Danıştay 13. Daire E.2021/4983 K.2023/6101

Dava konusu istem: Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 16/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyeti yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 100.521,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarihli ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda denetim yapıldığı, söz konusu denetim üzerine düzenlenen … tarih ve … sayılı soruşturma raporunda özetle; "... otomasyon sistemine bağlı 3 adet yer altı tankının olduğu ve bunlardan ikisinin motorin diğerinin ise benzine ait olduğunun görüldüğü,

motorin tanklarında yer alan üründen alınan numunelerin analiz sonuçlarında ulusal markerin geçerli çıktığı, istasyonun idari binasında yapılan aramada girişe göre sol tarafta bulunan odada üzerinde ... markası bulunan matkap çantası içerisinde düzenek şeklinde hazırlanmış 4 parçadan ve bir adaptör ile açma kapama anahtarından ibaret olan yazar kasa ve otomasyon cihazlarını sıfırlamada kullanılabileceği değerlendirilen bir ekipman bulunduğu ve başkaca herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı ifade edildiği,

Kurum kayıtlarında yer alan söz konusu bayinin otomasyon bilgileri dökümü üzerinden yapılan inceleme neticesinde, bayinin motorine ilişkin İstasyon Otomasyon Sistemi Tablosunda(A-1a) yer alan verilerinde 01/06/2017 tarihi itibariyle dönem başı stok miktarının 21.787 litre, dönem içi tanka dolum miktarının 867.462,90 litre, dönem içi satış miktarının ise 896.094,10 litre motorin olduğu ve dönem sonu stok miktarının da 16/02/2018 tarihi itibarıyla 0 litre olduğu görüldüğü,

Düzeltilmiş İstasyon Otomasyon Sistemi Tablosundaki (A-1b) verilerde ise 01/06/2017 tarihi itibarıyla dönem başı stok miktarının 11.274 litre, dönem içi tanka dolum miktarının 667.250,33 litre, dönem içi satış miktarının ise 632.473,31 litre motorin olduğu ve 31/12/2017 tarihinden itibaren verisinin bulunmadığı, son verisi sebebiyle de dönem sonu stok miktarının 21.100 litre olduğu tespit edildiği, 01/07/2017 ile 15/08/2017 tarihleri arasında otomasyon sisteminin düzenli ve sağlıklı çalışmadığı,

31/12/2017 tarihi itibarıyla motorine ilişkin verisinin bulunmadığı ve motorin alış ve satış rakamlarının karşılaştırılması neticesinde tanklarında 46.051,02 litre motorin bulunması gerekirken otomasyon kayıtlarında 21.100 litre motorin olduğunun tespit edildiği,

Bu itibarla, dava konusu idari para cezasının tesis edilmesine sebep olan olayın, bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait istasyonda otomasyon sisteminin sağlıklı ve düzenli veriler içermemesi ve otomasyon sistemine müdahale edilmesi olduğu, anılan eylemin karşılığında ise, sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi fiilinin karşılığı olan idari para cezasının tesis edildiği,

ancak dava dosyasında mevcut olan tespite göre faaliyetin usulüne uygun yürütülmediği açık olmakla birlikte, mevzuatın belirlediği kurallara uygun olarak bir başka deyişle usulüne uygun yürütülmemesinden dolayı davacıya idari yaptırım uygulanması mümkün ise de, davacıya isnat edilen lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemine müdahale edilmesi ve otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesine rağmen bayilik faaliyetinde bulunmasına dair fiilin karşılığının 19. maddesinde idarî yaptırım olarak belirlenmediği anlaşıldığından,

lisansın verdiği haklar dışında faaliyetin yürütüldüğünün kabulü ile 5015 sayılı Yasanın 19. maddesinin 2. maddesinin (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca verilen idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemine müdahale etmesi ve otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi nedeniyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 4. maddesinin 1. ve 2. fıkraları ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ve 1240 sayılı Kurul Kararının 5. maddesinin 2. fıkrasının a,b,c bentlerine aykırı hareket ettiğinin tespit edildiğinden bahisle Kanun'un 19. maddesinde özel olarak sayılmayan ihlâller nedeniyle uygulanacak cezaları düzenleyen aynı maddenin 7.

fıkrası uyarınca bir değerlendirme yapılabileceği, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının sonuç itibarıyla usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı zamanda akaryakıt satışı yapan davacı şirketin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediği, dava konusu işleme konu fiilin, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterme kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçelerle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin işlettiği akaryakıt istasyonundaki otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı hâlde akaryakıt hareketine konu satış gerçekleştirilmesi fiilinin "lisans ile tanınan haklar dışında faaliyet gösterilmesi" olarak yorumlanarak 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi, lisans sahiplerinin kendilerine verilen lisansta belirtilen faaliyet konuları ve tanınan haklar dışında başka bir konuda ve alanda piyasa faaliyetinde bulunulması hâlinde uygulanacak idarî para cezasına ilişkin bir düzenleme olduğundan, anılan düzenlemenin somut olayda tespit edilen tipik fiili karşılamadığı,

davacının otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmamasına dair fiilinin 5015 sayılı Kanun dışında düzenlenen ikincil mevzuat olan 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" da yer alan bir yükümlülüğün ihlâli niteliğinde olduğu ve karşılığı yaptırımın da 19. maddenin yedinci fıkrasında kurala bağlanmış olduğu,

aksi yorumun ikincil düzenlemelerde yer alan herhangi bir yükümlülüğün ihlâli hâlinde, piyasada faaliyet gösteren lisans sahiplerinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlâl etmiş olacağı ve tümüne 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi gerekeceği anlamı çıkacağı, bu hususun da 19. maddenin düzenlenme biçimi ve amacıyla çelişeceği açıktır.

Bunun yanında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâlinde, maddede belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara ne şekilde ceza verileceği kurala bağlanmış olduğundan, ikincil mevzuatın ihlâli hâlinde verilecek olan idarî para cezası miktarının tayininde 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin mi yoksa 19. maddenin yedinci fıkrasının mı uygulanacağı şeklinde bir belirsizlik doğacaktır ki, bu durum da kanunîlik ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle davacı şirkete idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.