Danıştay 13. Daire E.2021/4887 K.2024/4649

Dava konusu istem: ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında 11/09/2018-28/12/2018 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1. sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle davacıya 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca 53.695,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının ilgili kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarihli ve... sayılı Borsa Gözetim Raporunda özetle, ... pay piyasasında 11/09/2018-28/12/2018 döneminde davacı, A.B., Ö.Ö. ve H.T.'nin hesaplarında gerçekleştirilen işlemlerin, 6362 sayılı Kanun'un “Piyasa bozucu eylemler” başlıklı 104. maddesinin birinci fıkrası ile VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a),

(b) ve (f) bentleri kapsamında değerlendirilmesininin uygun olacağı ifade edilmiş ve bu çerçevede anılan dönemde gerçekleşen olağandışı fiyat ve işlem miktarı değişimlerinin 6362 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmesi sonucunda hazırlanan... tarih ve ... sayılı Denetleme Raporu'nda da özetle, piyasa bozucu eylemlerin tek bir kişi tarafından gerçekleştirilebileceği gibi, birden fazla yatırımcının birlikte hareket etmek suretiyle de anılan eylemlerin gerçekleştirilmesinin mümkün olabileceği, somut olayda da inceleme döneminde ... pay piyasasında işlemleri dikkat çeken,

davacının da aralarında yer aldığı bazı kişilerin işlemlerinin incelemeye alındığı ve bu kişilerin arasındaki bağlantının doğru bir şekilde tespit edilebilmesi amacıyla hem aracı kurumlardan hem de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan bilgi talebinde bulunulduğu, elde edilen bilgilere göre davacı, A.B., Ö.Ö., O.İ.A., E.A. ve H.T.'nin ortak IP numarası üzerinden emir ilettiklerini açıkça ortaya koyduğu,

İstanbul gibi metropol bir şehirde belirli bir dönemde belirli kişi ya da kişilerin aynı tarihte ve saatlerde, kamuya açık olan aynı alanlarda bulunmak suretiyle IP adreslerinin tesadüfen çakıştığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davacı tarafından Kurul’un ... tarihli ve ... sayılı yazısına cevaben gönderilen 04/10/2019 tarihli yazısında denetleme raporundaki tespitleri geçersiz kılacak bir hususun yer almadığı, inceleme döneminde ... pay piyasasında en fazla işlem gerçekleştiren yatırımcının 1.534.437 adet alış ve 1.506.974 adet satış işlemi ile (toplam işlemlerin %22,06’sı) ... olduğu,

474.008 adet alış ve 420.889 adet satış işlemi ile (toplam işlemlerin %6,49’u) ...’ın ikinci ve 694.800 adet satış işlemi ile (toplam işlemlerin %5,04’ü) ...’in üçüncü sırada yer aldığı, fiyatın arttığı inceleme döneminde payda toplam 10.730 kez fiyat yükselten nitelikte aktif işlem gerçekleştiği ve bu işlemlerin %57,4’ünde ...’in, %14’ünde ...’in ve %4,9’unda ...’ın alıcı tarafta olduğu, dönem içinde payda işlem gerçekleştiren yatırımcılar arasındaki kendinden kendine ve karşılıklı işlemlerin dengeli dağıldığı, davacı, ..., ..., ..., ... ve ...’ın ortak IP numarası üzerinden emir ilettiklerinin görüldüğü,

bu çerçevede söz konusu tespitler ve davacı, ..., ..., ...'in emir ve işlemleri dikkate alınarak anılan kişilerin “Yatırımcı Grubu” olarak hareket ettiklerinin tespit edildiği;

Grubun inceleme dönemi içinde 11/09/2018 tarihinden itibaren işlem yapmaya başladığı, bu dönem öncesi fiyat hareketinin başladığı 14/08/2018-10/09/2018 döneminde yatırımcı işlem dağılımı ve fiyat artırıcı işlem bakımından dikkat çekici bir durumla karşılaşılmadığı, inceleme dönemi sonrası fiyat düşüşünün yaşandığı 31/12/2018-15/01/2019 döneminde de yatırımcı grubu işlemlerine devam etmekle birlikte grubun işlemlerinin fiyat ve miktar üzerindeki etkisinin göreceli olarak azaldığı,

11/09/2018-28/12/2018 döneminde yatırımcı grubunun paydaki alış işlemlerinin %35,1 oranına denk gelen miktarda 2.421.023 adetlik alış, paydaki satış işlemlerinin %30’una denk gelen miktarda 2.070.125 adetlik satış işlemi gerçekleştirdiği, gün bazında en çok % 82,4’lük alım payına sahip olan grubun 76 gün içindeki 55 günde tüm alımlar içindeki payının %30’un üzerinde olduğu, benzer şekilde grubun gün bazında satımlar içinde en çok %76,8’lik paya sahip olduğu ve 44 günde tüm satımlar içindeki payının %30’un üzerinde olduğu, gerçekleştirdiği alım ve satımlar sonucu 297.779 adetlik net bir pozisyon oluşturduğu,

grubun dönem genelindeki karşılıklı ve kendinden kendine işlem oranının 498.414 adet ile %7,2 olduğu, grubun işlem gerçekleştirdiği toplam 76 günde karşılıklı ve kendinden kendine işlem oranlarının gün bazında yüksek olduğu, grubun pay ağırlıklı ortalama fiyatının %112,3 değişim gösterdiği, inceleme dönemi genelinde grubun fiyat seviyesinin yükseldiği, sözleşmelerin %64,2’sine alıcı olarak taraf olduğu, fiyat artırıcı işlemler içindeki payının oldukça yüksek olduğu, grubun paydaki alış işlemlerinin %35,1’ini gerçekleştirmesine karşın fiyat artırıcı işlemler içindeki payının %64,2 olduğu,

grubun bu dönemde pay fiyatının arttığı 64 günün 53’ünde fiyat artırıcı işlemlere ilişkin tüm sözleşmelerin en az %40’ına aktif emirlerle alıcı olarak taraf olmasının dikkat çekici olduğu, grubun alım işlemlerini çok sayıda ve nispeten düşük miktarlı emirlerle, satım işlemlerini ise daha yüksek miktarlı ve az sayıda emirlerle gerçekleştirdiği,

dönem genelinde toplam 2.421.023 adet alım işlemi yapan grubun bu işlemleri 42.649 farklı emirle gerçekleştirmiş iken, 2.070.125 adet satım işlemini ise sadece 3.077 farklı emirle, yani işleme dönüşen alım emri sayısının işleme dönüşen satım emri sayısının 13,9 katına tekabül edecek şekilde gerçekleştirdiği,

yine grubun aynı dönemde sisteme toplam 3.666.052 adetlik 45.522 alım emri ile toplam 4.133.233 adetlik 3.439 satım emri ilettiği, grubun sisteme ilettiği alım emirlerinin miktar toplamının ... payına iletilen tüm alım emirleri miktar toplamının %34,6’sını ve satım emirlerinin miktar toplamı tüm satım emirlerinin miktar toplamının %34,8’ini oluşturduğu, ayrıca grubun alım emri sayısı ... payına iletilen tüm alım emri sayısının %61,7’sine ulaşmış iken grubun aynı dönem içindeki satım emri sayısının paya iletilen tüm satım emri sayısına oranının ise %13,4 seviyesinde kaldığı,

iletilen alım emri miktarı ile alım emri sayıları arasındaki bu dengesizliğin alım emirlerinin parçalı olarak küçük miktarlarda iletilmesinden kaynaklandığı, dönem içinde iletilen 45.522 alım emrinin %56,8’i (25.836) 10 adet ve daha düşük miktarlı, %76,8’i (34.948) 50 adet ve daha düşük miktarlı emirlerden oluştuğu, grubun 7.577 adet alım emrinin 1 ve 11.585 adet alım emrinin 2 adetlik alım emirlerinden oluştuğu, grubun 78 günü içeren inceleme döneminde 24 günde açılış seansında alış işlemi gerçekleştirdiği,

bunların 13’ünde açılış seansında gerçekleştirdiği alış işlemlerinin, payda açılış seansında gerçekleşen işlemler içindeki oranının en az %90 ve üzerinde olduğu, söz konusu 13 işlem gününün 8’inde payın açılış fiyatının, bir önceki işlem gününde oluşan kapanış fiyatından daha yüksek seviyede gerçekleştiği, bu dönemde 43 günde kapanış seansında alış işlemi gerçekleştirdiği, bunların 24’ünde açılış seansında gerçekleştirdiği alış işlemlerinin, payda kapanış seansında gerçekleşen işlemler içindeki oranının en az %90 ve üzerinde olduğu,

söz konusu 24 işlem gününün 8’inde payın kapanış seansı fiyatının, kapanış seansı öncesindeki son işlem fiyatına göre daha yüksek seviyede gerçekleştiği hususlarının somut ve ayrıntılı şekilde tespit edildiği;

Piyasa bozucu nitelikteki eylemlerin, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen eylem ve işlemler olduğu, bu anlamda başlıca piyasa bozucu nitelikteki eylemlerin mevzuatta belirtildiği,

önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikteki alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi ve fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması hallerinin piyasa bozucu nitelikteki eylemler arasında sayıldığı, bu eylemleri gerçekleştirenlerin, mezkur eylemler ile menfaat temin etmeleri halinde, temin edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere idari para cezası ile cezalandırılacağı,

Her ne kadar davacı tarafından uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de, olayın çözümünün özel ve teknik bilgiyi gerektirmediği, bu nedenle bilirkişi incelemesine gerek görülmediği, Bu durum, davacının ... pay piyasasında 11/09/2018-28/12/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemlerin Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin 5. maddesinde yer alan, önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte, alım veya satım yapılması, emir verilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü işlemler yapılması niteliğinde olduğu, bu eylemlerin de piyasa bozucu eylemler kapsamında olduğu,

davacı tarafından bu işlemler neticesinde 26.847,82-TL net realize menfaat elde edildiği, bu itibarla, davacının gerçekleştirdiği işlemlerin piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu ve bu suretle Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle 6362 sayılı Kanun'un 104. maddesi uyarınca elde edilen net menfaat tutarının iki katı olan 53.695,64-TL tutarında idari para cezası tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (f) bentlerinde tanımı yapılan alım satımlarla pay piyasasının olağan işleyişinin bozulduğuna ilişkin değerlendirmenin uzmanlık gerektiren bir konu olduğu, bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.