Danıştay 13. Daire E.2021/1518 K.2024/5082

Dava konusu istem: Davacı şirketin Bingöl ilinde işlettiği "Yedisu Hidroelektrik Santrali (HES)" üretim tesisi için verilen ... tarih ve... üretim lisansına ilişkin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasıyla ilgili olarak ... tarih ve...sayılı yazıyla bildirilen Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının "sistem kullanım anlaşmasının Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (FEDAŞ) ile imzalanmasına ilişkin talebin reddedilmesine" ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin amacına bakıldığında, bu düzenleme ile orta gerilim seviyesinde sisteme bağlanacak olan üretim tesislerinin işletmeye alınmasının kolaylaştırılması ve dağıtım sistemine bağlanıncaya kadar iletim şirketinin bağlantı yapmasına imkan tanındığı, böylece sadece bağlantı konusunda yaşanan sıkıntılar nedeniyle sisteme girmesi geciken üretim tesislerinin işlemlerinin hızlandırılmasının amaçlandığı,

davacı şirket tarafından, bu kapsamda bağlantı konusunda yaşanan sıkıntı nedeniyle üretim lisansında belirlenmiş olan sisteme bağlantı noktası Kiğı HES Trafo Merkezinin (TM) inşasının uzun süreceğinden bahisle Kiğı HES TM tamamlanıncaya kadar Özlüce HES TM'ye bağlanma talebinde bulunduğu, bu talebin kabul edilerek üretim lisansına bağlantı noktasının Kiğı HES TM gerçekleşinceye kadar geçici olarak Özlüce HES TM'nin OG barası olarak derç edildiği, davacının başlangıçta lisansında yer alan Kiğı HES TM'ye bağlanmasının teknik olarak mümkün bulunmadığı,

bir anlamda herhangi bir dağıtım merkezine bağlanma olanağı olmayan davacının 4628 sayılı Kanun'un Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin amacı doğrultusunda doğrudan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

(TEİAŞ) ile bağlantı anlaşması yapmak zorunda kaldığı; idare tarafından her ne kadar daha sonra yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin Geçici 5. maddesi kapsamında davacı ile TEİAŞ arasında yapılan bağlantı anlaşmasının FEDAŞ ile yapılabilmesi amacıyla söz konusu hattın başka bir kullanıcı tarafından kullanılması veya dağıtım şirketinin Kiğı Havza TM için yapacağı dağıtım tesisine irtibatlandırılması gerektiği ancak mevcut durumda söz konusu iki koşuldan herhangi birinin gerçekleşmediği iddia edilmekte ise de,

davacının durumu dikkate alındığında herhangi bir dağıtım merkezine bağlanmadan doğrudan iletim tesisi şalt sahalarının dağıtım gerilimi seviyesindeki fiderlere bağlanması veyahut TEİAŞ ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalanması hususunda bir seçeneğinin bulunmadığı,

6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (ç) bendi kapsamında elektrik enerjisinin 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden naklinin dağıtım şirketlerince yapılacağının belirtildiği, 4628 sayılı Kanun'un mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin amacı, TEİAŞ Genel Müdürlüğünün Yedisu HES'in Kiğı HES TM'nin OG barasına bağlantısında teknik açıdan herhangi bir sakınca görülmediğine dair görüşü, Özlüce HES TM'ye bağlantı talebinin Kiğı HES TM gerçekleşinceye kadar geçici bir süreyle uygun görüldüğü,

bunun yanında elektrik piyasasında zaman içinde yaşanan gelişmeler ile iletim hatlarına bağlantı ücretlerinin artması buna karşılık dağıtım sistemlerine bağlantı işlemlerinin daha ekonomik hale gelmesi nedeniyle davacı açısından yapımı tamamlanan Kiğı HES TM'ye bağlantı yapmak üzere FEDAŞ ile sistem kullanım anlaşması yapılmasının ekonomik ve teknolojik açıdan daha elverişli hale geldiği hususları göz önüne alındığında,

davacıya ait üretim lisansında sisteme bağlantı noktası olan Kiğı HES TM'nin tamamlanması üzerine FEDAŞ ile 21/04/2017 tarihinde dağıtım sistemine bağlantı anlaşmasının imzalanarak davalı idareden dağıtım şirketi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapılabilmesi için lisansın tadil edilmesi talebinin dava konusu Kurul kararının 2. maddesi ile reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olduğundan idareleri aleyhine harca hükmedilemeyeceği, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşmasının FEDAŞ ile yapılabilmesi için söz konusu hattın başka bir kullanıcı tarafından kullanılması veya dağıtım şirketinin Kiğı Havza TM için yapacağı dağıtım tesisine irtibatlandırılması gerektiği, mevcut durumda bu koşulların herhangi birinin gerçekleşmediği, eksik değerlendirme yapıldığı,

TEİAŞ'ın görüşünün yönetmeliğe aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, davacının o günkü koşullarda hattın mülkiyeti, bakım ve işletme sorumluluğunun kendine ait olacağı taahhüdü ile bağlantı elde ettiği, daha sonra böyle bir taahhüdü yokmuş gibi talepte bulunarak nakil hattına ilişkin işletme ve bakım sorumluluğu ile hattın bedelinin tarifeye yansıtılarak diğer tüketicilerden alınacak olmasının hakkaniyete aykırı olduğu,

anılan taahhüdü olmasa davacıya bağlantı görüşü verilmeyeceği ve üretim lisansının alınamayacağı, Geçici 14. madde kapsamında yüzlerce tesis bulunduğu ve davacını talebinin kabulü yönünde bir uygulamanın eşitsizlik oluşturacağı, dağıtım şirketlerinin bu kapsamdaki hatların devri ile devir bedellerini doğrudan yatırım harcamasına ve nihai olarak tüketiciye yansıtacağı, devir şartlarının kamu faydasını korumayı amaçladığı,

daha ekonomik ve teknolojik olduğu gerekçesi verilen kararın idari eylem ve işlem niteliğinde yerindelik denetimi olacağı, diğer yandan teknik ve ekonomik yönden işletme zorluğu nedeniyle üreticilerin dağıtım şirketleri ile anlaşma imzalama taleplerinin karşılanabilmesi ve mevcut uygulamaya uygunluğun temin edilmesi için 6446 sayılı Kanun'un 9. maddesine eklenen 15. fıkrayla düzenleme yapıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete Bingöl ilinde kuracağı Yedisu HES üretim tesisi için 12/10/2006 tarihinden itibaren 49 yıl süreyle üretim lisansı verilmiş, anılan üretim lisansının sisteme bağlantı noktası Kiğı HES TM olarak derç edilmiştir.

Anılan tesis ve trafo merkezinin tamamlanması davacının planladığı işletmeye alma tarihine yetişmeyeceğinden bahisle 04/02/2009 tarihinde yapılan başvuru ile 4628 sayılı Kanun'un mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında TEİAŞ ile bağlantı anlaşmasının gerçekleşmesi için Kiğı HES TM tamamlanıncaya kadar kendilerince tesis edilecek hat ile Özlüce HES TM'nin 33 kV barasına bağlanma talebinde bulunulmuştur.

Davalı idarece bu talep kabul edilerek ... tarih ve ...sayılı Kurul kararı ile üretim lisansının sisteme bağlantı noktası ve gerilim seviyesi olarak Kiğı HES TM 33 kV. (Kiğı HES TM gerçekleşinceye kadar) geçici olarak Özlüce HES TM'nin OG barası olarak lisansa derç edilmiştir. Bu kapsamda TEİAŞ ile 11/05/2010 tarihinde bağlantı anlaşması imzalanmıştır.

Davacı tarafından, 04/05/2018 tarihli dilekçe ile, tesisin işletmeye alındığı dönemde özel durum nedeniyle zorunlu olarak TEİAŞ'a ait 154 kV hat üzerinden 33 kV kullanılarak Özlüce HES şalt sahasına geçici olarak bağlanıldığı, nihai bağlantı noktasında TEİAŞ'a ait herhangi bir teçhizat ve hat kullanılmasına ihtiyaç bulunmadığı,

bu kapsamda Kurumun uygun görüşleri doğrultusunda görevli dağıtım şirketi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapabilmek için lisansın tadil edilerek kalıcı sisteme bağlantı noktasının "TEİAŞ 13. Bölge Müdürlüğü (Elazığ) 154/33 kV Kiğı Havza TM ( Kiğı HES'in sonradan değiştirilmiş adı) -OG Dağıtım Barası" olarak lisansa derç edilmesi istenilmiş, bu talep doğrultusunda TEİAŞ ve FEDAŞ'ın görüşleri alınarak yapılan değerlendirme sonucunda dava konusu Kurul kararı ile,

"...1)TEİAŞ Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısı çerçevesinde ...tarih ve... numaralı üretim lisansına 'Kiğı HES TM' olarak derç edilen ifadenin 'Kiği Havza TM' olarak tadil edilmesine, 2) Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 'İletim sistemi kullanıcısı durumundaki OG seviyesinden bağlı üretim tesislerinin bağlantısını sağlayan hatlar' başlıklı Geçici 5. maddesinin birinci fıkrası kapsamında şirketin ... tarih ve ...

Kurum evrak girişli yazısında sistem kullanım anlaşmasının ... ile imzalanmasına dair talebinin reddedilmesine," şeklinde karar verilmiş, anılan kararın 2. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Herhangi bir dağıtım merkezine bağlanmadan doğrudan iletim tesisi şalt sahalarının dağıtım gerilimi seviyesindeki fiderlere doğrudan bağlanması Kurul tarafından uygun görülen ve sadece ilgili üretim tesisinin şebekeye bağlanması amacıyla tesis edilecek olan bağlantı hatları, üretim faaliyeti gösteren ilgili tüzel kişiler tarafından tesis edilir ve bu tesisler münhasıran söz konusu üretim tesisinin üretiminin nakli için kullanıldığı sürece bu tüzel kişiler tarafından işletilir.

Bu konuya ilişkin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi ile yapılır. Bu tesisler için kamulaştırılan taşınmazlar Hazine adına tescil edilir. Bu bağlantı hatlarının üretim faaliyeti gösteren başka bir tüzel kişi tarafından da kullanılması veya dağıtım sistemi ile irtibatlanması halinde hatlar Maliye Bakanlığının görüşü alınmak kaydıyla ilgili dağıtım şirketine devredilir.

Bu tesislerin devrine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından yayımlanacak olan bir tebliğ ile düzenlenir. ..." kuralına yer verilmiştir.

02/12/2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 25/11/2020 tarih ve 7257 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 9. maddesine eklenen 15. fıkrasında, "4628 sayılı Kanun'un mülga geçici 14'üncü maddesi kapsamında bağlantı görüşü oluşturularak tesis edilmiş ve/veya edilecek enerji nakil hatları ile ilgili olarak, önlisans veya lisans sahibi tüzel kişiler tarafından Kuruma başvuruda bulunularak, dağıtım sisteminden bağlantı talep edilmesi halinde, bağlantı talebi meri mevzuat kapsamında değerlendirilir.

Bu kapsamda TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması sonlandırılmak suretiyle dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması düzenlenir. TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması uyarınca tesis edilmiş olan enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurları, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, ilgisine göre ilgili dağıtım şirketi veya TEİAŞ tarafından iz bedelle devralınır." kuralına yer verilmiştir.

28/01/2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin ''İletim sistemi kullanıcısı durumundaki OG seviyesinden bağlı üretim tesislerinin bağlantısını sağlayan hatlar'' başlıklı Geçici 5. maddesinde,

''(1) Herhangi bir dağıtım merkezine bağlanmadan doğrudan iletim tesisi şalt sahalarının dağıtım gerilimi seviyesindeki fiderlerine bağlanması ve TEİAŞ ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalanması Kurul tarafından uygun görülerek bu durumu lisansına derç edilmiş olan üretim tesislerinin iletim tesisinin şalt sahasına bağlantısını sağlayan kullanıcı mülkiyetindeki hat, başka bir kullanıcı tarafından kullanılana ya da dağıtım sistemi ile irtibatlanana kadar bu hatları tesis eden tüzel kişi tarafından işletilir.

Bu hattın başka bir kullanıcı tarafından kullanılması veya dağıtım sistemi ile irtibatlanması halinde, söz konusu hat 37'nci maddede yer verilen usul ve esaslar çerçevesinde dağıtım şirketince devir alınır ve kullanıcı dağıtım sistemi kullanıcısı haline gelir.'' kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat kurallarından, 4628 sayılı Kanun'un mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, herhangi bir dağıtım merkezine bağlanmadan doğrudan iletim tesisi şalt sahalarının dağıtım gerilimi seviyesindeki fiderlerine bağlanması Kurul tarafından uygun görülen ve sadece ilgili üretim tesisinin şebekeye bağlanması amacıyla yapılacak bağlantı hatlarının ilgili tüzel kişiler tarafından tesis edilerek işletileceği, bu durumda bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarının TEİAŞ ile yapılacağı, söz konusu bağlantı hatlarının üretim faaliyeti gösteren başka bir tüzel kişi tarafından da kullanılması veya dağıtım sistemi ile irtibatlanması halinde ilgili dağıtım şirketine devredileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 12/10/2006 tarihli üretim lisansı kapsamında 4628 sayılı Kanun'un mülga Geçici 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kendi üretim tesisini şebekeye bağlamak için bağlantı hattı tesis ederek TEİAŞ ile bağlantı anlaşması imzaladığı, 04/05/2018 tarihli başvuru ile de dağıtım şirketi ile bağlantı anlaşması imzalamak için lisansının kalıcı bağlantı noktasının tadil edilmesini istediği, davalı idarece 4628 sayılı Kanun'un Geçici 14. maddesi ile Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin Geçici 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alan devir şartlarının gerçekleşmediği,

TEİAŞ ile bağlantı anlaşmasının FEDAŞ ile yapılabilmesi için söz konusu hattın başka bir kullanıcı tarafından kullanılması veya dağıtım şirketinin Kiğı Havza TM için yapacağı dağıtım tesisine irtibatlandırılması gerektiği gerekçeleri ile davacının talebinin reddedildiği görülmektedir.

Dava konusu olayda, davacının 4628 sayılı Kanun'un Geçici 14. maddesi kapsamında bir başvuruda bulunarak bağlantı anlaşması imzalayarak üretim tesisini faaliyete geçirdiği görülmekle durumunun anılan Kanun ve Yönetmelik maddesinde yer alan şartlar dahilinde değerlendirilmesi gerekmekte ise de, davalı idarece temyiz dilekçesinde, ekonomik yönden işletme zorluğu nedeniyle üreticilerin dağıtım şirketleri ile anlaşma imzalama taleplerinin karşılanabilmesi ve mevcut uygulamaya uygunluğun temin edilmesi için 6446 sayılı Kanun'un 9. maddesine eklenen 15. fıkrayla düzenleme yapıldığı belirtilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca, 4628 sayılı Kanun'un mülga Geçici 14. maddesi kapsamında bağlantı görüşü oluşturularak tesis edilmiş enerji nakil hatları ile ilgili olarak lisans sahibi tarafından yapılacak dağıtım sisteminden bağlantı talebinin meri mevzuat kapsamında değerlendirileceği, bu kapsamda TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması sonlandırılmak suretiyle dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması düzenleneceği, TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması uyarınca tesis edilmiş olan enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurlarının, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, ilgisine göre ilgili dağıtım şirketi veya TEİAŞ tarafından iz bedelle devralınacağı kurala bağlanmıştır.

Bu durumda, davacının talebinin bu yasal düzenleme uyarınca değerlendirilerek bir sonuca bağlanacağı dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararında bu yönüyle hukuka uygunluk görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.