Danıştay 13. Daire E.2021/1464 K.2024/4680

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait istasyonda 16/10/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermediği ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca, 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; "..." adresinde ... sayılı bayilik lisansı ile davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren ... Tarım Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'ye (...) ait akaryakıt istasyonunda 16/10/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, incelenen dönemde gün başı stok miktarlarının yapılan satışlar kadar azalmaması, gün başı stoktan daha fazla satış yapılmasına rağmen gün sonu stok miktarının artış göstermesi, gün başı ve gün sonu stok verilerinin gün içerisinde yapılan satışlara rağmen aynı kalması şeklinde veriler içermesi sebebiyle tutarsız olduğu, ayrıca kurum kayıtlarına göre yapılan satış miktarı ödeme kaydedici cihazlarda kayıtlı miktardan 12.143,35 litre düşük olduğu, kurum kayıtlarına yansımayan tanklara dolum ve satış işlemi yapıldığı,

istasyonda yapılan tespit ve kurum kayıtları otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt hareketlerinin mevcut olduğu, otomasyon sisteminin sağlıklı veriler içermediği, davacı şirketin bayisi olan akaryakıt istasyonunda veri takibi ve aykırılık bildirimi yapmadığının tespit edildiği;

Denetim sonucu düzenlenen soruşturma raporu, davacı şirket savunması ile dava dosyası bir bütün olarak değerlendirildiğinde söz konusu akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt hareketlerinin mevcut olduğu, otomasyon sisteminin sağlıklı veriler içermediği, istasyonda veri takibi ve aykırılık bildirimi yapılmadığı hususlarının sabit olduğu, dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirket tarafından bayisi olan akaryakıt istasyonu ile ilgili veri takibi ile arıza ve aykırılık bildiriminde bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulamadığı görülmekle davacı şirketin aykırı fiilinin gerektirdiği para cezası ile cezalandırılmasına yönelik davaya konu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlem yönünden, aynı konuda davalı idarenin iki tane daha idari para cezası düzenlediği yönündeki savunmaları kapsamında hiçbir değerlendirme yapılmadığı, 16/10/2018 tarihinde şirketin bayisi olan ...e ait istasyonda yapılan denetim neticesinde otomasyon sisteminde usulsüzlük olduğu gerekçesi ile dava konusu Kurul kararı ile verilen idari para cezasının iptali için işbu davanın,

21/09/2018 tarihinde ...e ait istasyonda yapılan denetim neticesinde otomasyon sisteminde usulsüzlük olduğu gerekçesi ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile verilen idari para cezasının iptali ve 16/10/2018 tarihinde ...e ait istasyonda yapılan denetim neticesinde otomasyon sisteminde usulsüzlük olduğu gerekçesi ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile verilen idari para cezasının iptali için davaların açıldığı, dolayısıyla denetime konu aynı akaryakıt istasyonu yönünden aynı denetim tarihi ve ihlal edildiği iddia edilen mevzuat aynı olan konuda üç ayrı idari para cezası düzenlendiği,

lisans sahibi dağıtım şirketlerinin mevcut bayilerinde denetim sistemini belli bir tarihe kadar kurup tamamlama yükümlülüğünün ihlaline uygulanacak yaptırımın tespitinde, suç tekliği-suç çokluğu ayrımının önem arz ettiği, olayda yükümlülüğün yerine getirilmesi için Kurul kararı ile belirli bir tarih belirlendiği, denetim sisteminin kurulacağı bayilerin sayısının ise yükümlülük açısından dikkate alınmadığı, belirlenen tarih geldiğinde, lisans sahibi yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde, tek hareketin söz konusu olduğu, çünkü her bir bayide denetim sistemi kurulması için ayrı ayrı süre belirlenmediği,

davalı idarenin tamamen hukukun genel ilkelerine aykırı bir şekilde ölçüsüz ve orantısız olacak şekilde aynı bayi yönünden ayrı ayrı üç idari para cezası tayinine gitmiş olmasının hukuka aykırılık teşkil ettiği, 7164 sayılı Kanunla getirilen lehe düzenlemelerin olaya uygulanması gerektiği, denetim sonucu tespit edilen farkın kalibrasyondan kaynaklanan ve Kurum tarafından makul olarak kabul edilebilecek sınırlar içinde olduğu,

bayinin kendi muhasebe kayıtlarında olduğu belirtilen aykırılıkların şirketleri tarafından takip ve kontrol edilmesi yükümlülüğü bulunmadığı gibi bu tür aykırılıklardan dağıtıcı lisansı sahibi olarak şirketlerinin sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının aynı akaryakıt istasyonunda aynı denetim tarihinde tespit edilen aynı fiil sebebiyle üç ayrı idari para cezası verildiği iddiasına ilişkin olarak; Dosyanın incelenmesinden;

- "..." adresinde ... sayılı bayilik lisansı ile davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren ...e ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde istasyonun elinde mevcut olan ve dolum yaptığı miktar toplamından daha fazlasını sattığının tespit edildiği, istasyonda yapılan tespit ve kurum kayıtlarının otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt hareketlerinin varlığını ortaya koyduğu,

ayrıca davacı şirket tarafından düzeltilmiş istasyon otomasyon sistemi tablosu (A-1b)'nin doldurulmadığının tespit edildiğinden bahisle 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davanın reddine dair ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği;

- "..." adresinde ... sayılı bayilik lisansı ile davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren ...e ait akaryakıt istasyonunda 16/10/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, incelenen dönemde gün başı stok miktarlarının yapılan satışlar kadar azalmaması, gün başı stoktan daha fazla satış yapılmasına rağmen gün sonu stok miktarının artış göstermesi, gün başı ve gün sonu stok verilerinin gün içerisinde yapılan satışlara rağmen aynı kalması şeklinde veriler içermesi sebebiyle tutarsız olduğu, kurum kayıtlarına yansımayan tanklara dolum ve satış işlemi yapıldığı,

istasyonda yapılan tespit ve kurum kayıtları otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt hareketlerinin mevcut olduğu, otomasyon sisteminin sağlıklı veriler içermediği, davacı şirketin bayisi olan akaryakıt istasyonunda veri takibi ve aykırılık bildirimi yapmadığının tespit edildiğinden bahisle işbu dava konusu 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinde açılan davanın reddine dair ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun ise işbu temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği;

- "..." adresinde ... sayılı bayilik lisansı ile davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren ...e ait akaryakıt istasyonunda 16/10/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, Kurum kayıtlarının incelenen dönemde gün başı stok miktarlarının yapılan satışlar kadar azalmaması, gün başı stoktan daha fazla satış yapılmasına rağmen gün sonu stok miktarının artış göstermemesi,

gün başı ve gün sonu stok verilerinin gün içerisinde yapılan satışlara rağmen aynı kalması şeklinde veriler içermesi sebebiyle tutarsız olduğunun, bayi elinde mevcut olan ve dolum yaptığı miktardan daha fazlasını satış göründüğünün,

Kurum kayıtlarına yansımayan tanklara dolum işlemi yapıldığının ve daha geniş bir dönem incelendiği halde Kurum kayıtlarına göre yapılan satış miktarının ödeme kaydedici cihazlarda kayıtlı miktardan yaklaşık 7.000 litre düşük olduğunun ve dağıtıcı lisans sahibi olan davacı şirket tarafından bayisi olan akaryakıt istasyonu ile ilgili herhangi bir aykırılık bildirimi yapılmadığının tespit edildiğinden bahisle 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinde açılan davanın reddine dair ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği;

Dolayısıyla aynı bayiye ait iki ayrı bayilik lisansı kapsamında aynı istasyon için farklı tarihlerde, diğer istasyon için ise aynı tarihte yapılan farklı somut tespitlere istinaden davacı dağıtıcının denetime konu her bir bayi/tarih için farklı fiiller ile "bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi" kabahatini işlediği, her bir bayide yapılan denetimlerde yapılan farklı somut tespitler dikkate alındığında davacının iddiası aksine söz konusu fiillerin tek bir fiil/aykırılık olarak değerlendirilerek tek bir idari yaptırıma konu edilmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.