Danıştay 13. Daire E.2021/327 K.2021/5459

Dava konusu istem: Davacı şirket ile TEİAŞ arasında imzalanan Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 9. maddesinde yer alan, "iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin, iletim sisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" kuralı ile "TEİAŞ tesislerinde kullanıcının bağlı olduğu fidere 00:00-24:00 saatleri arasında 4 veya daha fazla arıza intikal ederek kesicinin açılması" kuralının ihlâl edildiğinden bahisle düzenlenen Mart 2014 dönemine ilişkin ... tarih ve ... sayılı sistem kullanım ceza faturasının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce Dairemizin .... tarih ve E:..., K:... sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; dava konusu işlem tarihindeki Sistem Kullanım Anlaşması’nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 9. maddesinde, kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlâl etmesi durumunda TEİAŞ’ın maddede belirtilen cezaları uygulayacağının belirtildiği;

maddede, "iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin, iletim sisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" hükmü ihlâl olarak tanımlanarak, bu ihlâl için "kullanıcının o ayki sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin %0,5'i oranında ceza uygulanır.

Ceza, her uzlaştırma periyodu için yapılacak ölçümlerin sonucuna göre 00:00-24:00 saatleri arasında bir defadan fazla uygulanmaz.

TEİAŞ tarafından sistem ihtiyacı için konulan kapasitör fider sayaç değerleri ölçümlere dâhil edilmez." cezaî şartının öngörüldüğü, aynı maddede, "TEİAŞ tesislerinde kullanıcının bağlı olduğu fidere 00:00-24:00 saatleri arasında 4 (dört) veya daha fazla arıza intikal ederek kesicinin açılması"nın bir diğer ihlâl olarak tanımlandığı, bu ihlâl için ise "00.00-24.00 saatleri arasındaki her 4 (dört) açma için içinde bulunulan aya ait Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %1'i oranında ceza uygulanır.

4'ün katına ulaşmayan açma sayıları 4'ün katına doğru aşağı çekilerek hesaplanır. Buna ilave olarak, günde 4 ve katlarında açma olmasa dâhi aylık toplamda 20'nin üzerinde açma olursa, bu miktarın aşıldığı her bir açma için kullanıcının, içinde bulunulan aya ait Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %0,2'si oranında ceza uygulanır...Test, tekrar kapama ve paralel arıza kapsamındaki fider açmaları bu hesaplamalarda dikkate alınmaz." cezaî şartının düzenlendiği,

Belirtilen hususların birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirket ile TEİAŞ arasında iletim sisteminin kullanımı açısından kurulması gerekli akdî ilişkinin kurulduğu, dava konusu işlemin hukukî mahiyeti itibarıyla, sözleşmeden kaynaklanan bir cezaî şart niteliğinde olduğu, bu anlamda sistem kullanım anlaşmasını imzalamış ve bu anlaşmada yer alan hüküm ve şartları kabul etmiş taraflar hakkında uygulama alanı bulabileceğinin anlaşıldığı, bu itibarla, davacı şirket ile TEİAŞ arasında akdedilen Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 9. maddesinin ihlâl edildiğinin sabit olduğu,

idarî yaptırım niteliği bulunmayan anlaşmadan kaynaklanan cezaî şartın uygulandığı, dolayısıyla sistem kullanım ceza faturası düzenlenmesinin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, anlaşma ile hukuken geçerli dayanağı olmadan cezai şart uygulanamayacağı, talep edilen meblağın tek taraflı olarak belirlendiği ve fahiş miktarda olması sebebiyle bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği, 28/05/2014 tarih ve 29013 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Şebeke Yönetmeliği'nin 14. maddesi ile reaktif enerji kullanımıyla ilgili hükümlerin ve ilgililerin hangi durumda cezaya muhatap olacağı hususunda reaktif enerjiye ilişkin uygulama esaslarının iletim sistemi kullanıcıları lehine değişmiş olup lehe hüküm esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, tek taraflı düzenlendiği iddia edilen sistem kullanım anlaşmasının standart sözleşmelerden ve genel işlem koşullarından farklılık arz ettiği, bu anlaşmanın sistem gereklerine ve mevzuata uygun olarak hazırlanmasının zorunlu olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz dilekçesinde, davacı tarafından, 28/05/2014 tarih ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Şebeke Yönetmeliği'nin 14. maddesi ile, reaktif enerji kullanımıyla ilgili hükümlerin ve ilgililerin hangi durumda cezaya muhatap olacağı hususunda reaktif enerjiye ilişkin uygulama esaslarının iletim sistemi kullanıcıları lehine değişmiş olup lehe hüküm esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği iddia edilse de; dava konusu işlemin hukukî mahiyeti itibarıyla sözleşmeden kaynaklanan bir cezaî şart niteliğinde olduğu anlaşıldığından bu iddiaya itibar edilmemiştir.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.