Danıştay 13. Daire E.2021/2843 K.2024/2361

...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Orman Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetinde bulunan ve işletme hakkı 10 yıl süreyle davalı idareye devredilen Karabük ili, Yenice ilçesi, ... Mevkiinde bulunan C tipi mesire alanı, alandaki doğa müzesi ve ağaç evin işletme hakkının 8 yıl süreyle kiraya verilmesine yönelik olarak davalı idarece Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği'nin 18. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 20/07/2020 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği ile ihalelerin yapılabildiği ve özel işletmelere kamu mallarının kullanım amacıyla verilebildiği, ancak genel ihale kanunlarının dışında ihale yetkisi veren düzenlemelerde ihale yapma ve ihale yapılabilecek alanların sınırlı tutulduğu, anılan Yönetmelik kapsamında yapılacak ihalelerin köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımı ile yapım işi ve sadece kendi mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması, üzerinde sınırlı ayni hak tesisi, trampa ve satış ile sınırlı olduğu;

Karabük ili, Yenice ilçesi, ... Mevkiinde bulunan "C tipi mesire alanı, doğa müzesi ve alandaki ağaç evin bulunduğu alanın'' mülkiyetinin tespiti amacıyla 07/01/2021 tarihinde yapılan ara kararına cevaben sunulan bilgi ve belgelerden; ihale konusu alanın mülkiyetinin Orman İşletme Müdürlüğü'ne ait olduğu, davalı idare ile Orman İşletme Müdürlüğü arasında 09/05/2019 tarihinde imzalanan kira sözleşmesi ile 10 yıllığına davalı idare tarafından kiralandığının anlaşıldığı,

Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği'nin 18. maddesi kapsamında köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımı ile yapım işi ve sadece kendi mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması, üzerinde sınırlı ayni hak tesisi, trampa ve satış işlerinin ihale edilebileceği, bunların haricinde söz konusu Yönetmelik kapsamında ihalelerin yapılamayacağının açık olduğu, davalı idarenin mülkiyetinde bulunmayan alana ilişkin olarak Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği kapsamında ihale yapma yetkisi olmadığı anlaşıldığından,

dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, kararın usule uygun ve ilgili kanunlar uyarınca yeniden ihale yapılarak söz konusu C tipi mesire alanı, alandaki doğa müzesi ve ağaç evin işletme hakkının kiraya verilmesine engel teşkil etmeyeceğinin açık olduğu belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ihale konusu taşınmazın mülkiyeti Orman Genel Müdürlüğü'ne ait olmakla birlikte kendilerinin taşınmazın işletme hakkını kira sözleşmesi ile elde ettiği, Mesire Alanları Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri gereğince işletme hakkı sahibi olarak taşınmazı üçüncü kişilere kiraya verme yetkilerinin bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava Orman Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetinde bulunan ve işletme hakkı 10 yıl süreli davalı idareye devredilen Yenice ilçesi ...Mevkinde bulunan C tipi mesire alanı, alandaki doğa müzesi ve ağaç evin işletme hakkının 8 yıl süreyle kiraya verilmesine yönelik olarak davalı idarece Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği'nin 18. maddesi uyarınca açık teklif usûlüyle 20/07/2020 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür." kuralı yer almaktadır.

5355 sayılı Mahallî İdare Birlikleri Kanunu'nun "Köylere hizmet götürme birlikleri" başlıklı 18. maddesinde, "İlçelerde, tarım ürünlerinin pazarlanması hariç olmak üzere, yol, su, kanalizasyon ve benzeri altyapı tesisleri ile köylere ait diğer hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, bizzat yapmak, yaptırmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin adını taşıyan, köylere hizmet götürme birliği kurulabilir. Cumhurbaşkanı, bu konuda genel izin vermeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

28/04/2007 tarih ve 26506 Resmî Gazete'de yayınlanan Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde ise, "Bu Yönetmelik, köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımı ile yapım işi ve sadece kendi mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması, üzerinde sınırlı ayni hak tesisi, trampası ve satışına ilişkin ihaleleri kapsar." kuralı yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, Karabük ili, Yenice ilçesi, ...

Mevkiinde bulunan "C tipi mesire alanı, doğa müzesi ve alandaki ağaç evin bulunduğun alanın'' mülkiyetinin Orman Genel Müdürlüğü'ne ait olduğu, söz konusu alanın işletme hakkının Mesire Alanları Yönetmeliği uyarınca kiralanarak davalı idareye devredildiği, devam eden süreçte mesire alanı ve üzerindeki yapıların işletme hakkının üçüncü kişilere kiralanmasına karar verildiği ve bu amaçla yapılan ihalenin Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği'nin 18. maddesi uyarınca "açık ihale usulüyle" gerçekleştirildiği,

söz konusu ihalenin iptali istemiyle açılan davada İdare Mahkemesi'nce Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği uyarınca ancak birliğin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması amacıyla ihale yapılabileceği, ihale konusu alanın mülkiyetinin ise davalı idareye ait olmadığı, bu nedenle kendisine ait olmayan bir alana ilişkin olarak Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği uyarınca ihale yapma yetkisi olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden ilçelerde, yol, su, kanalizasyon ve benzeri alt yapı tesisleri ile köylere ait diğer hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, bizzat yapmak, yaptırmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin adını taşıyan, köylere hizmet götürme birliği kurulabileceği, köylere hizmet götürme birliklerinin 2886 ve 4734 sayılı Kanunlara tabi olduğuna ilişkin herhangi bir mevzuat düzenlemesi bulunmadığı, birliklerin yapacağı ihalelerin Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirildiği,

anılan Yönetmeliğin köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımı ile yapım işi ve sadece kendi mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması, üzerinde sınırlı ayni hak tesisi, trampası ve satışına ilişkin ihaleleri kapsadığı, ancak kendi mülkiyetlerinde bulunmayan taşınmazların kiralanması, üzerilerinde sınırlı ayni hak tesisi, trampası ve satışına ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığı, bu hususta başkaca bir mevzuat hükmünün de bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımlarında bulunup da kendi mülkiyetlerinde olmayan taşınmazları üçüncü şahıslara kiraya vermelerine ilişkin iş ve işlemlerin herhangi bir kurala tabi olmadan gerçekleştirmesi kamu düzenine aykırı olacaktır.

Bu durumda birliklerin bu kapsamdaki taşınmazları kiraya verirken uymaları gereken iki alternatif bulunmaktadır.

Birincisi kullanımlarına geçen taşınmazın mülkiyetini ellerinde bulunduran kurum ve kuruluşların tabi oldukları ihale mevzuatını uygulamak olup dava konusu olayda bu seçenek tercih edilirse 2886 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerekecektir,

İkincisi ise kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazların kiralanması sürecinde uyguladıkları Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği hükümlerini somut olaydaki gibi devir suretiyle elde ettikleri taşınmazların kiralanması işlemlerinde de uygulamak olacaktır.

Aslında hukuken her iki yöntemden birinin uygulanması mümkündür. Ancak pratikte birinci yöntemin yol açacağı ciddi sorunlar ve belirsizliklerle karşılaşılması ihtimali vardır.

Her şeyden önce köylere hizmet götürme birlikleri genellikle kendi uzman kadroları olmayan, Kaymakamlıkların çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının kadrolarında bulunan kamu çalışanlarını görevlendirilmek suretiyle çalışmalarını yürüten kurumlardır. Bu personelin kiraya verilecek taşınmazın mülkiyetini elinde bulunduran çeşitli kurumların tabi oldukları ihale mevzuatını bilmeleri ve uygulamaları mümkün olmayabilecektir. Bunun yerine kendi tabi oldukları Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği hükümlerini uygulamaları pratikte daha mümkün ve kolay olacaktır.

Diğer taraftan köylere hizmet götürme birliklerinin özel bir şahıstan kiralama yaptığı ve kiralananı akabinde üçüncü bir şahsa kiralamak istediği durumda kendi Yönetmeliklerinden başka uygulayabilecekleri başka bir mevzuat hükmü olmayacak ve mecburen kendi Yönetmeliklerini uygulayacak yahut Yönetmeliğin 2. maddesini katı bir biçimde uygulayarak söz konusu Yönetmelik hükmü de uygulanmaksızın tamamen serbest olarak kiralama işlemi gerçekleştireceklerdir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde davalı idarenin gerçekleştireceği ihaleler bakımından uygulamakla yükümlü olduğu Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.