Danıştay 13. Daire E.2021/534 K.2025/186

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 08/08/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ve aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 100.521,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimlerde alınan numunelerin Karadeniz Teknik Üniversitesi ... ve Uygulama Araştırma Merkezi'nde analizinin yapıldığı, analiz sonucu benzin ürününün teknik düzenlemeye uygun olmasına rağmen motorin ürününün teknik düzenlemede referans sınır değeri 24 mg/kg olarak belirtilmesi karşısında 47,2 mg/kg olarak tespit edildiği ve motorinin teknik düzenlemeye aykırı olduğunun tespit edildiği, bayilik lisansıyla faaliyete bulunan davacının teknik düzenlemeye uygun akaryakıt ikmal etme yükümlülüğü bulunmasına rağmen bu yükümlülüğü yerine getiremediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacının kendisine yüklenen yükümlülüğü ihlal ettiğinin sübut bulması karşısında eski ve yeni kanun düzenlemeleri kapsamında lehe aleyhe olup olmadığı konusunda yapılan değerlendirmede, 5015 sayılı Kanun'da 19/02/2019 tarihinde yapılan değişiklikle anılan fiil bakımından sorumlulara yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak kaydının getirilmiş olduğu hususu göz önüne alındığında davacının lehine bir durum yaratmadığı,

Davacı tarafından, son dört yılda 6 kez tank temizliğinin yapıldığı ve davalı idare tarafından gönderilen savunma istem yazısında belirtilen onbeş gün içerisinde tank temizliğinin yaptırıldığı ve aykırılığın giderildiği iddia edilmiş ise de, onbeş günlük sürenin aykırılıkların giderilmesi için verileceği, aykırılıkların giderilememesi halinde Kurum tarafından piyasa faaliyetinin otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durduracağı hususunun düzenlendiği, söz konusu düzenlemenin idari para cezası tesisini engellemediği gibi idari para cezası tesisinde herhangi bir süreye de yer verilmediği anlaşıldığından davacının bu iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, akaryakıt kirliliğinin dağıtıcı firmadan kaynaklanabileceği, bu hususun ortaya koyulması gerektiği, söz konusu aykırılığın süresinde giderildiği, tankların temizletildiği, istasyona gelen akaryakıtın parametre değerlerini ölçebilecek pozisyona sahip olmadığı, kendisine düşen yükümlülüklerin yerine getirildiği, idari para cezası verilirken kusur durumuna ve hakkaniyet ölçütüne dikkat edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 08/08/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Yakıt Uygulama ve Araştırma Merkezi (KTÜ YUAM) tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen... tarih ve ...sayılı motorin analiz raporunda “Toplam Kirlilik” parametresinin referans sınır değeri en çok 24 olması gerekirken, ölçüm değerinin 47,2'nin üzerinde olduğu belirtilmiş; raporun “Sonuç” kısmında, “Toplam kirlilik parametresi açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırıdır. (…) ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuştur." tespitlerine yer verilmiştir.

Söz konusu rapora istinaden davacı hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiş, bu çerçevede düzenlenen soruşturma raporu davacıya tebliğ edilmek suretiyle yazılı savunma yapılması istenilmiş, yapılan yazılı savunma geçerli görülmeyerek dava konusu Kurul kararıyla davacıya idari para cezası verilmesi üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasının (ı) bendinde, "Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar (...) Piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamak ile yükümlüdür."; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, "Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir:

(...)

3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi haricindeki bentlerin ihlali."; aynı fıkranın (f) bendinde, "4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte biri uygulanır." kurallarına yer verilmiştir.

Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin "Standartlar ve Teknik Düzenlemeler" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Yurt içinde satışı yapılacak;

a) Akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olması zorunludur.

b) Ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olması esastır. (...)."; "Teknik Kriterlerden Doğan Yükümlülükler" başlıklı 7. maddesinde "Lisans sahiplerinin, teknik kriterlerden doğan yükümlülükleri aşağıdadır:

(...)

d) Lisans sahipleri, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlüdür." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Lisans sahiplerinin piyasa faaliyetleri çerçevesinde yurt içinde yapılacak akaryakıt satışlarında teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları, anılan yükümlülüğe uymayanlara ise idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır.

Olayda, davacıya ait akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin KTÜ YUAM tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen... tarih ve ... sayılı raporda "Toplam kirlilik parametresi açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırıdır." ifadelerine yer verilmiş, söz konusu parametre dışındaki diğer tüm parametrelerin teknik düzenlemelere uygun olduğu ve numunenin ulusal marker seviyesinin de geçerli çıktığı tespit edilmiş, davalı idarece bahse konu analiz raporu dikkate alınarak dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Davalı idarece Dairemizin 2024/1822 sayılı esasına kayıtlı dosyasına sunulan bilgi ve belgelerde, muhtelif yazılarla, ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi ve TÜBİTAK MAM'dan akaryakıtların (benzin, motorin, fuel oil) teknik düzenlemelere uygunluğunun önemi, akaryakıtın analizlerinde yer alan her bir parametrenin üretim aşamasından sonra değiştirilip değiştirilemeyeceği gibi hususlarda görüş talep edilmiştir.

TÜBİTAK MAM tarafından gönderilen bila tarihli ve... sayılı yazıda, genel bilgiler verildikten sonra benzin, motorin ve fuel oil içerisinde yer alan tüm parametrelerin ayrı ayrı olarak deney yöntemine, üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığına ve nasıl değiştirilebileceğine dair tablo halinde açıklamalar yapılmıştır. Bu çerçevede motorin yakıtı için "toplam kirlilik" parametresi yönünden yapılan açıklamada, "1) Tank temizliğinin uygun şekilde yapılmaması, motorine yağ, solvent türü ürünlerin karışması toplam kirlilik değerinin yükselmesine neden olabilir.

2) Toplam kirlilik parametresi, üretim aşamasında rafineri tarafından ayarlanmaktadır.

3) Toplam kirlilik parametresinin ölçümünde, dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin, ürünün teknik düzenleme değerlerinde değişim oluşturabileceği ve diğer bazı özelliklerinde de aykırılıklar meydana gelebileceği değerlendirilmektedir." ifadelerine yer verilmiştir.

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, bahse konu motorine müdahale ile özelliklerinde değişim olabileceği belirtilmekle birlikte, böyle bir müdahale durumunda diğer bazı parametrelerde de değişiklik olması beklenecek olup, uyuşmazlık konusu olayda davacıya ait tesisten alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen motorin muayene raporunda, analizi yapılan motorinin diğer parametrelerinde herhangi bir değişiklik ve teknik düzenlemelere aykırılık olmadığı gibi davacının motorine müdahale ettiğine ilişkin somut bir tespite de yer verilmemiştir.

Bu durumda, TÜBİTAK MAM tarafından verilen görüşler de göz önünde bulundurulduğunda, ulusal marker seviyesi geçerli olan numunenin sadece "toplam kirlilik" parametresinin teknik düzenlemelere aykırı çıkması, diğer parametrelerin uygun bulunması, davacının numune alınan motorine herhangi bir müdahalesinin olduğuna ve piyasaya teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt arz ettiğine dair somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, motorini teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediğinden söz etmeye imkan bulunmayan davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.