Danıştay 13. Daire E.2021/1071 K.2024/4864

Dava konusu istem: Davacı tarafından, davalı idarenin... tarih ve E... sayılı elektrik enerjisi satış teklifini değerlendirmeye almamasına ilişkin işleminin iptaline yönelik... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf başvurusu sonucunda kesinleşmesi üzerine iptal edilen bu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 8.921.077,00-TL zararın yasal faiziyle hesaplanarak ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından...

İdare Mahkemesi kararı ile iptal edilen ... tarih ve E... sayılı işlem nedeniyle uğradığı ileri sürülen zararın tazmini istenilmekte ise de, işlem tarihinde mevzuatta asfaltitin yerli kömür sayıldığına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, işlem tesis edilmeden önce Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve Maden İşleri Genel Müdürlüğünden görüş istenildiği,

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 10/08/2016 tarihli cevap yazısında, asfaltit ve yerli kömür ile çalışan santrallerin farklı tesisler olarak değerlendirildiğinin, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 15/08/2016 tarihli yazısında da asfaltitin yerli kömür olarak nitelendirilmesi hususunun yoruma açık olduğunun belirtildiğinin görüldüğü, davacı şirketin 17/08/2016 tarihinden sonraki başvurularında asfaltitin yerli kömür olarak nitelendirilmesi için mevzuat dışındaki tespitlere dayanıldığı,

mevzuatta ve bilgi talep edilen yetkili kurum görüşleri dışında Maden İşleri Genel Müdürlüğünce davalı idareye 21/10/2016 tarihinde iletilen 07/10/2016 tarihli yazı ve görüşlerine başvurulmayan Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumunun mektubu dışında asfaltitin yerli kömür olarak nitelendirilebileceğine ilişkin hukuki bir dayanak bulunmadığı, davalı idarece mevzuat hükmü bulunmamasına rağmen davacının teklifine ilişkin ilgili kurumlardan görüş yazısı alınmak suretiyle gerekli araştırmanın yapıldığı,...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan, " (...) işbu davanın açılmasından sonra 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının III. bendinde, asfaltit maddesinin açıkça yerli kömür olarak tanımlanması karşısında, 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında, davacının, davalı idareye sunduğu elektrik enerjisi satış teklifinin değerlendirmeye alınması gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı" yönündeki iptal gerekçesinden,

işlem tarihinde mevcut olan herhangi bir eksiklik ya da mevzuata aykırılığın belirtilmediğinin ve dava açıldıktan sonraki mevzuat değişikliğinin dayanak alındığı göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarenin 17/08/2016 tarihli işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla hizmet kusurunun bulunmadığının anlaşıldığı;

Öte yandan, 04/08/2016 tarih ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2. ve devamı maddeleri uyarınca davacının teklifi değerlendirmeye alınmış olsa bile teklifler alındıktan sonra idarece oran belirleneceği, belirlenen oranın teklif sahipleri tarafından kabul edilmeyebileceği, kabul edilmesi halinde ancak enerji satım anlaşması imzalanmasıyla satın alınacak enerji miktarının belirlenebilir olduğu görülmekle, davacı şirketin teklif zarfı açılmaksızın 17/08/2016 tarihli işlemle iade edildiğinden, üzerinde anlaşılmış enerji miktarının belirli olmaması nedeniyle davacının nesnel ve kesin maddi zararının bulunmadığı;

Bu durumda, ilgili mevzuat ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile hukuka aykırı bulunarak iptal edilen davacının elektrik enerjisi satış teklifinin değerlendirmeye alınmamasına ilişkin... tarih ve E... sayılı işlemde, idarenin hizmet kusuru bulunmadığı gibi davacı şirketle enerji satış anlaşması imzalanmadığından alınacak enerji miktarı belirli olmadığından maddi tazminat talebine konu nesnel zararın da bulunmadığının anlaşıldığı belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, teklifin değerlendirmeye alınmaması işlemi iptal edildiği halde hizmet kusuru olmadığı şeklinde hatalı değerlendirme yapıldığı, 6446 sayılı Kanun'un 27/7. maddesi ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca teşvikli enerji satışından mahrum edilmesinin hukuka aykırılığının ortaya koyulduğu, 2017 tarihli Yönetmelik değişikliğinin iptal kararları üzerine yapıldığı, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumunun (TKİK) 16/08/2016 tarihli ve Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 11/10/2016 tarihli yazılarında asfaltitin yerli kömür sayılabileceği şeklinde görüş verildiği,

iptal edilen işlem nedeniyle idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, uğranılan zarar ile işlem arasında illiyet bağının bulunduğu, zarara ilişkin deliller ve belgeler sunulmasına rağmen bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verildiği, zararın hesaplanabilir olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Davacının 6446 sayılı Kanun'un 27/7. maddesi ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca teşvikli fiyattan enerji satışı için verdiği teklifin, TKİK ve Maden İşleri Genel Müdürlüğünce asfaltitin de yerli kömür sayılabileceği şeklindeki görüşlerine rağmen... tarih ve E... sayılı işlemle reddedildiği, daha sonra bu işlemin Mahkemece hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği, bu işlem nedeniyle davacının teşvikli fiyat yerine piyasaya daha düşük fiyattan yaptığı enerji satışlarından kaynaklı bir zararının oluştuğu, idarenin hukuka aykırı işleminden kaynaklı zararın tazmini gerektiğinden davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 02/07/2018 tarihli Kanun Hükmünde Kararname'nin 9. maddesiyle mülga 27. maddesinde, "(...) (7) (Ek: 4/6/2016-6719/24 md.) TETAŞ; üçüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda belirtilen elektrik enerjisi miktarını, mevcut sözleşmeler kapsamında karşılayamaması durumunda yerli kömür yakıtlı elektrik üretim santrallerini işleten şirketlerden temin eder. Söz konusu teminle ilgili miktar, süre ve fiyat belirleme dâhil diğer usul ve esaslar Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. (...)" kuralına yer verilmiştir.

Bu kurala istinaden alınan yerli kömür yakıtlı elektrik üretim santrallerini işleten özel şirketlerden elektrik enerjisi teminine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik 04/08/2016 tarih ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Taleplerin toplanması ve değerlendirilmesi" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Şirketlerden temin edilecek elektrik enerjisi miktarı ile başvuru için gerekli bilgi, belge ve diğer hususları içeren ilan, TETAŞ'in internet sitesinde yayınlanır.

(2)Şirketler, TETAŞ'a satabilecekleri enerji miktarını, lisanslarında belirtilen gücü ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) tarafından onaylı bakım programlarını dikkate alarak TETAŞ'ın ilanda belirlediği süre içerisinde hazırlar ve sunar. (3) Şirketler teklif ettikleri yıllık enerji satış miktarına ait tutarın %3'ü oranında 60 günlük süre ile geçici teminat mektubu sunar.

(4) Şirketlerin teklif ettiği yıllık enerji miktarı ile TETAŞ'ın ikinci maddenin ikinci fıkrası kapsamında temin edeceği enerji miktarından hareketle her bir Şirketin temin edilecek enerji içerisindeki oranı hesaplanır. Bu oran ikinci maddenin birinci fıkrasındaki profile uygun olarak her bir uzlaştırma döneminde Şirketlerin temin etmekle zorunlu olduğu enerji miktarının hesaplanmasında kullanılır.

Bu kapsamda belirlenecek miktarları teklif sahipleri kabul etmeme hakkına sahiptir. Bu durumda söz konusu teklif değerlendirme dışına alınır ve kalan teklif sahipleri için tekrar değerlendirme yapılır. (5) Değerlendirmeler sonucunda tespit edilen talep sahibi Şirketler, TETAŞ tarafından en geç 3 (üç) iş günü içerisinde davet edilir ve Enerji Satış Anlaşmaları imzalanır.".

"Enerji Satış Anlaşması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Enerji Satış Anlaşması (ESA), TETAŞ tarafından uzlaştırma dönemi bazında, sabit miktarlı ve ilgili mevzuat kapsamında ikili anlaşma bildirimine dayalı tek tip ve tek nüsha olarak hazırlanır. (2) ESA imzalanmak üzere, ilgili şirketlere gerekli tebligat yapılır. Takip eden 3 (üç) iş günü içerisinde Şirketlerce gerekli yükümlülükler yerine getirilerek ESA imzalanmak zorundadır.

(3) ESA'ların imzalanmasını takip eden ilk iş günü içerisinde geçici teminatlar ilgili şirketlere iade edilir. Şirketin ESA'yı imzalamaktan imtina etmesi durumunda, geçici teminatı irat kaydedilir. (...)". Geçici 1. maddesinde, “2016 yılı için Şirketlerden temin edilecek enerji miktarı 6 (altı) milyar kWh olarak belirlenmiştir.

2016 yılı için Şirketlerden temin edilecek elektrik enerjisi birim fiyatı 185 TL/MWh (yüzseksenbeş TL/MWh) olarak belirlenmiştir.” kurallarına yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, 17/06/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile yerli kömür yakıt türüyle çalışan elektrik üretim santrallerinin teşvikine yönelik olarak 6446 sayılı Kanun’un 27. maddesine 7. fıkranın eklendiği,

anılan düzenleme uyarınca yerli kömür yakıtlı santrallerin tespiti amacıyla ... tarih ve ... sayılı yazı ile bilgi talep edilmesi üzerine Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazının ekinde yer alan "Yerli Kömür ve Yerli Asfaltit Santralleri ve Termik Santral Projeleri" listesinde yerli kömür yakıt türündeki tesislerle birlikte davacı şirkete ait Silopi Termik Santrali'nin yakıt türü yerli asfaltit olarak belirtildiği,

anılan Kanun maddesi uyarınca yerli kömür santrallerinden alınacak enerji temininin usul ve esaslarını belirleyen 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 09/08/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandığı, bu kapsamda 2016 yılında toplam 6 milyar kWH elektrik enerjisi alımına ilişkin ilan metninin 11/08/2016 tarihinde yayımlanması üzerine davacının 12/08/2016 tarihinde enerji alım ihalesine yönelik teklifini davalı idareye sunduğu,

ancak davalı idare tarafından, yürürlükteki mevzuat kapsamında asfaltitin kömür olarak kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin tereddüt hasıl olması nedeniyle konu hakkında ... tarih ve ... sayılı yazı ile görüş talep edilen Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, kömür ve asfaltitin ayrı ayrı tanımları yapılarak, asfaltitin gerçek anlamda bir kömür türü olmadığı, Türkiye’de kömür gibi katı yakıt olarak olarak kullanılan enerji kaynağı olduğu, 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili Yönetmeliğinde yerli kömür ve asfaltit şeklinde bir sınıflandırma bulunmadığının belirtildiği,

buna göre asfaltitin yerli kömür olarak kabul edilemeyeceği ve davacının yerli kömür ile çalışan elektrik üretim santrallerini işleten şirket sayılamayacağı görüşüyle teklif zarfının açılmayarak değerlendirmeye alınmayacağına ilişkin 16/08/2016 tarihli tutanağın düzenlendiği, bahsi geçen gerekçe doğrultusunda ... tarih ve E... sayılı işlemle teklif zarfının davacıya iade edildiği, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı yazısının ekinde, asfaltitin gerek üretim şekli gerekse kullanım alanları kömür ile aynı kategoride değerlendirildiği,

asfaltit sahalarından elektrik üretimi yapan termik santrallerinde 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla belirlenen alım ve fiyat teşvikinden yararlandırılması gerektiği şeklindeki TKİK Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısının 17/08/2016 tarihinde davalı idareye bildirildiği, davacı şirketin 19/08/2016 tarihinde TKİK'nin anılan görüşü doğrultusunda tekliflerinin tekrar değerlendirmeye alınmasını talep ettiği, 23/08/2016 tarihinde aynı taleple tekrar başvurduğu, taleplerinin davalı idarenin... tarih ve E... sayılı yazısı ile reddedildiği,

yerli kömür yakıtlı üretim tesislerinden ilave elektrik enerjisi alınmak üzere miktarın revize edilmesine yönelik ... tarih ve E... sayılı işlem tesis edildiği, davacı tarafından 03/10/2016 tarih ve ... sayılı yazı ile önceki yazışmalardaki hususlarla birlikte ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... sayılı değişik iş dosyası kapsamında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 03/10/2016 tarihli bilirkişi raporunda, ...

Termik Santralinin yerli kömür yakıtı ile üretim yapan tesis olarak nitelendirilmesi gerektiği tespiti yapıldığı belirtilerek ve 06/09/2016 tarihli İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesinden alınan yerli asfaltitin yerli kömür kabul edilmesi şeklindeki görüş sunularak tekrar tekliflerinin değerlendirmeye alınması başvurusunda bulunulduğu, bugüne kadar mevzuatta bir değişiklik ve bağlayıcı mahkeme kararının bulunmadığı gerekçesiyle davacıya teklifinin reddedildiğinin ... tarih ve E... sayılı yazı ile bildirildiği,

bu arada davalı idarece... tarih ve E... sayılı yazı ile tekrar görüş sorulan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısında, Şırnak-Silopi asfaltitlerinin üretim ve kullanım açısından Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nde diğer kömür çeşitleri ile aynı grupta bulunması ve ülkemizde ait coğrafyada yer alması nedeniyle asfaltitin yerli yakıt türü olarak kömürle aynı grupta nitelendirilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, davacı tarafından 16/12/2016 tarihinde ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı işlemlerin iptali istemiyle açılan dava neticesinde ...

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemlerin iptaline karar verildiği, bu karara yönelik istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmesiyle kararın kesinleşmesi sonucunda dava konusu ...tarih ve ... sayılı işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının 6446 sayılı Kanun'un 27/7. maddesi ve 2016/9096 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca teşvikli fiyattan enerji satışı için verdiği teklifin, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında yer alan asfaltitin gerçek anlamda bir kömür türü olmadığı yönündeki görüşü doğrultusunda ... tarih ve E... sayılı işlemle reddedildiği görülmekte ise de, bu işleme karşı daha sonraki itirazlar kapsamında sunulan TKİK Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı yazısı,

Sulh Hukuk Mahkemesinin... sayılı değişik iş dosyası kapsamında düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporu ile İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesinden alınan 06/09/2016 tarihli görüş yazısında, asfaltitin de yerli kömür kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği,

zira Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı yazında da aynı hususun teyit edildiği dikkate alındığında, bu tespit ve belirlemelere rağmen yasada sadece yerli kömür yakıtlı üretim tesislerinden elektrik alımının düzenlediği yerli asfaltite yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği gerekçesi ile davacının teklifinin değerlendirilmeyerek iade edilmesi işleminde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Nitekim, anılan işlemin Mahkemece hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği görülmektedir.

Bu durumda, davalı idarenin hukuka aykırılığı ortaya koyulan işlem nedeniyle davacının teşvikli fiyat yerine piyasada daha düşük fiyata yaptığı enerji satışlarından kaynaklanan zararının idarece tazmini gerektiğinden davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyorum.