Danıştay 13. Daire E.2021/4554 K.2024/5566

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../..." adresinde bulunan iş yerinde izin alınmadan döviz alım satımı yapıldığından bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca faaliyetinin sürekli olarak durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin iş yerinde yapılan denetiminde, "iş yerinde döviz alım satım belgesinin bulunmadığı, iş yerine dışarıdan bakıldığında kolaylıkla görülecek şekilde döviz alım satım kurlarını gösteren iş yeri duvarına asılı elektronik tabela bulunduğu ve iş yerinde yapılan belge düzeni denetiminde davacının 5 müşterisine satış yapmasına rağmen 5 adet ödeme kaydedici cihaz fişi düzenlenmediğinin" tespit edildiği,

yalnızca döviz fiyatlarını gösteren panoların bulunmasının dövize ilişkin işlem yapıldığı anlamına gelmeyeceği, bu durumda, davacı şirkete ait iş yerinde yetkisiz döviz alım satım faaliyeti gerçekleştirildiği hususunun somut olarak ortaya koyulamadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; yetkisiz iş yerlerinin döviz alım satımının ispatını, mutlak anlamda alım ve satım anında tespit etmek gibi bir durumun varlığına mecbur bırakılamayacağı, davacı şirkete ait iş yerine dışarıdan bakıldığında kolaylıkla görülecek şekilde döviz alım satım kurlarını gösteren iş yeri duvarına asılı elektronik tabela bulunduğu hususunun yoklama fişi tutanağı ile sabit olduğu, daha önce de 04/07/2019 tarihli işlem ile davacıya ait iş yerinin bir ay süreyle faaliyetlerinin geçici olarak durdurulduğu,

söz konusu yaptırımın dayanağı olan 25/12/2018 tarihli denetimde tespit edilen hususlardan birinin duvarda döviz kurlarını gösteren elektronik tabela bulunması olduğu, yaklaşık bir yıl sonra yapılan davaya konu denetimde de bu yönde bir tespite yer verildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iş yerinde ticari faaliyette bulunulduğuna dair herhangi bir somut bilgi ve belge olmaksızın yalnızca döviz fiyatlarını gösteren panoların bulunduğundan bahisle dövize ilişkin işlem yapıldığına kanaat getirilmiş olmasının düzenleyici işlem ile Kanun'un genişletilmesi anlamına geleceği, dövizle de altın satın alınabileceğinden iş yerinde döviz kurlarının bilgilendirme amacıyla gösterildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca anılan iş yerindeki faaliyetlerin sürekli olarak durdurulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı,

yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kural altına alınmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait iş yerinde 11/12/2019 tarihinde yapılan denetim sonrası İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Topkapı Uygulama Grup Müdürlüğünce düzenlenen ... benzersiz kod sayılı e-yoklama fişinde, "(...) iş yerinde döviz bürosu işletmeciliği faaliyetinde bulunduğu(...)" ifadelerine yer verildiği ve bu tutanağa denetim esnasında çekilen fotoğrafların eklendiği anlaşılmaktadır.

Bir fiilin işlenmesi sonucunda ilgililer hakkında işlem tesis edilebilmesi için söz konusu fiilin kanunda açıkça tanımlanması, somut olarak tarif edilen fiilin de kanunda belirtilen soyut karşılığına uygun olması yani tipiklik şartını sağlaması gerektiğinden, isnat olunan fiil kanunda belirtilen kuralın kapsamında değilse yani tipiklik unsurunu taşımıyorsa, söz konusu kuralın ihlali dolayısıyla ilgililer hakkında işlem tesis edilmesi mümkün olmayacaktır.

Her ne kadar, davalı idarece davacıya ait iş yerinin içinde yer alan elektronik tabelada döviz kurlarına yer verilerek dövize ilişkin alım satım faaliyetinde bulunulduğu izlenimi yaratıldığı ve bu sebeple söz konusu iş yerinde yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyeti yürütüldüğü kanaati hasıl olduğundan bahisle davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına karar verilmiş ise de, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin 1 (bir) aydan 6 (altı) aya kadar,

tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı kuralına yer verildiğinden, davalı idarece davacıya isnat edilen yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunulması fiilinin somut olarak ortaya koyulmadığından tipiklik unsurunu taşımayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvrusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.