayılı Encümen kararı ile kira sözleşmesi 31/12/2017 tarihine, … tarih ve … sayılı Encümen kararı ile 31/12/2018 tarihine, son olarak … tarih ve …sayılı Encümen kararı ile ise 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmış,

kira süresinin bitiminden önce dava konusu … tarih ve …sayılı Encümen kararı ile 31/12/2019 tarihinde kira süresi sona erecek tüm iş yerlerinin kira sürelerinin uzatılmayarak 3 yıllık süre için açık teklif usulü ile kiraya verilmek üzere ihaleye çıkartılmasına karar verilmesi sonrasında, açık teklif usulü ile 19/11/2019 tarihinde yapılacak ihalenin davacının kiracısı olduğu taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür. ...";

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde,uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.";

"Kiralarda sözleşme süresi" başlıklı 64. maddesinde, "Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresi, on yıldan çok olamaz. Turistik tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin ve enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin ve doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin on yıldan fazla süre ile kiraya verilmesi mümkündür. ..."

"Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinde, "... Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi hâlde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir." kuralı bulunmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda, ihaleye çıkılmasına karar verilen taşınmaz bakımından, davacı … tarafından … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E:… esas sayılı dosyasında davalı Kütahya Belediye Başkanlığı aleyhine açılan "kiracılık sıfatının tespiti istemli" davada, anılan Mahkeme tarafından … tarih ve K:… sayılı karar ile,

"...Bu bilgiler ışığında somut olay incelendiğinde; davaya konu kiralananın davacıya ilk olarak Kütahya Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile ihale yoluyla 10 süreyle kiraya verildiği ve bu sürenin hitamına müteakip kira ilişkisinin ihale yapılmaksızın 1'er yıllık dönemler halinde yeni sözleşme yapılmak suretiyle uzatıldığı, taraflar arasındaki en son sözleşmenin 01/01/2019 başlangıç ve 31/12/2019 bitiş tarihli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı ile yapılan ilk kira sözleşmesi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre yapılmış olup, bu kira dönemi içinde bu kanunun uygulanacağı açıktır. Ancak ihale neticesi yapılan kira sözleşmesinin süresi dolduktan sonra encümen kararına istinaden ihale yapılmaksızın yeni kira sözleşmesi yapılması ve sonra kira süresinin Belediye tarafından uzatılmasına ilişkin işlemler 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılmamıştır. Bu nedenle taraflar arasındaki kira ilişkisinde 08/03/2017 tarihinden itibaren 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin değil, Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kiraya veren Kütahya Belediye Başkanlığı tarafından Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre fesih ve tahliyeye ilişkin karar alınmadan kiralananın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca tahliyesinin istenmesi mümkün olmadığı anlaşılmakla davacı kiracının (...) kiracılık sıfatının tespitine karar vermek gerekmiş (...)" şeklinde karar verilmiştir.

Kiracılığın tespiti dâvasına dair bu kararın kaldırılması istemiyle yapılan istinaf başvurusu, …Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddedilmiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.

Bu kapsamda, adlî yargı mercileri tarafından verilen "kiracılık sıfatının devam ettiğine" dair kesinleşmiş mahkeme kararının varlığı dikkate alındığında, ilgili taşınmazın 3 yıllık süre için kiralanmasına ilişkin dava konusu ihalenin davacının kiracısı olduğu taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.